Avrupa
İran’a abluka Alman sanayisini daha da zor duruma düşürebilir

ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü iktisadi savaşın son dönemde tırmanması Alman sanayisinde ciddi üretim düşüşlerini artırabilir.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent pazartesi günü yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin İran’ı iktisadi olarak tamamen izole etmeyi ve ülkeyi iktisadi çöküşe sürüklemeyi amaçladığını duyurdu.
Bu durum, Hürmüz Boğazı’nın ticarete yeniden açılmasının pek olası olmadığını gösteriyor.
German Foreign Policy’de yer alan analize göre Alman şirketleri, Körfez ülkelerinden gelen düşük maliyetli hammaddeler kullanılarak başka ülkelerde üretilen çok sayıda ara ürüne bağımlı durumda.
Hürmüz’deki abluka nedeniyle bu ara ürünler artık daha pahalı kaynaklar kullanılarak üretiliyor ve bu da Alman şirketleri için fiyat artışlarına yol açıyor.
Aynı zamanda, stok seviyeleri de çoğu zaman düşük: Hürmüz Boğazı’ndaki abluka nedeniyle ara ürünlerin teslimatı artık mümkün olmazsa, birçok Alman şirketi en fazla üç hafta içinde üretim durmasıyla karşı karşıya kalacak.
Yüksek doğalgaz fiyatları nedeniyle, gaz depolama tesisleri tarihsel olarak en düşük seviyelerde.
Hammaddeler gitgide daha da pahalı hale geldi
İran’da savaşın başlamasından bu yana, hammadde tedarik eden Alman şirketleri için artan riskler ve yükselen fiyatlara dair haberler art arda geliyor.
Tedarik danışmanlığı şirketi Inverto’nun analizine göre, Avrupa şirketlerinin Türkiye’den tedarik ettiği güneş enerjisi sistemleri için kullanılan alüminyum profiller buna bir örnek.
Türkiye’deki üreticiler, ham alüminyumun bir kısmını Körfez ülkelerinden temin ediyor.
Mart ayında Hürmüz Boğazı’nın fiili ablukası nedeniyle bu ülkelerden yapılan ithalat kesintiye uğradığında, üreticiler daha yüksek fiyatlar talep eden diğer tedarikçilere yönelmek zorunda kalmıştı. Ardından bu fiyat artışlarını Avrupa’daki müşterilerine yansıtmışlardı.
Inverto’ya göre, bu müşteriler o zamandan beri birincil alüminyum için eskisine göre yüzde 10 ila 20 arasında daha fazla ödeme yapmak zorunda.
Üstelik bunlar münferit vakalar değil. Pazar araştırma şirketi Civey’in Handelsblatt adına 750 Alman işletme sahibi arasında gerçekleştirdiği bir ankete göre, katılımcıların yüzde 52’si, metaller veya yarı iletkenler gibi temel hammadde veya ara ürün fiyatlarında belirgin artışlar gözlemledi.
Katılımcıların yarısından fazlası, daha sonra bu yüksek fiyatları müşterilerine yansıtmak zorunda kaldı.
Ara ürün meselesi: Çin’den gelen tedariğe de Hürmüz darbesi
Kimya endüstrisi de başka bir örnek sunuyor. Çinli şirketler, birkaç yıldır Almanya’da her türlü kimyasal ve plastiği, köklü Alman şirketlerinden daha düşük fiyatlarla sunabiliyordu.
Bunun nedeni kısmen Çin’in devasa iç pazarının sağladığı ölçek ekonomisi olmakla birlikte, aynı zamanda Almanya’nın Rusya’dan siyasi nedenlerle kopması sonucu doğalgaz fiyatlarında yaşanan önemli artış da rol oynuyor.
Geçen yıl, Almanya’nın Çin’den kimyasal madde ve aktif ilaç bileşenleri ithalatı artmaya devam etti ve zaman zaman bir önceki yılın aynı ayına göre yaklaşık üçte bir oranında daha yüksek seviyelere ulaştı.
Fakat mart ayından bu yana bu ithalat tekrar düşüşe geçti; çünkü Çin sanayisi, Alman sanayisine kıyasla Körfez bölgesinden gelen hammaddelere çok daha fazla bağımlı ve dolayısıyla tedarik sorunlarıyla boğuşuyor.
Sonuç olarak, bu ön maddelere ihtiyaç duyan Alman şirketleri artık düşük maliyetli Çin ürünlerini temin edemiyor.
Şirketler bunun yerine Alman kimya şirketleri tarafından üretilen daha pahalı ürünlere güvenmek zorunda kalıyor. Bu durum, maliyetlerinin önemli ölçüde artmasına neden oluyor.
Kimya sektöründeki rahatlama geçici
Çin rekabeti nedeniyle satışlarında düşüş yaşayan BASF, Lanxess ve Evonik gibi şirketler, artık ürünlerini Almanya’da yüzde 30’a varan daha yüksek fiyatlarla tekrar satabiliyor.
Müşterileri zararları üstlenmek zorunda kalırken, bu şirketler 2026’nın ikinci çeyreğinde gelirlerinde önemli bir artış kaydetti: sırasıyla yüzde 7 (Lanxess), yüzde 11 (Evonik) ve yüzde 16 (BASF).
Fakat bu kazançlar, İran ile savaşın yol açtığı sektöre özgü “canlanma” sona erdiğinde ortadan kalkacak “geçici etkiler” olarak görülüyor.
Örneğin Evonik CEO’su Christian Kullmann şu yorumu yaptı: “Bu durum… sektörümüzün karşı karşıya olduğu temel sorunları hiçbir şekilde değiştirmez.”
Büyük Alman şirketleri tedarik zinciri kesintilerine en fazla üç hafta dayanabilir
Handelsblatt’ta yer alan haberlere göre, bazı şirketler Hürmüz Boğazı’ndaki abluka nedeniyle teslimatlarda tam bir kesintiyle karşı karşıya kalıyor.
Ocak ayında, sebep ne olursa olsun hammadde temininde ciddi sorunlar yaşadığını belirten şirketlerin oranı oldukça ortalama bir seviye olan yüzde 5,8 iken, nisan ayında bu rakam yüzde 13,8’e fırladı; mayıs ayında ise yüzde 15,9’a ulaştı.
Temmuz ayında ise bu oran, İran ile savaşın ve bununla birlikte Hürmüz Boğazı’ndaki fiili ablukanın sona erme umuduyla birlikte yeniden yüzde 13,8’e geriledi.
Trump yönetimi tarafından İran’a karşı yürütülen iktisadi savaşın son dönemde tırmanması üzerine, bu umut bir kez daha sönüyor.
Buna ek olarak, birçok durumda Alman şirketlerinin stok seviyeleri, uzun süreli ve ciddi bir krizi atlatmaya yetmiyor.
Yukarıda bahsedilen Civey anketine göre, ankete katılan şirketlerin yalnızca yüzde 22’si, İran’daki savaşın başlamasından bu yana, tedarik açıklarını daha uzun bir süre kapatmak amacıyla daha fazla ara ürün ve hammadde stokladı.
Tedarik zinciri danışmanlık firması Proxima tarafından yapılan bir anket de, büyük Alman şirketlerinin yüzde 56’sının tedarik zincirindeki aksaklıklara en fazla üç hafta dayanabileceğini; bu sürenin ardından üretimlerinin durma noktasına geleceğini gösteriyor.
Kış aylarında doğalgaz sıkıntısı baş gösterebilir
Doğalgazda da bir kez daha sıkıntı yaşanması bekleniyor. Alman gaz depolama tesisleri şubat ayında zaten alışılmadık derecede boştu: Doluluk seviyesi sadece yüzde 20,5 idi.
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırının ardından doğalgaz fiyatları fırladığından beri işletmeciler depolama tesislerini normalden çok daha yavaş bir şekilde dolduruyor.
Avrupa için geçerli olan TTF vadeli işlem sözleşmesi şu anda megavat-saat başına 65 ile 69 avro arasında dalgalanıyor; şubat ayında ise 30 avro seviyesindeydi.
İşletmeler, sonbaharda savaşın sona ereceği umuduyla fiyatların düşeceği yönünde spekülasyon yapıyorlardı. Artık bunun gerçekleşmesi olası görünmüyor.
Şu anda depolama tesisleri sadece yüzde 50 oranında dolu; bu, istatistiklerin ilk kez derlendiği 2009 yılından bu yana en düşük seviye.
1 Kasım itibarıyla yasal olarak zorunlu kılınan yüzde 80 doluluk seviyesi, sektör çevrelerinde “pratikte ulaşılamaz” olarak görülüyor.
Alman Gaz İletim Sistemi İşletmecileri Birliği, mevcut enjeksiyon hızıyla depolama tesislerinin o tarihe kadar yüzde 70’in altında kalacağı konusunda uyarıyor.
Özel tüketiciler için bariz risklerin yanı sıra, Alman Mühendislik Federasyonu (VDMA) artık “önümüzdeki kışta yaşanacak arz darboğazları” endişesine dikkat çekiyor: “Fiziksel bir gaz kıtlığı ya da fiyatların tavan yapması, sanayi için ciddi bir tehdit oluşturacaktır.”
Aynı anda iki boğaza abluka Almanları zorluyor
Bu arada, genel durum daha da kritik bir hal alabilir. Tedarik danışmanlığı şirketi Proxima’dan bir uzman, Hürmüz Boğazı’na ek olarak, Bab el-Mendeb Boğazı’nın da Yemenli direnişçilerin saldırıları nedeniyle artık sorunsuz bir şekilde geçilemez hale geldiğine dikkat çekiyor.
Uzman, Hürmüz Boğazı’nda petrol ve gaz sevkiyatlarının engellenmesine atıfta bulunarak bir “enerji tehdidi” olduğunu açıklıyor.
Öte yandan Bab el-Mendeb’de ise bir “konteyner tehdidi” söz konusu; buradan tüketim malları, elektronik ürünler ve makine parçaları gibi çeşitli ürünler taşınıyor.
Proxima uzmanı, “Yeni olan şey, her iki boğazın da aynı anda kesintilerden etkilenmesi ve bu kesintilerin ilk kez birbirini pekiştirmesi,” diye açıklıyor.
Avrupa
Deutsche Bank sızıntısı: Epstein adına 3 binden fazla işlem yapılmış

Sızan Deutsche Bank belgeleri, pedofil fuhuş şebekesi yöneticisi Jeffrey Epstein ile bağlantılı 582 milyon dolarlık şüpheli işlemi ortaya koydu. Yaklaşık 3 bin 200 ödemeyi kapsayan iç incelemenin ardından 2019’da ABD makamlarına 21 şüpheli faaliyet bildirimi gönderildi.
Alman Deutsche Bank’tan sızan belgeler, pedofil fuhuş şebekesi yöneticis Jeffrey Epstein ile bağlantılı 582 milyon dolarlık şüpheli işlemi ortaya çıkardı.
Financial Times’ın (FT) haberine göre bu tutar, daha önce bilinen miktarın iki katına denk geliyor.
Söz konusu 582 milyon dolarlık meblağ, bankanın 2019 yılında ABD makamlarına gönderdiği raporlarda yer aldı.
ABD Senatosu’nun Bankacılık Komisyonu ise Ağustos ayındaki raporunda 250 milyon doları aşan para transferlerini gündeme getirmişti.
Deutsche Bank’ın yürüttüğü iç inceleme yaklaşık 3 bin 200 ödemeyi kapsadı.
Gazetecilerin incelediği belgelere göre banka, bu çalışmanın ardından 21 şüpheli faaliyet bildirimi hazırladı.
Bildirimlerde kadınlara yapılan ödemeler, bankanın şüpheli bulduğu hayır kurumu fonu işlemleri ile Epstein’a ait şirket ve vakıf fonlarının yer aldığı transferler kayda geçirildi.
Deutsche Bank çekleri ve aracı kurum ödemelerini de inceledi
FT’ye göre Senato raporundaki rakamla ortaya çıkan fark, hangi işlemlerin hesaplamaya dahil edildiğinden kaynaklanıyor olabilir.
Senatör Ron Wyden’ın sunduğu raporda yalnızca Epstein’ın hesaplarına giren ve bu hesaplardan çıkan banka havaleleri ele alınmıştı.
Deutsche Bank’ın iç incelemesinde ise bunlara ek olarak çekler ile finansçıyla bağlantılı Southern Trust ve Butterfly Trust adlı yapıların işlemleri de değerlendirildi.
Ayrıca Alman bankasının diğer bankalar adına aracı kurum sıfatıyla yürüttüğü ödemeler de inceleme kapsamına alındı.
İşlemlere konulan şüpheli kaydı, bankanın inceleme sırasındaki kendi değerlendirmesini yansıtıyor.
Banka, 2013 yılında Epstein’ı müşteri olarak kabul etti
Deutsche Bank, Epstein’ı JPMorgan Chase’den ayrılmasının ardından 2013 yılında müşteri olarak kabul etti.
Finansçı o dönemde Florida’da reşit olmayan bir kişiyi fuhşa teşvik etmek suçundan hüküm giymişti.
FT’nin aktardığına göre Deutsche Bank çalışanları, Epstein’ın servetini yöneterek kazanç elde etmeyi ve çevresindeki isimleri de müşteri olarak bankaya çekmeyi hedefliyordu.
Banka, Aralık 2018’de Epstein’a hesaplarını kapatma niyetini bildirdi.
Varlıkların başka hesaplara aktarılması birkaç ay daha sürdü.
Şüpheli işlemlere dair raporlar ise 2019 yılında, Epstein’ın cinsel sömürü amaçlı insan ticareti suçlamasıyla açılan federal dava kapsamında tutuklanıp cezaevinde öldüğü dönemde yetkililere iletildi.
“Epstein’ı müşteri kabul etmemiz hataydı”
New York eyaleti finansal denetim kurumu, 2020 yılında aralarında Epstein’ın da yer aldığı üç eski müşterisiyle ilgili usulsüzlükler nedeniyle Deutsche Bank’a 150 milyon dolar para cezası kesti.
ABD’de bir federal mahkeme ise 2023 yılında, Epstein’ı cinsel sömürüyle suçlayan kadınların açtığı toplu davanın uzlaşmayla sonuçlanması için 75 milyon dolarlık ayrı bir anlaşmayı onayladı.
Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Deutsche Bank, Epstein’ı müşteri olarak kabul etme kararının bir hata olduğunu kabul etti ve onunla çalışmaktan pişmanlık duyduğunu açıkladı.
Banka, ABD’li denetim kurumları, kolluk kuvvetleri ve Kongre ile işbirliği yaptığını bildirdi.
Deutsche Bank, yasal zorunlulukları gerekçe göstererek şüpheli faaliyet raporlarının içeriğini tartışmayı ise reddetti.
Avrupa
Almanya ve Norveç, Ukrayna için ABD’den Patriot füzesi alacak

Almanya ve Norveç, Ukrayna’ya devredilmek üzere ABD’den PAC-2 ve PAC-3 Patriot füzeleri satın alımını ortaklaşa finanse edecek. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, PURL programı üzerinden yapılacak alıma ülkelerinin 300 milyon dolar katkı sağlayacağını açıkladı.
Almanya ve Norveç, Ukrayna’ya gönderilmek üzere ABD’den yeni Patriot hava savunma füzeleri satın alımını ortaklaşa finanse edecek.
Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, alımın Patriot sistemleri için PAC-2 ve PAC-3 önleyici füzelerini kapsadığını açıkladı.
Satın alma işlemi, NATO ülkelerinin ABD’den silah alarak Ukrayna’ya devretmesine imkan tanıyan Ukrayna’nın Öncelikli İhtiyaçları Listesi (PURL) programı çerçevesinde yürütülecek.
Pistorius, Almanya’nın bu alıma katkısının 300 milyon dolar olacağını belirtti.
Alman Bakan paketin toplam tutarını açıklamadı ancak Berliner Zeitung gazetesi, bir PURL paketinin genellikle 500 milyon dolar değerinde silah içerdiğini yazdı.
PURL programı nasıl işliyor?
Ukrayna, 2025 yılından bu yana PURL programı üzerinden ABD silahları alıyor.
Bu mekanizmada Kiev yönetimi ihtiyaç duyduğu silahların listesini hazırlıyor ve NATO ülkeleri bu teçhizatı ABD’den satın alıyor.
Diğer taraftan Avrupa Komisyonu da Ukrayna’ya silah ve hava savunma sistemleri satın alması için 1,71 milyar euro kaynak ayırdı.
Pistorius daha önce yaptığı açıklamada, kendi savunma kapasitesinin tehlikeye gireceği gerekçesiyle Almanya’nın artık kendi stoklarından Ukrayna’ya Patriot sistemleri ve füzeleri gönderemeyeceğini söylemişti.
Ukrayna’da Patriot füzesi sıkıntısı
New York Times gazetesi 16 Kasım’da yayımladığı haberde, Ukrayna’nın Patriot füzesi sıkıntısı yaşadığını ve ülkedeki hava savunmasında buna bağlı bir kriz ortaya çıktığını bildirdi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, hava savunma sistemleri için önleyici füze sevkiyatı yapılması talebiyle Batılı liderlere defalarca çağrı yapmıştı.
Zelenskiy, temmuz ayında ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede, yaklaşan kış aylarındaki olası saldırıları püskürtmek için Washington’dan 300 adet Patriot önleyici füzesinden oluşan bir “kış paketi” istemişti.
Bloomberg ise eylül ayında kaynaklarına dayandırdığı haberinde, Avrupa ülkelerinin kışa kadar Ukrayna’ya teslim etmek üzere yeni Patriot önleyici füzeleri satın almaya hazırlandığını yazmıştı.
Habere göre Avrupa ülkeleri, PURL programına yapılan katkıları kullanmaya yönelik bir plan üzerinde çalışıyordu.
Avrupa
Avrupalı enerji şirketleri İHA saldırılarına karşı eski NATO yetkililerini işe alıyor

Financial Times’ın haberine göre Avrupa’daki enerji şirketleri, artan sabotaj ve siber saldırı endişeleri nedeniyle tesislerini insansız hava araçlarına karşı korumak için eski NATO yetkilileri ile diplomatları kadrosuna katıyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre sektördeki haftalık siber saldırı girişimleri dört yılda üç kat arttı.
Avrupa’daki enerji şirketleri, artan sabotaj ve siber saldırı risklerine karşı altyapılarını korumak amacıyla eski NATO yetkilileri ile diplomatları işe almaya başladı.
Financial Times gazetesinin kaynaklarına dayandırdığı habere göre şirketler, insansız hava aracı (İHA) saldırılarına karşı tehditleri analiz etmek ve önleyici tedbirler almak için yatırım yapıyor.
Haberde Finlandiyalı enerji şirketleri Fortum ve Neste’nin jeopolitik riskler, fiziksel koruma ve dayanıklılık planlaması konularında kurum içi uzmanlığı artırmak için eski NATO çalışanları ile diplomatları kadrosuna kattığı aktarıldı.
Her iki şirketin yönetim kurullarında da daha önce düşük ihtimal görülen sivil enerji altyapısına yönelik saldırıların giderek daha gerçekçi hale geldiği yönünde kaygıların arttığı ifade edildi.
Siemens Energy CEO’su Christian Bruch, Avrupa’nın enerji altyapısına yönelik saldırılara karşı “kötü korunduğunu” söyledi.
Almanya’daki trafo merkezlerinde yakın zamanda yaşanan acil durumları hatırlatan Bruch, Avrupa’nın Ukrayna’dakine benzer senaryolara hazır olmadığını ve koruma çalışmalarına hemen başlanması gerektiğini vurguladı.
Bu yıl Fortum bünyesine katılan eski üst düzey NATO yetkilisi Samu Paukkunen de şirketlerin daha önce uzak bir ihtimal olarak görülen İHA saldırısı senaryolarına hazırlanmak için kaynak ayırmak zorunda kaldığını anlattı.
Leipzig Havalimanı’nda yaşanan İHA olayını örnek gösteren Paukkunen, bu gelişmenin ardından önleyici tedbirlerin acilen alınması gerektiği sonucuna vardığını kaydetti.
Avrupa Havacılık, Uzay ve Savunma Sanayii Derneği (ASD Europe) Genel Sekreteri Camille Grand, Rusya’nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırılarının ardından Avrupa’da bu tür tesislerin en iyi nasıl korunacağına dair bir tartışma yürütüldüğünü belirtti.
Grand, daha önce uzak görülen bir sorunun da artık tartışıldığını ve Avrupa Birliği topraklarındaki enerji tesislerinin hava savunma sistemlerine ihtiyacı olup olmadığının sorgulandığını aktardı.
Enerji sektöründeki bir diğer endişe kaynağını ise siber tehditler oluşturuyor.
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre 2024 yılında ortalama bir doğalgaz ve elektrik şirketi haftada 1,5’ten fazla siber saldırı girişimiyle karşılaştı.
Bu rakamın dört yıl öncesine kıyasla üç kat artış gösterdiği bildirildi.
Abu Dabi’deki Adipec konferansı öncesinde düzenlenen kapalı bir toplantıda siber güvenlik konusunu ele alan büyük bir Avrupalı enerji şirketinin yöneticisi, altyapıyı korumak için istihbarat teşkilatlarıyla yakın çalışmaya başladıklarını söyledi.
Aynı yönetici, şirketlerin siber savunmayı güçlendirmek amacıyla gelişmiş yapay zeka modellerine erişim sağlamaya çalıştığını da sözlerine ekledi.
Financial Times’ın haberi, İrlanda’nın başkenti Dublin’de yaklaşık 50 ülkenin liderini bir araya getiren “Avrupa: Güçlü, Güvenli ve Bağlantılı” temalı Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesiyle aynı zamana denk geldi.
İrlanda Başbakanı Micheal Martin, zirve katılımcılarının “hibrit saldırıların tırmanmasını” görüşeceğini açıklamıştı.
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceBMW, Çin’deki iştirakinde yüzlerce çalışanı işten çıkarıyor
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Görüş2 hafta önceMar-A-Lago’da ‘Mavi Dalga’ Korkusu: Ara Seçim ABD’ye Neler Getirecek?
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin isyanı sürüyor
Asya2 hafta önceKazakistan, Drujba hattı üzerinden petrol sevkiyatını yeniden başlatmak istiyor
Dünya Basını1 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Dünya Basını2 hafta önceİktisatçı Pettifor: Yapay zeka şirketlerine borç verenler kamu maliyesinden daha büyük risk altında










