ABD Başkanı Donald Trump, ABD bayrağının renkleriyle kaplı haritada İzlanda’yı da paylaşınca Ada ülkesi ile kriz çıktı.

Paylaşımın ardından İzlanda Dışişleri Bakanı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, ABD Büyükelçisini çağırdı.

Pazartesi günü Trump, Kanada, Meksika, Küba, Grönland ve İzlanda’nın ABD bayrağı olan yıldız ve çizgilerle kaplı olduğu bir Kuzey Amerika kıtası haritası paylaştı.

Bu paylaşım, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Grönland’ı ziyaret ettiği ve burada 200 milyon avroluk bir yatırım paketi duyurduğu gün gerçekleşti.

İzlanda Dışişleri Bakanlığı, salı günü yerel yayıncı RUV’ye verdiği demeçte, Trump’ın sosyal medyada paylaştığı harita hakkında, “Bu paylaşımın tamamen uygunsuz olduğu açıkça ifade edildi,” dedi.

Bu diplomatik olay, İzlanda’nın olası AB üyeliği konusunda Brüksel ile müzakerelere devam etmeme kararı almasından sadece birkaç hafta sonra meydana geldi.

İzlanda, AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılmasına hayır dedi

Başlangıçta 2027 için planlanan referandum, Trump’ın İzlanda’nın komşusu Grönland üzerinde hak iddia etmesinden sonra öne çekilmişti.

İzlanda, 2009 yılında AB üyeliği için başvuruda bulunmuş ama balıkçılık haklarına ilişkin endişeler nedeniyle 2013 yılında müzakereleri askıya almıştı.

Üyelik başvurusu hiçbir zaman resmi olarak geri çekilmedi. İzlanda hükümeti, bloğa katılmanın jeopolitik açıdan faydalı olacağını savunuyor ama İzlandalılar yine de son referandumda AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılmasına karşı oy kullandı.

Trump’ın Grönland’a yönelik açılımlarının ardından, eski ABD kongre üyesi ve ABD’nin İzlanda Büyükelçisi Billy Long, İzlanda’nın 51. eyalet haline gelmesi konusunda şaka yapmıştı. Long, daha sonra özür dilemişti.

Grönland’ın bir parçası olduğu Danimarka’nın Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen de Pazartesi günü Trump’ın paylaşımını eleştirdi.

Rasmussen, “Bu durum rahatsız edici ve birçok açıdan tamamen uygunsuz,” dedi.

AB, yüksek teknolojili hava savunma ve uzay yeteneklerine yönelik yeni girişimlerini desteklemesi için İsrail’e yöneliyor.

İsrail Uzay Ajansı Başkanı Shimrit Maman bu hafta Brüksel’e gitti ve salı günü, yapay zeka ve robotik gibi kilit alanlarda görüşmek üzere, girişimcilik, araştırma ve inovasyondan sorumlu Avrupa Komisyonu Üyesi Ekaterina Zaharieva ile bir araya geldi.

Bu ziyaret, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in perşembe günü Paris’teki bir zirvede uzay konusunda yapacağı ilk önemli konuşmasından önce gerçekleşti.

Von der Leyen’in bu konuşmada, artan düşmanlıklara karşı uyarıda bulunması ve Avrupa’nın uzaydaki varlığını güçlendirmesi gerektiği konusunda vurgu yapması bekleniyor.

Maman, POLITICO’ya verdiği demeçte, “Her şeyi tek başına yapmak çok zor” diyerek, uzayın militarizasyonunun “zaten gerçekleşmekte olduğunu, sadece bunun boyutunun ne kadar büyük olduğunun farkında olmadığımızı” belirtti ve müttefiklerin hem sivil hem de savunma amaçlı “çift kullanımlı” teknolojilere olan ilgisinin arttığını ekledi:

“Üzerinde çalıştığımız konulardan biri de erken uyarı sistemleri. Örneğin İran’la yaşadığımız son [füze saldırıları] dalgasında bunu çok net gördük. İsrail’deki tüm sivillere nasıl uyarıları ulaştırdığımızı ve bu sayede kayıpların bu kadar az kalmasını sağladığımızı. Bu, o sistemin bir parçası. Önceden uyarıda bulunabileceğiniz, sistemin vatandaşları uyarabileceği çok kapsamlı bir bakış açısı üzerinde çalışıyoruz.”

Gazze işgalinin ardından yaşanan siyasi gerilimler nedeniyle birkaç yıl boyunca fiilen ilişkilerin kesilmesinin ardından, AB son dönemde bir dizi anlaşma imzalayarak İsrail ile daha yakın askeri ve teknolojik ilişkiler kurmaya başladı. 

Fakat Washington’dan gelen rekabet ve Moskova ile Pekin’le yaşanan stratejik çekişmeler, gelişmiş endüstriyel kapasiteye sahip müttefiklere duyulan ihtiyacı ortaya çıkardı.

2024 yılında, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Polonya Başbakanı Donald Tusk ve Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis’in AB tarafından finanse edilen bir hava savunma kalkanı oluşturulması yönündeki çağrılarını destekledi.

Ne var ki, görüşmelere katılan üç üst düzey yetkili, Komisyon ve birkaç başkent yetkilisinin, Gazze çatışmasının başlamasından bir yıl sonra çok hassas olduğu değerlendirilen İsrail hava savunma teknolojisine güvenmek zorunda kalınacağı sonucuna varmasının ardından planların ilerlemediğini söyledi.

Fakat şimdi, Avrupa’daki faaliyetlerini önemli ölçüde genişleten İsrailli Rafael, Almanya’daki eski bir Volkswagen fabrikasında Demir Kubbe hava savunma sistemini üretecek bir fabrika açacağını doğruladı.

Bir hafta önce Yunanistan, İsrail Savunma Bakanlığı ile 3 milyar avroluk bir anlaşma imzaladı. 

Bu anlaşma, insansız hava araçlarını, düşman jetlerini ve roketleri düşürmek üzere tasarlanmış yeni bir çok katmanlı hava savunma ağı kurulmasını öngörüyor.

“Her şeyin, bu çok katmanlı savunma yaklaşımının birbiriyle bütünleştiğini görüyoruz,” diyen Maman, ortak geliştirme çalışmalarının ana odak noktası olarak uydu görüntüleme ve yapay zeka modellemesini gösterdi:

“Savunmayı sadece İran’dan gelen balistik füzelerle sınırlı görmüyorum… bir yangın, ani sel ya da hatta uzun süreli bir kuraklığı düşünün… kanıtlanmış bir geçmişimiz var ve gerçekten çok iyi sonuçlar elde ediyoruz.”

İngiltere, Kanada ve Fransa’nın da aralarında bulunduğu 12 ülke, Batı Şeria’daki İsrail yerleşim yerleriyle ticarete yaptırım uygulayacaklarını açıkladı.

Bu üç ülkenin yanı sıra Danimarka, Finlandiya, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya ve İsveç’in dışişleri bakanları, ortak bir açıklamada bu ülkelerin de yerleşim yerleriyle ticareti kısıtlamayı planladıklarını belirtti.

İrlanda ve İspanya, İsrail yerleşim yerleriyle ticarete karşı önlemleri çoktan uygulamaya koymuş durumda.

Fransa ise haftalardır İsrail’in en önemli ticaret ortağı olan Avrupa Birliği’nden benzer bir karar alınmasını ısrarla talep ediyordu fakat bazı üye ülkeler tarafından engellendi.

12 bakan, “İsrail hükümetinin Batı Şeria’daki eylemleri, iki devletli bir çözüm olasılığını baltalıyor,” diyerek iki devletin barış içinde yan yana yaşayacağı plana atıfta bulundu.

İngiltere, İsrail’deki yasadışı yerleşimlere ticaret yasağı getiriyor

Açıklama şöyle devam etti:

“Yerleşimcilerin şiddetinin ve yerleşim yerlerinin genişlemesinin eşi görülmemiş boyutlara ulaşmasıyla durum hızla kötüleşiyor. İsrail hükümeti, yerleşim yerlerinin genişlemesini ve sivil idari yetkilerin yayılmasını derhal durdurmalı, yerleşimcilerin şiddet eylemlerinin hesap sorulmasını sağlamalı ve İsrail güçlerine yönelik iddiaları soruşturmalıdır.”

Bakanlar, 12 ülkenin “uluslararası hukuka göre yasadışı olan yerleşim yerleriyle mal ticaretine ilişkin ulusal kısıtlamalar getirme ve/veya Avrupa düzeyinde kısıtlamaları destekleme niyetlerini teyit ettiklerini ya da ulusal prosedürlerine uygun olarak bu ve diğer önlemleri aktif olarak değerlendirdiklerini” belirttiler.

İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband ise bugün yaptığı açıklamada İsrail hükümetini, Batı Şeria’daki yerleşimciler tarafından gerçekleştirilen ve kendisinin “etnik temizlik” olarak nitelendirdiği olaya “göz yummakla” suçladı.

Miliband, Parlamento’da yaptığı açıklamada, Birleşik Krallık hükümetinin diğer ülkelerle koordineli bir şekilde “işgal altındaki topraklardaki yasadışı yerleşim yerlerinden gelen mallara yönelik bir ithalat yasağı” getireceğini belirtti.

İngiltere’den ABD’ye İsrail garantisi: Yaptırımlarımız sembolik