Bizi Takip Edin

Avrupa

İtalyan hükümeti ‘başkanlık sistemi’ yasasını meclise getiriyor

Yayınlanma

İtalya’da uzun yıllardır gündemde olan ‘başkanlık sistemi’ tartışmaları, sağ koalisyon tarafından yeniden ve daha güçlü bir şekilde gündeme getirildi.

Başbakan Giorgia Meloni hükümetinin ‘üçüncü cumhuriyet’ seçim vaadinin bir parçası olarak Pazartesi günü sunduğu anayasal reform tasarısının yasalaşması halinde, İtalya’nın gelecekteki başbakanı doğrudan halk tarafından seçilebilecek.

Pazartesi günü yapılan hükümet zirvesinde Meloni ve bakanları, Forza Italia mensubu Kurumsal Reformlar Bakanı Maria Elisabetta Casellati tarafından son şekli verilen anayasa reformu tasarısının Cuma günü Bakanlar Kuruluna ulaşması ve ardından parlamentoya gönderilmesi konusunda anlaştı.

Meloni, “Omuzlarımızda tarihi bir sorumluluk var: dönüşüm demokrasisini pekiştirmek ve nihayetinde bu hükümetin gerçekleştirmeyi planladığı anayasal reformla İtalya’yı Üçüncü Cumhuriyete taşımak,” dedi.

İtalya’da, faşizmin mağlubiyetinin ardından 1946’da Birinci Cumhuriyet ilan edilmişti. 1994’teki seçimlerin İkinci Cumhuriyet’e geçiş olduğu kabul ediliyor. Bu seçimler, 1946’dan sonra kullanılan nispi temsil sisteminin yerine 1993’te kabul edilen yeni ‘Mattarellum çoğunlukçu oylama sisteminin’ kullanıldığı ilk seçimlerdi. 1990’ların başındaki Tangentopoli yolsuzluk skandalı, Sosyalist Parti ile Hıristiyan Demokratlar ve bürokrasi arasındaki zımni iktidar paylaşımına dayanan sistemi parçalamıştı.

Tasarıda yürütme, yasamaya da egemen oluyor

‘Hükümette istikrarı sağlamayı’ ve halk oylaması ile hükümetin kurulması arasında daha güçlü bir bağ oluşturmayı amaçlayan yasa tasarısı, doğrudan seçilen bir başbakanın yanı sıra, kazanan koalisyon veya partiye parlamentodaki sandalyelerin %55’ini verecek ve böylece yasalarının kabul edilmesini kolaylaştıracak bir düzenleme öngörüyor.

Önerilen tasarıya göre, hükümetin düşmesi halinde aynı başbakan ya da aynı çoğunluktan başka bir üye ile yeniden çoğunluk sağlanması da mümkün olacak. Seçmenler sadece koalisyonu yeniden kurma girişimlerinin başarısız olması halinde sandık başına gitmek zorunda kalacak, fakat başbakanı sadece bir kez değiştirmek mümkün olacak.

Reform tasarısı cumhurbaşkanının olası rolüne değinmiyor, fakat Casellati başbakanın tavsiyesi üzerine bakanları atama yetkisi de dahil olmak üzere yetkilerini koruyacağını, bununla birlikte artık başbakanı atamayacağını belirtiyor.

İtalya’da ‘başkanlık sistemi’ tartışması

Muhalefet de yürütmenin güçlendirilmesinden yana ama…

Muhalefetteki merkez partiler Demokratik Parti ve Eylem, doğrudan seçilmeyen fakat bakanları atama yetkisine sahip bir başbakanın olduğu Alman tarzı bir şansölyeliği tercih etse de partilerin çoğu, özellikle ‘hükümet istikrarını sağlamak’ için değişim ihtiyacını destekliyor.

Eylem lideri Carlo Calenda La Repubblica’ya verdiği demeçte, “Başbakanlık işe yaramıyor; hiçbir Batı ülkesinde yok. Cumhurbaşkanı ile başbakan arasındaki güç dengesini yok ediyor. Uzun lafın kısası, bu yapılamaz ve bizim için, Meloni’nin çoğunluğu bu yolda ısrar ederse müzakere mümkün değil,” dedi.

Muhalefetteki 5 Yıldız Hareketi ise, Benito Mussolini’nin diktatörlüğünden sonra hazırlanan 1948 anayasasının denge ve denetleme mekanizmalarını tehlikeye attığı için reform planlarıyla mücadele edeceklerini açıkladı.

2016’daki başarısız reformun ardından başbakanlıktan istifa eden Matteo Renzi ise partisi Italia Viva’nın başbakanın doğrudan seçilmesini desteklemeye hazır olduğunu söyledi.

Sistem tartışması yeni değil

Son olarak 2016 yılında dönemin başbakanı Matteo Renzi, daha az radikal bir sistemi referanduma götürmüş ama halktan kabul görmeyince görevinden ayrılmak zorunda kalmıştı.

Geçen Mayıs ayında İtalyan medyasında çıkan haberlerde, bazı muhalefet partilerinin başkanlık sistemi olarak görülen presidenzialismo yerine, başbakanın yetkilerinin artırıldığı bir model olan premierato’ya evet diyebileceği yazıyordu. Medya o dönem  premierato’nun niteliğinin belirsiz olduğunu, başbakana kabine üyelerini görevden alma yetkisi vermekten başbakanın doğrudan seçilmesine kadar her şeyin masada bulunduğunu ileri sürmüştü.

Üçüncü Cumhuriyet tartışmaları da yeni değil. Üçüncü Cumhuriyete Doğru (Verso la Terza Repubblica), 17 Kasım 2012 tarihinde Roma’da düzenlenen bir kongre sırasında ilan edilen bir siyasi partinin siyasi manifestosu o dönemki Başbakan Mario Monti tarafından tasarlanmıştı.

İtalya’da İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana 70’e yakın hükümet kuruldu ve bu sayı İngiltere ve Almanya’nın iki katından fazla.

Anayasada yapılacak herhangi bir değişikliğin parlamentonun her iki kanadında da üçte iki çoğunluğu sağlaması gerekiyor. Bu sağlanamazsa referandum bir seçenek olarak öne çıkıyor. Fakat Meloni’nin referandum konusunda çekinceleri olduğu belirtiliyor.

Avrupa

AP’de AfD’li milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması istendi

Yayınlanma

Avrupa Parlamentosu (AP), alkollü araç kullandığı ve reşit olmayan bir kişiye beyzbol sopasıyla şiddetli bir şekilde saldırdığı iddiasıyla AfD’li Arno Bausemer’in dokunulmazlığının kaldırılmasını istedi.

Parlamento Başkanı Roberta Metsola, çarşamba günü (11 Kasım), Saksonya-Anhalt eyaletinin onu yargılayabilmesi için, “Egemen Ulusların Avrupası” adlı aşırı sağcı grubun üyesi ve aynı zamanda Almanya için Alternatif’in (AfD) eyalet mali işler sorumlusu Bausemer’in dokunulmazlığının kaldırılmasına yönelik bir talebin kendisine ulaştığını doğruladı.

Bausemer, Ağustos ayında eyaletteki seçim kampanyası sırasında 14 yaşındaki bir gence beyzbol sopasıyla saldırmakla suçlanıyor.

Bausemer, AfD seçim afişlerine zarar verdiğini söylediği “genci suçüstü yakaladığını” ve beyzbol sopası kullandığını itiraf etti.

Saksonya-Anhalt Eyalet Kriminal Polis Dairesi (LKA), saldırıda “kesici-delici olmayan bir silahın kullanıldığı” iddiasını doğruladı.

Birkaç gün sonra, AfD’li vekil bir trafik kontrolünde durduruldu. Burada alınan kan örneğinde, Almanya’da izin verilen sınırın iki katı olan litre başına bir gram alkol seviyesi tespit edildiği bildirildi.

KU Leuven’de siyaset araştırmacısı olan Wouter Wolfs, EUobserver’a verdiği demeçte, parlamento dokunulmazlığının, Avrupa Parlamentosu üyelerinin haksız yasal işlemlerden korkmadan “görevlerini gerçekten bağımsız bir şekilde yerine getirebilmeleri” için uygulandığını söyledi.

Parlamento dokunulmazlığı, AP milletvekillerinin sadece görüşleri veya oy kullanma şekilleri nedeniyle değil, aynı zamanda isnat edilen suçlar nedeniyle de gözaltına alınmayacaklarını garanti eder.

Bu dokunulmazlık, siyasetçileri parlamento görevlerinden dikkatlerini başka yöne çekmeyi amaçlayan hukuki mücadelelerden korur.

Tek istisna, suçüstü yakalanmaları durumu fakat bunun da ne anlama geldiği bazen tartışmalı.

Şu anda, iş uyuşmazlığı ile Holokost inkârı arasında değişen suçlamalar nedeniyle 10 milletvekilinin dokunulmazlığı Avrupa Parlamentosu’nda inceleniyor.

Wolfs, son zamanlarda görülen bazı davalarda, parlamentonun “oldukça şüpheli gerekçelerle” milletvekillerinin dokunulmazlığını koruduğunu, yani siyasi müttefiklerinin onları koruduğu durumlarda bunu yaptığını, fakat esasen milletvekillerinin çoğu zaman yargılanmaya gönderildiğini belirtti.

Alman Yeşiller Partisi milletvekili Daniel Freund, EUobserver’a verdiği demeçte, dokunulmazlık hükmündeki sorunun, dokunulmazlığın fiilen kaldırılmasının uzun zaman alması olduğunu belirterek, bunun “hem parlamentonun güvenilirliğini hem de herkesin kanun önünde eşit olduğu ilkesini zedelediğini” ifade etti.

Çoğu durumda, dokunulmazlığın kaldırılmasından sorumlu olan parlamentonun hukuk işleri komitesinin bir şikayeti alması ile konunun karara bağlandığı genel kurul oylaması arasındaki süre yaklaşık beş aydır, ancak bazı durumlarda bu süre bir yıla kadar uzayabiliyor.

Wolfs, parlamentonun Bausemer’in dokunulmazlığını kaldırmasını beklediğini, böylece aleyhindeki yargılama sürecinin yeniden başlayabileceğini belirtti.

Okumaya Devam Et

Avrupa

AB, göç paktını tekrar değerlendirecek

Yayınlanma

Avrupa hükümetlerinden, gelecek yıl AB’nin göç ve iltica kurallarına ilişkin “kapsamlı bir gözden geçirme” yapmayı resmi olarak değerlendirmeleri isteniyor.

Bbu durum, yeni sistemin yürürlüğe girmesinden henüz altı ay sonra değişikliklerin önünü açabilir.

Rapporteur’ün eline geçen bir iç diplomatik nota göre, şu anda AB Konseyi’nin dönem başkanlığını yürüten ve müzakerelere başkanlık eden İrlanda, başkentlerin, resmi olarak ilk değerlendirmesi 2028’e kadar yapılmayacak olanlar da dahil olmak üzere, AB Göç Paktı’nın tüm yasal araçlarının gözden geçirilmesini destekleyip desteklemeyeceğini test ediyor.

Göç paktı, yıllarca süren uzun ve zorlu müzakerelerin ardından Mayıs 2024’te kabul edildi ve geçen Haziran ayında yürürlüğe girdi.

Yeniden değerlendirme, gelecek yıl Fransa, Yunanistan, İtalya ve Polonya’da yapılacak seçimlerin göç konusunu siyasi gündemin üst sıralarına taşıyacağı beklentisiyle gündeme gelebilir.

Bu gözden geçirme, dayanışma mekanizması, AB ülkeleri arasında göç sorumluluğunun paylaşılmasına yönelik sistem ve bir sığınma başvurusunun incelenmesinden hangi ülkenin sorumlu olacağını belirleyen kurallar da dahil olmak üzere, anlaşmanın siyasi açıdan en tartışmalı unsurlarından bazılarında değişikliklere yol açabilir.

Eylül ayında, geniş bir AB ülkeleri grubundan bakanlar, Göç ve İltica Paktı’nda yapılabilecek olası değişiklikler hakkında gayri resmi görüşmeler yapmak üzere Münih’te bir araya gelmişti.

Gündemin en üst sıralarında, Avrupa Komisyonu’ndan 2027 ortasına kadar bir “basitleştirme” yasama paketi hazırlaması yönünde çağrıda bulunma girişimleri yer alıyordu.

Notta, “Gözden geçirmenin amaçları, Pakt’ın uygulanması konusunda basitleştirme ve iyileştirmeler ile gerektiğinde yasal metinlerin netleştirilmesi olmalı,” denildi.

Fakat üst düzey bir yetkili, Rapporteur’e verdiği demeçte, “Bunun bir fırsat penceresi olduğunu herkes biliyor,” dedi.

Başkentlerin temsilcilerine, gözden geçirmenin Pakt’ın “dayanışma ve sorumluluk arasındaki hassas dengesini” koruması ve temel yapısını ve ilkelerini etkileyecek değişikliklerden kaçınması gerektiği konusunda hemfikir olup olmadıkları da sorulacak.

AB başkentleri, mevcut Komisyon’un görev süresi boyunca, AB dışı ülkelerde geri dönüş merkezlerinin kurulmasına olanak tanıyan yeni bir sınır dışı etme çerçevesi de dahil olmak üzere, daha sert bir göç gündemini şimdiden desteklemiş durumda.

Şu anda birkaç hükümet bu seçeneği değerlendiriyor ve önümüzdeki hafta bu tür tesisleri barındıracak bir üçüncü ülkeyle anlaşma duyurmaları bekleniyor.

Komisyon ayrıca, AB’nin sınır ajansı olan Frontex için yeni kurallar önerdi. Bu kurallarla ajansı, geri dönüşler konusunda bloğun “ana operasyon kolu” haline getirmeyi hedefliyor.

Önerilere göre, ajans sınır krizleri sırasında görevliler görevlendirecek, çevrimiçi tehditleri izleyecek ve sınır dışı etme işlemlerinin organize edilmesi ve yürütülmesinde daha büyük bir rol üstlenecek.

Okumaya Devam Et

Avrupa

Polonyalı sanayiciler Çin’e karşı AB’den koruma istiyor

Yayınlanma

Çin’in Avrupa’ya yönelik sanayi ürünleri ihracatındaki artış, Polonya’da beyaz eşya ve otomotiv başta olmak üzere üretim sektörlerini baskı altına alıyor. 2025 yılında AB’nin Çin’den ithalatı 559,4 milyar euroya ulaşırken, Çin Temmuz 2026’da Almanya’yı geçerek Polonya’nın en büyük mal tedarikçisi oldu.

Çin’in sanayi ürünleri ihracatındaki yükselişi ve tedarik zincirlerini devralması, Polonya’daki üretim sektörünü ve özellikle beyaz eşya ile otomotiv alanlarını baskı altına alıyor.

Avrupa pazarını Çin menşeli sanayi ürünlerinin doldurduğu, Avrupalı üreticilerin ise Çin pazarında güç kaybettiği bir dönemde Polonyalı sanayiciler bu rekabetle başa çıkmakta zorlanabilecekleri uyarısı yapıyor.

Polonya Beyaz Eşya İşverenleri Birliği (APPLiA Polska) Başkanı ve Ulusal Ekonomi Odası Başkan Yardımcısı Wojciech Konecki, Business Insider Polska’ya verdiği demeçte, “Polonya beyaz eşya sanayisi çok zor bir duruma düştü. Oldukça kısa bir sürede Polonya’da şimdiden beş fabrika kapatıldı. Başlıca neden tüketimdeki düşüş ve Çin’den gelen rekabet. Çinli cihazlar artık her zaman çok daha ucuz değil ancak birçok segmentte kaliteleri Avrupalı tüketiciler için kabul edilebilir düzeye ulaştı. Biz ise sektör olarak hızla büyük sıkıntıların içine düştük” dedi.

Konecki, “Çin tüm tedarik zincirlerini devralıyor. Bir fabrikanın kapanması yalnızca o tesisteki istihdam kaybı anlamına gelmiyor. Beyaz eşya sanayisinin arkasında çoğu küçük, aile işletmesi olan binlerce yan sanayi tedarikçisi, lojistik firmaları, araştırma-geliştirme merkezleri ve yerel hizmetler yer alıyor” değerlendirmesini yaptı.

Benzer bir baskı Polonya otomotiv yan sanayisi gibi diğer sektörlerde de görülüyor.

Çin sanayi ihracatında Avrupa’daki payını artırıyor

2025 yılında Çin’in Avrupa Birliği’ne (AB) yönelik ihracatının yüzde 97’sini sanayi ürünleri oluşturdu.

Geçen yıl Çin’den AB’ye bir önceki yıla göre yüzde 6,4 artışla 559,4 milyar euro değerinde mal ithal edilirken, AB şirketlerinin Çin’e ihracatı yüzde 6,5 düşüşle 199,6 milyar euroya geriledi ve birliğin ticaret açığı 359,8 milyar euroya yükseldi.

2015 yılıyla kıyaslandığında Çin’den yapılan ithalat yüzde 89 artarken, ihracattaki artış yüzde 37,1 ile daha sınırlı kaldı.

Sevkiyatların yüzde 54,4’ünü makine ve taşıtlar, yüzde 33’ünü diğer sanayi malları ve yaklaşık yüzde 10’unu kimyasallar oluştururken, Avrupa artık tekstil ve oyuncak yerine değer zincirinin daha gelişmiş halkalarındaki ürünleri ithal ediyor.

Eurostat verilerine göre 2026 yılının ikinci çeyreğinde Avrupa’nın Çin’den ithalatı bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7,9 arttı.

Polonya Kalkınma Fonu (PFR) verilerine göre Çin bu yıl ilk kez Almanya’yı geride bırakarak Polonya’nın en büyük mal tedarikçisi konumuna yükseldi.

PFR’nin hesaplamalarına göre Temmuz 2026’da Çin’den ithalat 6,15 milyar euro olurken, Almanya’dan ithalat 6,06 milyar euroda kaldı. Bir yıl önce ise Çin’den 4,78 milyar euro, Almanya’dan 6,17 milyar euro değerinde mal ithal edilmişti.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), Çin’in Avrupa pazarındaki payının özellikle elektronik, otomotiv ve diğer ileri sanayi sektörlerinde hızla arttığına, teslimat yapısının da nihai ürünlerden ara malı ve bileşenlere kaydığına dikkati çekiyor.

Konecki, “Sanayiyi yeniden inşa etmek, onu ayakta tutmaktan çok daha zor. Fabrikalar, yetkinlikler, tedarikçiler ve araştırma-geliştirme altyapısı yok olduğunda, bunları tek bir siyasi kararla yeniden oluşturmak mümkün değil” diye konuştu.

Otomotiv ve yan sanayide sipariş kaybı yaşanıyor

Almanya’da şirketlerin “Çin şoku 2.0” olarak adlandırdığı ve 2001’de Çin’in Dünya Ticaret Örgütüne katılımının ardından yaşanan ilk dalgadan farklı olarak orta ve yüksek teknolojili sektörleri etkileyen bu süreç, Polonya’daki tesisleri de vuruyor.

2026 yılının ilk beş ayında Almanya’nın Çin’den ithalatı yüzde 6,2 artarak 72,4 milyar euroya çıkarken, ihracatı yüzde 14,5 azalarak 29,6 milyar euroya düştü.

Polonya Otomotiv Grubu (PGM) Genel Müdürü Bartosz Mielecki, “Çinli markalar Avrupa pazarında giderek daha fazla yer kaplıyor ve Polonya sektörü de bunu hissediyor. Avrupalı otomobil üreticilerinin krizi, ülkemizde faaliyet gösteren fabrikalara yönlendirilen sipariş hacimlerinin azalması anlamına geldiği için Polonyalı tedarikçileri dolaylı olarak vuruyor” ifadelerini kullandı.

Automotivesuppliers.pl platformunun verilerine göre Polonya’nın gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 8’ini oluşturan otomotiv sektöründe parça ve aksesuar ihracatı 2026’nın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemindeki 9,45 milyar eurodan 9,42 milyar euroya geriledi.

Mielecki, araç satışlarının artmasıyla yetkili bayi ve servis ağlarının da geliştiğini belirterek, “Çinli üreticilerin bir sonraki adımı parça ve bileşen üretimini Avrupa’ya taşımak olabilir. Şu anda bunu büyük ölçekte gözlemlemiyoruz ancak durum çok dinamik gelişiyor. Bu, Polonya otomotiv sanayisinin hazırlıklı olması gereken bir senaryo” dedi.

Polonya’daki fabrikaların sanılandan daha çeşitlendirilmiş ve dayanıklı olduğunu kaydeden Mielecki, yine de kıtadaki otomobil üretiminin düşmeye devam etmesi halinde Polonya’daki tesis ve tedarikçilerin bundan daha güçlü etkileneceğini belirtti.

Sektör temsilcileri koruma önlemleri talep ediyor

Ekonomi Politikası Araştırmaları Merkezi (CEPR) analizine göre Çin’in mal ticaretindeki küresel fazlası 2025 yılında 1,2 trilyon dolarla rekor kırdı.

Bu genişlemenin arkasında sübvansiyonlar ve teknolojik ilerlemenin yanı sıra Çinli şirketleri yurt dışında alıcı aramaya iten zayıf iç talep, sanayi deflasyonu ve ihracatçıların fiyat rekabetçiliğini artıran döviz kuru yer alıyor.

Otomotiv sektöründe elektrikli otomobillere uygulanan gümrük vergilerinin tek başına yeterli olmayabileceğini vurgulayan Mielecki, “Avrupa’da üretilen bileşenlerin oranının daha yüksek olduğu otomobilleri ödüllendirecek ‘yerel içerik’ (local content) kurallarından giderek daha fazla söz ediliyor. Böyle bir çözüm yalnızca araç satışlarını değil, Avrupa fabrikalarını ve tüm tedarik zincirini de destekleyecektir” diye konuştu.

Konecki ise beyaz eşya sektörü için gündeme getirilen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (CBAM) beklentileri karşılamadığını savundu.

Konecki, “Avrupa koruyucu önlemleri büyük bir gecikmeyle alıyor ve bunu sık sık seçici bir biçimde yapıyor. CBAM mekanizmasının bazı nihai cihazları da kapsaması öngörülüyor ancak ilgili düzenlemeler ancak 2028 yılında yürürlüğe girecek. Bazı şirketler için üç yıl beklemek, artık korunacak bir şeyin kalmaması anlamına gelebilir. Üstelik düzenlemeler çamaşır makineleri, buzdolapları ve kurutucuları kapsarken bulaşık makineleri, fırınlar, ocaklar ve davlumbazlar kapsam dışında bırakıldı. Sonuç olarak bürokratik bir karar hangi fabrikanın ayakta kalacağını, hangisinin kapanacağını belirleyebilir” dedi.

Bazı Batılı şirketlerin Philips ve IBM örneklerinde olduğu gibi tüketici pazarından çekilerek daha yüksek kar marjına sahip kurumsal veya tıbbi cihaz alanlarına yöneldiğini aktaran Konecki, beyaz eşya sanayisinde mevcut durumdan kolay bir çıkış yolu göstermenin zor olduğunu sözlerine ekledi.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English