Rusya’da derinleşen akaryakıt krizi nedeniyle ocak-ağustos döneminde 322 akaryakıt istasyonu faaliyetlerini durdurarak bakıma alındı. Kapanmalar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 70 artış gösterirken, ham maddeye erişemeyen istasyon sahipleri tesislerini satışa çıkarmaya başladı. Krizin arkasında ise Ukrayna İHA’larının rafinerilere düzenlediği saldırılar ve borsa fiyatlarındaki sert yükseliş yer alıyor.

Rusya’da tırmanan akaryakıt krizi ortamında benzin istasyonları yüzlerle ifade edilen sayılarla kapanmaya başladı.

İzvestiya gazetesinin OMT Consult verilerine dayandığı haberine göre, ocak ile ağustos ayları arasında ülke genelinde 322 benzin istasyonu faaliyetlerini durdurarak bakıma girdi. Bu sayı, geçen yılın aynı döneminde gerçekleşen kapanışlara kıyasla yüzde 70’lik bir artışa işaret ediyor.

Kapanışlar, Rusya genelinde aktif olarak hizmet veren 28,4 bin benzin istasyonunun yüzde 1,2’lik bölümünü etkiledi.

Kapanan istasyonların büyük bölümünü bağımsız ağlar oluşturdu. Gazoil, Rosgaz, Zvezda, Tamic Energy ve MMK Petrol gibi büyük bağımsız zincirlere ait 105 istasyon kapısına kilit vurdu. Orta ölçekli ağlar 69, küçük ölçekli ağlar ise 82 istasyonu kapattı.

Dikey entegre petrol ve doğalgaz şirketleri olan Lukoil, Tatneft, Gazprom Neft, NNK, Rosneft, Surgutneftegaz ve Gazprom ise toplam 67 istasyonun faaliyetini geçici olarak durdurdu.

OMT Consult, buna ek olarak 214 benzin istasyonunun geçen yıldan bu yana bakımda kalmaya devam ettiğini bildirdi.

Rafineriler hedef alındı, üretim 2002 seviyesine geriledi

Rusya akaryakıt pazarındaki kriz, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının (İHA) petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar sonucunda patlak verdi.

Bu yıl gerçekleşen uzun menzilli darbeler 26 tesisi devre dışı bıraktı. Financial Times’ın uydu verilerine ve S&P Global analizlerine dayandırdığı haberine göre, temmuz sonu itibarıyla bu tesislerden yalnızca 8’i tam kapasiteyle çalışmaya dönebildi. En az 11 tesis üretimi kısmen restore ederken, 7 tesis ise atıl kalmayı sürdürdü.

EA Analytics değerlendirmelerine göre bu durum, Rusya’daki petrol işleme hacmini günlük 3,6 milyon varile düşürerek Mayıs 2002’den bu yana görülen en düşük seviyeye geriletti.

Bu miktar, mevsimsel normların yaklaşık üçte bir altında kalıyor. 2020-2025 yıllarında Rus rafinerileri yaz aylarında günde ortalama 5,3 ila 5,6 milyon varil petrol işliyordu.

Borsa fiyatları yükseldi, bağımsız istasyonlar satışa çıktı

Üretimdeki düşüş fiyatlara da yansıdı. AI-92 tipi benzinin ortalama borsa fiyatı 2026 yılının ilk yarısı sonunda ton başına 63,7 bin rubleye ulaşarak yıllık bazda yüzde 18 arttı.

Rusya Akaryakıt Birliği, hükümete gönderdiği yazıda özel benzin istasyonlarının makul fiyatlarla akaryakıt temin edemediğini belirtti.

Birlik, petrol şirketlerinin öncelikli olarak kendi istasyonlarını beslemesi nedeniyle borsadan satın alınan hammaddenin bağımsız işletmelere teslim edilmediğini bildirdi.

St. Petersburg Petrol Birliği Başkanı Marat Murtazin, bağımsız zincirler için benzin tedarik edilememesi durumunun halen devam ettiğini ve bu durumun istasyon kapanışlarına yol açtığını kaydetti.

İzvestiya’nın aktardığına göre, kapanan istasyonların sahipleri tesisleri aktif şekilde satışa çıkarmaya başladı. Satışa sunulan istasyonların fiyatları 1 milyon ile 150 milyon ruble arasında değişiyor.

Murtazin, benzin istasyonlarının gelecekteki durumunun akaryakıtın bulunabilirliğine ve maliyetine bağlı olacağını vurguladı.

Rusya’nın en büyük bankaları, Dijital Gelişme Bakanlığının çıkardığı ulusal TLS sertifikalarına geçiş yaptı. Yabancı sertifikasyon merkezlerinin yaptırımlar nedeniyle hizmeti kesmesi üzerine alınan karar, kullanıcıların internet trafiğinin çözülmesi riskini beraberinde getirdi. Geçişin ardından Rus bankalarının internet siteleri yabancı tarayıcılarda güvenlik uyarısı vermeye başladı.

Rusya’nın önde gelen finans kuruluşları, kullanıcı trafiğinin teknik olarak çözülmesine imkan tanıyan devlet onaylı dijital sertifikalara geçiş yaptı.

Mediazona’nın incelemesine göre Sberbank, VTB, Rosselhozbank, T-Bank, Uralsib, Promsvyazbank ve Sankt-Peterburg bankaları, Rusya Dijital Gelişme Bakanlığı tarafından verilen TLS sertifikalarını kullanmaya başladı.

Bu bankalar 31 Temmuz 2024 tarihine kadar Çin merkezli TrustAsia şirketinin sağladığı sertifikaları tercih ediyordu.

Yapılan incelemeler, devlet sertifikasının bir kullanıcının cihazına yüklenmesi halinde Rus makamlarının ziyaret edilen internet sitelerindeki trafiği şifresiz hale getirme ve izleme hususunda teknik kabiliyet kazandığını gösteriyor.

Sistem değişikliği henüz tüm altyapılarda tamamlanmadı. T-Bank yalnızca tinkoff.ru alan adını Rus sertifikasına taşırken, tbank.ru adresi Let’s Encrypt sertifikasını kullanmayı sürdürüyor.

Levoberejnıy Bank ise Dijital Gelişme Bakanlığının sertifikasını sadece tüzel kişilere yönelik internet bankacılığı sisteminde devreye soktu. Alfa-Bank internet sitesi de bu adımı bir hafta önce atmıştı.

Yaptırımlar yabancı sertifikaları iptal ettirdi

Sertifika değişiminin arkasında Batı ülkelerinin uyguladığı yaptırımlar yatıyor. Yabancı sertifikasyon merkezlerinin yaz aylarında yaptırım listesindeki Rus şirketlerinin sertifikalarını kitlesel olarak iptal etmeye başladığı kaydedildi.

Bu hamlenin ardından Dijital Gelişme Bakanlığı, “yabancı tarayıcılar üzerinden yerli kaynaklara kesintisiz ve güvenli erişim sağlanması” gerekçesiyle Ulusal Sertifikasyon Merkezine ait sertifikaların kullanılmasını tavsiye etti.

Sertifika değişiminin hemen ardından teknik aksaklıklar baş gösterdi. RBK medya kuruluşunun aktardığı bilgilere göre, Dijital Gelişme Bakanlığının sertifikalarına geçen çok sayıda Rus bankasının internet sitesi, popüler yabancı tarayıcıların çoğunda düzgün açılmamaya başladı.

Kullanıcılar sitelere girmek istediklerinde “Bağlantı güvenli değil” uyarısıyla karşılaşıyor. İsteyen kullanıcılar bu uyarıyı göz ardı ederek siteye ilerleyebiliyor.

Sektörden üç ayrı kaynağın RBK’ya verdiği bilgiye göre bu durum, yabancı SSL sertifikalarının iptal edilmesinden ve bankaların Ulusal Sertifikasyon Merkezine geçmesinden kaynaklanıyor.

Söz konusu yerli sertifikalar küresel tarayıcıların büyük bölümü tarafından tanınmıyor. Bu sertifikaları doğrudan bünyesinde barındıran Rus yapımı Yandex Browser üzerinden ise sitelere hiçbir güvenlik uyarısı alınmadan girilebiliyor.

Rus e-ticaret devi Wildberries ve Russ ortak şirketi RWB, lojistik merkezlerinde akıllı telefon kullanımının yasaklanmasını ek güvenlik önlemleriyle açıkladı. Şirket, depolara yalnızca kamerasız tuşlu telefonlarla girilmesine izin verildiğini duyurdu. Kararın, tesislere yönelik insansız hava aracı saldırıları sırasında yapılan izinsiz çekimleri engellemek amacıyla alındığı bildirildi.

Rus online ticaret devi Wildberries ile Russ grubunun birleşik şirketi RWB, lojistik tesislerinde akıllı telefon kullanımına getirilen kısıtlamalara ilişkin açıklama yaptı.

Şirket basın servisinden RBK medya kuruluşuna yapılan bilgilendirmede, depolara telefon sokma kurallarının özünde değişmediği, kamerasız ve tuşlu cihazların kullanımına izin verilmeye devam edildiği belirtildi. Şirket yetkilileri, uygulamanın ek bir güvenlik adımı olduğunu vurguladı.

RWB basın servisinden yapılan açıklamada, “Söz konusu gereklilikler, lojistik tesislerin sınırları içinde izinsiz fotoğraf ve video çekimini önlemeye yönelik ek güvenlik tedbirlerinin bir parçasıdır” ifadelerine yer verildi.

Drone görüntülerinin çekilmesi yasağı getirdi

Süreç, “Klub partnerov na marketpleysah” adlı Telegram kanalının Wildberries’in kurum içi talimatına dayanarak yaptığı haberle gündeme geldi. İlgili belgede, 3 Ağustos itibarıyla depo alanlarına yalnızca kamerasız tuşlu cep telefonlarıyla girilmesine izin verildiği aktarıldı.

Kanalın ulaştığı belgede, akıllı telefonlara izin verilen dönemde insansız hava araçlarının uçuşlarının ve “yaşanan olayların” kayda alındığı vakaların tespit edildiği kaydedildi.

Talimatta ayrıca hava tehlikesi alarmı sırasında çekim yapmanın kesinlikle yasak olduğu hatırlatıldı.

Çok sayıda bölgede depolar hedef oldu

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin 18 Temmuz’dan itibaren düzenlediği saldırılarda Tambov, Moskova, Vladimir, Volgograd, Penza ve Samara bölgeleri ile çok sayıda farklı bölgedeki Wildberries depoları isabet aldı. Saldırılar sonucunda şirket çalışanları hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı.

Tesislerde yangınlar çıkarken, bazı depolar faaliyetlerini geçici olarak durdurmak ve personeli tahliye etmek zorunda kaldı.

Saldırıların ardından Wildberries lojistik zincirlerini yeniden yapılandırdığını, tesis korumasını artırdığını, çalışanlara ve satıcılara destek önlemleri sağladığını duyurdu.

Wildberries Yöneticisi Tatyana Kim, şirkete ait depoların mevcut tüm koruma araçlarıyla donatıldığını açıkladı.

Tesislerdeki yangın güvenliği sistemlerinin 2024 yılı itibarıyla tamamen yenilendiğini belirten Kim, saldırıların başladığı ilk günden bu yana savunma tedbirlerinin her gün artırıldığını bildirdi.

Kim, yoğunluğu giderek artan saldırıların büyük bölümünün başarıyla püskürtüldüğünü sözlerine ekledi.

Rusya’da asimetrik İHA saldırılarının makroekonomik sonuçları