Papa XIV. Leo, Arjantin lideri Javier Milei’nin kemer sıkma önlemlerine, başkanın adını vermeden üstü kapalı bir eleştiri yöneltti.

Papa, siyasi liderlerin ekonomiyi değil, halkı öncelikli tutmaları gerektiğini vurguladı.

Leo, Arjantin ziyaretindeki ilk kamuya açık konuşmasını, Milei’ninkinden keskin bir şekilde farklı bir yönetim, demokrasi ve toplum vizyonunu ortaya koymak için kullandı.

Uruguay’dan Buenos Aires’e vardığında Leo, yetkililere, diplomatlara ve sivil toplum liderlerine yaptığı konuşmada, “Ekonomi insana hizmet etmelidir, insan ekonomiye değil,” dedi.

Leo’nun Arjantin ziyareti, üç Güney Amerika ülkesini kapsayan turunun siyasi açıdan açık ara en hassas ayağı ve Leo’nun, 12 yıllık papalık dönemi boyunca bir kez bile memleketine dönmeyen Arjantinli Papa Francis’in karmaşık mirasıyla da yüzleşeceği bir yer.

Kendisini “anarko-kapitalist” olarak tanımlayan Milei, enflasyonu dizginlemek için kamu harcamalarını kısarken, son konuşmalarında sosyal adalet kavramını “bir kabus”, “ahlaki bir sapma” ve “hırsızlık” olarak nitelendirdi.

Trump yönetiminin müttefikleri gibi, Milei hükümeti de bu kesintileri, Arjantin’in sorunlu ekonomisini yeniden yapılandırmak ve federal bürokrasideki yolsuzluk ve israfı ortadan kaldırmak için gerekli bir reform sürecinin parçası olarak sunuyor.

Leo’nun Arjantin’e varışından önce –bu, yaklaşık 40 yıldır bir papanın Arjantin’e ilk ziyareti– Milei’nin yetkilileri siyasi bir çatışma olasılığını reddetmişti.

İnsan Kaynakları Bakanı Sandra Pettovello, geçen hafta Buenos Aires’teki bir radyo istasyonuna verdiği röportajda, “Papa’nın buraya yerel siyaset hakkında yorum yapmak için gelmesi söz konusu olamaz,” demişti.

Leo’yu karşılayan bir mesajında Milei, bu ziyaretin “inancı güçlendirmesini, umudu yenilemesini ve tüm Arjantinlilere bir barış mesajı getirmesini” umduğunu belirtmişti.

Leo bu barış mesajını benimsedi ve derin bir kutuplaşma yaşayan Arjantin’de daha yumuşak bir siyaset çağrısıyla konuşmasına başladı.

Papa, demokrasinin, “kelimelerin dikkatli kullanımına” ve “farklı düşünenleri, ortak bir geleceği paylaştığımız vatandaşlar olarak görebilme yeteneğine” bağlı olduğunu savundu.

Bir zamanlar Francis’i “dünyadaki kötülüğün temsilcisi” olarak nitelendiren Milei, pazar günü Leo’yu karşılarken merhum papaya saygılarını sundu.

Alkışlarla kesintiye uğrayan konuşmasında, Francis’i “olağanüstü bir şahsiyet” ve “şüphesiz tarihin en önemli Arjantinlisi” olarak nitelendirdi.

Ayrıca, Arjantin’in tüm ideolojik yelpazesinden gelen politikacıları, diplomatları ve sivil toplum temsilcilerini Leo’nun törenine davet ederken nadir görülen bir uzlaşmacı tavır sergiledi ve “Farklılıklarımızın ötesine geçen meseleler ve vesileler vardır,” dedi.

Ekonomi konusunda Leo, Milei’nin serbest piyasa eğilimlerine atıfta bulunarak Arjantin’i “fırsatlar yaratan her şeyi” ve “özel girişimi teşvik eden her şeyi” desteklemeye çağırdı. 

Fakat büyümenin, işsizler, emekliler ve “sıkı çalışmasına rağmen hâlâ hane halkının ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan herkes” dahil olmak üzere “dezavantajlı kesimlere” de fayda sağlaması gerektiğini belirtti.

Milei’nin kemer sıkma politikası, nadir görülen bir bütçe fazlası yarattı ve yıllık enflasyonu %200’den yaklaşık %32’ye düşürdü.

Fakat reel ücretler, Milei’nin 2023 sonlarında göreve başladığı zamanki seviyenin altında kalmaya devam ediyor ve yaklaşık 300.000 kayıtlı istihdam kaybedildi.

Aylık ortalama 510 dolarlık emekli maaşıyla ilaç masraflarını karşılayamadıklarını söyleyen emekliler, iki yılı aşkın süredir her çarşamba günü Kongre binası önünde protesto düzenliyor.

Milei, ailelerin ay sonuna kadar geçinemediğine dair yaygın şikayetleri “büyük bir aptallık” olarak nitelendirerek alay ediyor.

POLITICO’ya göre Peru’da yirmi yıl misyoner rahip olarak görev yapan Leo, Buenos Aires başpiskoposu olarak şehrin suç oranının yüksek olduğu gayri resmi yerleşim bölgelerinde hizmet veren rahiplerin sayısını artıran Papa Francis’i anımsatan “pastoral bir tarz” benimsedi.

Leo, Milei’nin görüşlerine zıt düşen demokrasi, otorite ve iktisadi ilerleme konusunda Hristiyan bir vizyon ortaya koydu. 

Fakat kilisenin sosyal doktrinine ve 60 yılı aşkın bir süredir devam eden papalık açıklamalarına atıfta bulunarak bu dolaylı eleştiriyi yumuşattı.

1987’de Arjantin’i ziyaret eden son papa olan Aziz II. John Paul’u da aralarında sayarak bu görüşlerini destekledi.

Bu gelenek, Papa Francis’in papalığı döneminde de devam etti. Eski Papa, 2020 tarihli “Fratelli Tutti” adlı genelgesinde, serbest piyasa ekonomisini eleştirmiş ve sosyal adaleti ile işçi haklarını savunmuştu.

Çoğu Francis tarafından atanan Arjantin piskoposları, Milei’nin en ısrarcı eleştirmenlerinden bazıları haline geldi.

Arjantin Ulusal Araştırma Konseyi’nden sosyolog Sol Prieto’nun analizine göre, Ocak 2024 ile Eylül 2026 arasında ülke piskoposlar konferansı tarafından yayınlanan kamu politikasına ilişkin 44 belgeden 42’si, yoksulluktan göçe kadar çeşitli konularda Milei yönetimini eleştirdi.

Geçen ay Buenos Aires Metropol Katedrali’nde düzenlenen bir ayinin ardından gazetecilere konuşan Başpiskopos Jorge García Cuerva, Leo’nun “yaralı bir Arjantin, bölünmüş bir Arjantin” ile karşılaşacağı uyarısında bulunmuştu.

Nvidia CEO’su Jensen Huang, ABD istihbaratının “Çin’e bilgi aktardığı” sonucuna vardığı bir kadınla ilişkisi olduğunu kabul etti.

Nvidia, pazar günü yaptığı açıklamada, şirketin yönetim kuruluna, ABD istihbaratının Çinli bir casus olduğu tespit ettiği bir iş kadınıyla yakın ilişki yaşadığını itiraf eden CEO’su ve kurucu ortağı Jensen Huang hakkında soruşturma başlattığını duyurdu.

Alice Huang adıyla tanınan bu kadınla Huang’ın ilişkisi, gözetim faaliyetleri sonucunda kadının Pekin’e doğrudan bilgi sızdırdığı ortaya çıkınca ABD hükümeti için bir endişe kaynağı haline geldi.

Huang, şirkete gönderdiği bir mesajda özür dileyerek, “Eşime sadakatsizlik ettim. Yaptıklarım onu ve çocuklarımızı incitti. Yaptığım şeyin hiçbir mazereti yok. Derinden üzgünüm,” dedi.

Nvidia’nın yönetim kurulu, “ulusal güvenliğin ya da Nvidia’nın gizli bilgilerinin tehlikeye atıldığına inanmak için hiçbir neden olmadığını,” fakat “yönetim kurulunun soruşturmasında mevcut tüm bilgilerin inceleneceğini” belirtti.

Açıklamada, Huang’ın “soruşturmayı tam olarak desteklediği ve bu konuda işbirliği yapmaya hazır olduğu” da ifade edildi.

Bağımsız yönetim kurulu üyeleri, soruşturmayı yürütmek üzere dışarıdan bir avukat seçecek. Şirket sözcüsü John Rizzo, Huang’ın seçim sürecine dahil olmayacağını belirtti.

Yönetim kurulu, 63 yaşındaki Huang’ın soruşturma süresince şirketin başına devam edeceğini açıkladı.

Şirketin kurucu ortağı olan Huang, Nvidia’da işin tüm yönlerini belirlerken kendisine doğrudan rapor veren yaklaşık 60 kişiyi denetlediği benzersiz bir yapı kurmuştu.

Rizzo, “Bugünkü haberler Nvidia’yı yavaşlatmayacak. Jensen, kesintiye uğramadan CEO olarak Nvidia’yı yönetmeye devam etmeye kararlı,” dedi.

Pazar akşamı Florida’dan ayrılmak üzereyken gazetecilere yaptığı kısa açıklamada Trump, Huang’ı savundu.

Başkan, yakında gerçekleştireceği Çin gezisine onu “kesinlikle yanına alacağını” söyledi.

Trump, “Onun yanlış bir şey yaptığını duymadım. Biriyle iş yaptı, ama bilirsiniz, herkes öyle yapıyor,” dedi.

Trump, bu durumla ilgili olarak Huang ile konuşmadığını söyledi ve “Onun iyi bir insan olduğunu biliyorum, ama neler olup bittiğini asla bilemezsiniz,” dedi.

Trump ayrıca, yaklaşık bir yıl önce ABD istihbarat teşkilatının Huang’ı elektronik olarak izlediğinin kendisine bildirildiği sırada harekete geçmemiş olmaktan pişmanlık duymadığını da ekledi:

“Bence o onurlu bir adam. Muhtemelen bunun için bir mazereti vardır. Bunu dinlemelisiniz. Hayır, insanlara böyle davranamazsınız. Ülkemiz için muhteşem bir iş çıkardı.”

Huang’ın Nvidia’nın CEO’su olarak görevine devam etmesi gerekip gerekmediği sorulduğunda Trump, “Bence evet. Evet, tabii ki,” cevabını verdi.

Huang’ın ilişkisine yönelik kamuoyu tepkisi, geçen ay New York Times’ın, Amerikan istihbarat kurumlarının Nvidia şefinin bir Çin vatandaşı ve çip alıcısıyla yakın bir ilişki kurduğunu ortaya çıkardığını ve ABD’li yetkililerin bu kişinin Pekin adına istihbarat topladığı sonucuna vardığını ilk kez haber yapmasının ardından başladı.

Çip alıcısı, Huang Le idi. Biyografisinde, Güneydoğu Asya’da Nvidia’nın en büyük müşterilerinden biri haline gelen Singapur merkezli bir veri merkezi şirketinde üst düzey yönetici olana kadar Çin’de televizyon muhabiri olarak çalıştığı belirtiliyordu.

Bu şirket, Haziran 2024’ten bu yana 4,8 milyar dolardan fazla değerde çip satın almıştı.

Nvidia, geçen yıl NYT’nin, Ticaret Bakanlığı’nın söz konusu şirketin Çin’e kısıtlanmış yapay zeka çiplerinin kaçakçılığına yardım edip etmediğini araştırdığını bildirmesinden sonra bile Bayan Huang’ın şirketi Megaspeed ile iş yapmaya devam etti.

Nvidia ve CEO’su, başlangıçta Huang Le ile olan ilişkisinde sorunlu ya da olağandışı bir durum olmadığını belirtmişlerdi.

Geçen ay Bloomberg’e verdiği röportajda Jensen Huang, Huang Le ile olan etkileşimlerinin “Megaspeed ile ilgili olduğunu ve hepsinin tamamen normal ve olağandışı bir şey olmadığını” söylemişti.

NYT’ye göre işleri hızla büyüdükçe Jensen Huang, ailesini de işinin merkezine taşıdı. Oğlu Spencer, şirketin robotik çalışmalarında öncü bir rol üstlenen ürün yönetimi direktörü.

Kızı Madison ise ürün pazarlaması kıdemli direktörü ve hem robotik alanında hem de şirketin iletişim ve pazarlama faaliyetlerinde görev alıyor.

Damadı Nico Caprez ise şirketin iş geliştirme ekibinde yer alıyor.

Huang, şirketi kurmasını mümkün kılan kişinin 1985 yılında evlendiği eşi Lori olduğunu belirtmişti. İkili, Huang’ın Oregon Eyalet Üniversitesi’nde mühendislik okuyan bir genç olduğu dönemde tanışmıştı.

Lori, 250 kişilik mühendislik laboratuvarındaki üç kadından biriydi. Liseyi iki sınıf atlayarak bitiren Huang, Lori’nin laboratuvar grubuna girmeyi başardı ve zekasıyla onu etkilemeye çalıştı.

Megaspeed şirketinin gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerini Çin’e aktarıyor olabileceği şüphesiyle soruşturma yürüten ABD hükümeti, Le’yi bir yıldan fazla bir süre önce gözetim altına almaya başladı.

Gözetim sürecinde, Bayan Huang’ın Bay Huang olarak tanımlanan bir ABD vatandaşıyla iletişim halinde olduğu ortaya çıktı.

Bu istihbaratı inceleyen yetkililer, ikisi arasındaki ilişkinin romantik olduğundan emin olduklarını söylediler.

Bu durum, geçen yıl boyunca Bay Huang ile Bayan Huang arasındaki ilişkinin niteliği konusunda Nvidia’nın NYT ve diğer kuruluşlara yaptığı yanıltıcı açıklamaları çürüttü.

Geçtiğimiz bahar, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Alice Huang’ın Jensen Huang’ı hedef almak üzere Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı tarafından işe alındığını gösteren istihbaratı detaylandıran, son derece gizli bir notun hazırlanmasını denetledi.

Bu not, bu yılın başlarında başkanın Çin gezisinden kısa bir süre önce dağıtılmıştı.

Le Huang’ın ABD tarafından izlendiğine dair haberler ortaya çıkınca, Jensen’in manevra alanı neredeyse tamamen ortadan kalktı.

Kongre, muhtemelen yemin altında ifade vermesini istiyordu ve izleme haberleri, ABD istihbaratının Le ile olan ilişkisinin niteliğini bildiğine dair olasılığı gündeme getirdi.

Nvidia yönetim kurulu üzerinde de baskı vardı. Geçen ay sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, yurtdışına yonga satışlarını denetleyen Senato Bankacılık Komitesi’nin kıdemli üyesi olan Massachusetts Demokrat Senatörü Elizabeth Warren, Bay Huang ve şirketin yönetim kurulunun, casusla olan ilişkisi konusunda “Kongre’ye cevap vermekle yükümlü” olduğunu söyledi.

ABD yönetimi, milyarder Alejandro Betancourt ile yaptığı 50 yıllık anlaşma kapsamında North American Blue Energy Partners şirketinin yüzde 35’lik hissesini bedelsiz devralmaya hazırlanıyor. Anlaşmayla 63,7 milyar varillik petrol sahasının kontrolü sağlanırken Washington çıkarılan petrolün yüzde 20’sini piyasa fiyatının üçte biri olan 30 dolardan satın alacak.

Venezuelalı milyarder Alejandro Betancourt, Donald Trump yönetiminin ülkedeki petrol sektöründeki kilit ortağı haline geldi.

The Washington Post gazetesinin haberine göre Betancourt, Washington’ın desteğiyle 63,7 milyar varil rezerve sahip petrol sahalarının haklarını alarak bir enerji imparatorluğu kuruyor.

Söz konusu işbirliği karşılığında ABD’nin milyarderin şirketinden hisse alması ve çıkarılan petrolün bir bölümünü indirimli fiyatla temin etmesi öngörülüyor.

Gazetenin incelediği 50 yıllık anlaşmanın şartlarına göre ABD yönetimi, Betancourt’un North American Blue Energy Partners (NABEP) adlı şirketinin yüzde 35’lik hissesini neredeyse bedelsiz olarak devralacak.

İş insanı ayrıca çıkarılan petrolün yüzde 20’sini varil başına 30 dolardan, yani güncel piyasa değerinin üçte birinden daha düşük bir bedelle Washington’a satmayı taahhüt etti.

Venezuela devleti ise sahanın konumu ile türüne bağlı olarak üretimden yüzde 16 ila yüzde 40 oranında telif geliri elde edecek.

Venezuela iş dünyasında tartışmalı bir figür olarak nitelendirilen Betancourt, geçmişte Hugo Chavez destekçilerinin hükümetiyle çalıştı ve kamu kaynaklarının zimmete geçirilmesi iddiasıyla yürütülen bir davanın şüphelileri arasında yer aldı.

İsviçre ve İspanya makamları da kara para aklama şüphesiyle milyarder hakkında soruşturma yürütmeyi sürdürürken Betancourt hakkındaki usulsüzlük suçlamalarını reddediyor.

Trump yönetiminin eski yetkilisi olan ve Venezuela’nın yeni yönetimiyle temaslardan sorumlu Mauricio Claver-Carone, Betancourt tercihini iş insanının verimliliği ve petrol projelerini başarıyla hayata geçirme tecrübesiyle gerekçelendirdi.

2023 yılının sonunda Venezuela’ya dönüşünden bu yana günlük petrol üretimini 18 bin varilden yaklaşık 223 bin varile çıkaran Betancourt, bu rakamı yıl sonunda 275 bin varile, gelecek yıl ise 350 bin varile ulaştırmayı hedefliyor.

İş hacmini büyütmek isteyen milyarder, 2026 yılında 5 milyar doları aşması beklenen nakit akışının neredeyse tamamını yeni sahalara aktarmayı planlıyor.

Öte yandan uzmanlar, Orinoco petrol kuşağındaki yeni sahaların işletilmesinin devasa yatırımlar ve yıllar süren çalışmalar gerektireceğine işaret ederek anlaşmanın geleceğine şüpheyle yaklaşıyor.

Venezuela muhalefet lideri Maria Corina Machado, şeffaf olmadığı gerekçesiyle anlaşmayı eleştirirken iktidara gelmesi halinde şartların yeniden gözden geçirilebileceğini duyurdu.

Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez ise anlaşmayı destekleyerek süreci geçici hükümetinin dayanaklarından biri olarak nitelendirdi.

Bunun yanı sıra Bloomberg, eylül ayı başında yayımladığı haberinde, ABD ile Venezuela arasındaki 100 milyar dolarlık petrol üretimini artırma planının finansman belirsizlikleri nedeniyle riske girdiğini aktarmıştı.

Söz konusu haberde Washington’ın, ülkenin tahrip olan petrol altyapısının onarımı için bu kaynağı kimin ve hangi şartlarla sağlayacağını netleştirmediği kaydedilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, 29 Ağustos’ta yaptığı açıklamada Washington’ın özel sektör ortaklığı aracılığıyla 65 milyar varili aşkın Venezuela petrolü üzerinde kontrol sağlamak üzere anlaştığını duyurmuştu.

Trump, anlaşmanın ABD’nin petrol rezervlerini iki katından fazla artıracağını, küresel petrol arzını yükselteceğini ve uzun vadede benzin fiyatlarını düşüreceğini dile getirmişti.

Projenin ana özel operatörünün NABEP olduğunu belirten Bloomberg, şirketin bu ölçekte bir faaliyeti tek başına finanse edebilecek yeterli kaynağa sahip olmadığını kaydetmişti.

Ajans ayrıca beyan edilen petrol rezervlerinin bir bölümünün güvenilir teyitten yoksun olduğuna, altyapının onarılmasının yüksek maliyet ile uzun yıllar gerektireceğine ve projenin Trump’ın Ocak 2029’da bitecek başkanlık döneminden önce tamamlanmasının zor göründüğüne işaret etmişti.

Financial Times da Trump yönetimi ile Karakas’ın planlarına rağmen Venezuela’nın petrol sektörünü ayağa kaldırmak ve üretimi artırmak için gereken nitelikli iş gücü eksikliğiyle karşı karşıya kaldığını aktarmıştı.