Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı’ndan gerçekleştirdiği ham petrol sevkiyatı, Ensarullah’ın deniz ablukası ve misilleme operasyonlarının ardından yüzde 40 azaldı. Riyad yönetimi, sevkiyatı sürdürebilmek için Mısır’daki SUMED boru hattı ile Ümit Burnu üzerinden varil başına 9 dolar ek maliyet getiren alternatif rotalara yöneldi. Uydu görüntüleri Saudi Aramco’nun Cizan Petrol Rafinerisi’ndeki yangınların sürdüğünü gösterirken, Yemen Silahlı Kuvvetleri ablukanın kaldırılması talebini yineledi.

Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısında yer alan Yenbu Limanı’ndan gerçekleştirdiği ham petrol yüklemeleri son birkaç gün içinde yüzde 40 oranında düştü.

Denizcilik verileri analiz kuruluşu Vortexa’nın 26 Temmuz’da yayımladığı verilere göre Riyad yönetimi, Sanaa güçlerinin başlattığı deniz ablukasını aşmak amacıyla Mısır’da bulunan SUMED boru hattını ve alternatif güzergâhları kullanmaya başladı.

Sevkiyat hacmindeki keskin düşüş, Ensarullah bünyesindeki Yemen Silahlı Kuvvetleri’nin Suudi Arabistan’a yönelik misilleme operasyonları ve ilan ettiği deniz ablukasının ardından meydana geldi.

Riyad yönetimi, yaklaşık 12 yıldır Yemen’e yönelik askeri saldırılarını ve abluka uygulamalarını sürdürüyor.

Alternatif rotalar varil başına maliyeti 9 dolar artırıyor

Denizcilik verileri odaklı Windward şirketinin Vortexa verilerine dayanarak pazar günü hazırladığı raporda, Suudi Arabistan’ın ihracat akışını korumak adına yeni bir lojistik hat kurduğu kaydedildi. Raporda, “Suudi Arabistan, SUMED boru hattı ve Ümit Burnu üzerinden işleyen alternatif bir ihracat güzergâhı oluşturdu” ifadesine yer verildi. Kuruluş, bu değişimin taşıma maliyetini varil başına yaklaşık 9 dolar yükselttiğini bildirdi.

Pazar analizi raporunda sürecin operasyonel boyutuna ilişkin şu değerlendirme yapıldı:

“Suudi ham petrolünün sevkiyatı durmadı, iki ayrı güzergâha bölündü. Yenbu Limanı’nda rıhtıma yanaşan tankerler artık tamamen AIS sinyallerini kapatarak faaliyet gösteriyor. Gemiler, Ensarullah’ın hedef listesinden korunmak amacıyla konumlarını gizliyor. Suudi Arabistan, SUMED boru hattı ve Ümit Burnu üzerinden işleyen alternatif bir ihracat rotası oluşturdu. Bu güzergâh maliyetleri ve yolculuk süresini artırsa da piyasanın değişen koşullara uyum sağlayabildiğini gösteriyor.”

Suudi Arabistan, daha önce de ABD-İsrail savaşının başlangıç döneminde, İran’ın Hürmüz Boğazı’na yönelik ilk ablukasının ardından Yenbu üzerinden benzer bir alternatif hat devreye sokmuştu.

Cizan Rafinerisi’nde yangın devam ediyor

Windward raporunun yayımlandığı dönemde, SoarAtlas tarafından paylaşılan uydu görüntüleri Saudi Aramco’ya ait Cizan Petrol Rafinerisi’ndeki durumu ortaya koydu. Yemen Silahlı Kuvvetleri’nin düzenlediği saldırıların ardından 12 milyar dolar değerindeki tesiste çıkan büyük yangınların halen devam ettiği görüldü. Cumartesi gününe ait görüntülerde, tesisteki dev petrol depolama tankından yoğun siyah dumanların yükselmeyi sürdürdüğü kaydedildi.

Yemen Silahlı Kuvvetleri, Suudi Arabistan’a yönelik son askeri operasyonlarını 25 Temmuz’da kamuoyuna duyurdu. Saldırıların, Suudi koalisyonunun Yemen’in liman kenti Hudeyde’ye yönelik hava bombardımanlarını yeniden başlatmasına yanıt olarak gerçekleştirildiği açıklandı.

Ensarullah yönetimindeki Yemen ordusundan yapılan resmi açıklamada şu bilgiler verildi:

“Bu açık ve suç teşkil eden saldırıya karşılık Yemen Silahlı Kuvvetleri iki özel askeri operasyon gerçekleştirdi. İlk operasyonda Cizan’daki Saudi Aramco’ya ait hassas tesisler, onlarca balistik füze ve İHA’yla hedef alındı. İkinci operasyonda ise Yenbu’daki Saudi Aramco’ya ait hassas tesisler, balistik ve seyir füzeleri ile insansız hava araçları kullanılarak vuruldu.”

Yemen ordusu temsilcileri vuruşların “hassas” ve “doğrudan” gerçekleştiğini vurgularken, hafta sonu Yenbu kenti sakinlerinin patlama sesleri duyduğu bildirildi. Cumartesi günü erken saatlerde düzenlenen Suudi hava saldırılarında ise Hudeyde’deki yakıt depoları ile haberleşme altyapısı hedef alınmıştı.

Sanaa yönetiminden Riyad’a abluka uyarısı

Ensarullah Yüksek Siyasi Konseyi Başkanı Mehdi el-Meşat, 27 Temmuz’da yaptığı açıklamada Suudi Arabistan yönetimine uyarıda bulundu. El-Meşat, “Suudi düşmana diyoruz ki size boş umutlar verenlerin hiçbir faydası olmayacak. Saldırıların sona erdirilmesi ve ablukanın kaldırılması dışındaki her şey yalnızca hayaldir” dedi.

Yemen Silahlı Kuvvetleri, deniz ablukası kararı doğrultusunda son günlerde iki Suudi petrol tankerini de füzelerle hedef almıştı. Sanaa yönetimi, “Ablukaya karşı abluka” ilkesiyle duyurduğu deniz kısıtlamalarını 20 Temmuz’da resmi olarak başlatmıştı.

Havalimanı saldırıları çatışmaları yeniden tırmandırdı

Gerilimin yeni aşaması, Suudi Arabistan’ın temmuz ayı başında uzun bir aradan sonra ilk kez Sanaa Uluslararası Havalimanı’nı hava saldırısıyla hedef almasıyla başladı. Yemen güçleri bu adıma karşılık Suudi Arabistan’daki Abha Havalimanı’nı füze ve insansız hava araçlarıyla vurdu. Bu eylem, Yemen ordusunun 2021 yılından bu yana Suudi Arabistan topraklarına düzenlediği ilk doğrudan misilleme kayıtlara geçti.

Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon, Ensarullah’ın başkent Sanaa’yı kontrol altına alarak Riyad destekli hükümeti devirmesinin ardından 2015 yılında Yemen’e müdahale başlattı. Birleşik Arap Emirlikleri’nin de ana aktör olarak katıldığı koalisyona İngiltere, ABD ve İsrail lojistik destek sağladı.

2023 yılında Suudi Arabistan ile Yemen arasında yürütülen barış müzakerelerinde taraflar nihai anlaşmaya yaklaşmış ancak süreç tıkanmıştı. Buna rağmen söz konusu temaslar uzun süre kapsamlı çatışmaları dondurma işlevi gördü.

Suudi Arabistan’ın on yılı aşkın süredir uyguladığı hava ve deniz ablukası, özellikle Sanaa Uluslararası Havalimanı’na getirilen ticari uçuş kısıtlamaları nedeniyle insani krizi derinleştirdi. Ağır hasta ve yaralı sivillerin tedavi amacıyla ülke dışına çıkışı engellenirken, koalisyonun askeri müdahalesi geniş çaplı kıtlığa ve yüz binlerce insanın yaşamını yitirmesine neden oldu. Yemen güçleri, Riyad’ın son hava saldırılarından önce de koalisyon unsurlarını ülkeden çıkarmak amacıyla genel seferberlik yürütüyordu.