İsviçre, şu anda programın en az beş yıl gerisinde kalan ABD’nin Patriot siparişlerine alternatif seçenekleri değerlendiriyor.

Güvenlikten sorumlu devlet bakanı Markus Mäder, Bern’in ABD’li silah üreticisi Raytheon’un 2027’de teslim etmesi gereken fakat 2032’ye veya daha ileriye ertelenen sistemini beklerken, Avrupa’nın ana teklifi olarak Fransız-İtalyan SAMP/T hava ve füze savunma sistemine işaret etti.

Mäder FT’ye verdiği mülakatta şunları söyledi:

“Çevremizle, yani Avrupa ile birlikte çalışabilir olmak istiyoruz. Bir attan diğerine geçeceğimizi söylemiyoruz, fakat [eğer] bir at yeterince hızlı değilse… ikinci bir at bulmaya çalışalım.”

SAMP-T, Patriot gibi ABD hava savunma sistemlerine olan bağımlılığı azaltma yönündeki Avrupa’nın çabalarının bir sembolü haline geldi.

Fakat şu ana kadar çok az ülke bu sistemi sipariş etmiş ve Avrupa’nın çoğu ABD teknolojisine bağımlı kalmaya devam ediyor.

İsviçre, SAMP-T NG olarak bilinen daha gelişmiş bir versiyona güncellenmekte olan Fransız-İtalyan hava savunma sistemini sipariş ederse, bu durum tedarik stratejisinde önemli bir değişiklik ve Patriot sistemine alternatif olan yerli sisteme duyulan güvenin bir göstergesi olacak.

İsviçre hükümeti geçen ay, ikinci bir uzun menzilli hava ve füze savunma sistemi arayışının bir parçası olarak Fransa, Almanya, İsrail ve Güney Kore’den yanıtlar aldığını açıklamıştı .

İsviçre’nin Patriot siparişi (2022 yılında Air2030 programı kapsamında satın alınan beş hava ve füze savunma ünitesi) başlangıçta yaklaşık 2,3 milyar İsviçre frangı (2,9 milyar dolar) değerindeydi.

Teslimatlar 2027 ve 2028 yılları için planlanmıştı ama Bern şu anda olası maliyet aşımları ve beş yıla kadar uzayabilecek gecikmelerle karşı karşıya.

SAMP-T NG üreticileri (Avrupa füze şirketi MBDA ve ortakları, Fransa’nın Thales ve İtalya’nın Leonardo gibi radar şirketleri) yıl sonuna kadar Fransa ve İtalya’ya ilk teslimatları planlıyor. 

Danimarka geçen yıl SAMP-T NG satın almak için sözleşme imzalayan ilk ülke oldu ve ilk teslimatların 2028’de yapılması bekleniyor.

İsviçre hem NATO hem de AB’nin dışında kalmaya devam etse de, Mäder, ülkesinin komşularıyla savunma işbirliğini ve birlikte çalışabilirliği derinleştirmek istediğini belirterek, İsviçre’nin kendisini “Avrupa güvenliğinin ayrılmaz bir parçası” olarak gördüğünü vurguladı.

Bern’in ayrıca komşuları ve ABD ile hava durumu verisi alışverişini derinleştirmeyi hedeflediğini de sözlerine ekledi.

İsviçre, uzay kapasitelerine yönelik yatırımları artırmayı planlıyor. Mäder, “Uzayda uluslararası işbirliği çok önemlidir. Uzayda tek başına çok uzağa gidemezsiniz,” dedi.

Mäder’in bu açıklamaları, İsviçre’nin aralık ayında taslak haliyle açıklanan ve bu yılın ilerleyen aylarında hükümet tarafından onaylanması beklenen ilk ulusal güvenlik stratejisini uygulamaya koyarken geldi.

Strateji, 2022’de Ukrayna savaşının başlamasının ardından geliştirildi. Mäder, bu olayı İsviçre’yi güvenlik varsayımlarını yeniden değerlendirmeye zorlayan bir “dönüm noktası” olarak nitelendirdi.

Savaş, aynı zamanda Güvenlik Politikası Devlet Bakanlığının (Sepos) kurulmasına da yol açtı. Eski bir tuğgeneral olan Mäder, Ocak 2024’te bu kurumun ilk lideri oldu.

Strateji taslağı, İsviçre’nin güvenlik ortamının ciddi şekilde kötüleştiğini belirtiyor ve ülkenin siber saldırılara, sabotaja ve casusluğa karşı savunmasını güçlendirmesini istiyor.

Fakat herhangi bir değişiklik siyasi kısıtlamalarla birlikte geliyor. İsviçre’nin tarafsızlığı ulusal kimliğin derinlerinde yer alıyor ve eylül ayında tarafsızlık girişimi üzerine yapılması beklenen halk oylaması, anayasaya daha katı bir yorumun eklenmesine neden olabilir.

Hükümet, bu öneriye karşı çıkıyor ve bunun Bern’in dış ve güvenlik politikasındaki manevra alanını daraltacağı uyarısında bulunuyor.

Bu tutum müttefikleri her zaman memnun etmiyor. Savaş Malzemeleri Yasası kapsamındaki İsviçre kısıtlamaları, İsviçre yapımı silah ve mühimmatın Ukrayna’ya yeniden ihracatını engelleyerek Avrupa hükümetlerini hayal kırıklığına uğratmıştı.

Bern, savunma harcamaları konusunda da baskı altında. İsviçre, GSYİH’sinin yaklaşık yüzde 0,7’sini savunmaya harcıyor ve 2032 yılına kadar bu oranı yüzde 1’e çıkarmayı hedefliyor ki bu oran, NATO üyeleri tarafından şu anda tartışılan hedeflerin oldukça altında.

Hükümet, artan askeri harcamaları finanse etmek için KDV artışını önerdi ama bu artışın nasıl finanse edileceğine dair siyasi uzlaşma hâlâ sağlanamadı.

Daha geniş kapsamlı savunma tartışması, hükümetin Washington ile mutabık kalınan fiyatın öngörülen maliyetlerin artmasıyla gerçekten sabit olup olmadığı konusunda eleştirilere maruz kalmasının ardından, İsviçre’nin ABD yapımı F-35 savaş uçaklarını satın almasıyla ilgili iç tartışmalarla da karmaşık bir hal aldı.

Yine de Mäder, İsviçre’nin daha yakın bir Avrupa savunma işbirliğini, ABD ile olan güçlü bağlarla bağdaşmaz bulmadığını söyledi.

Bakan, “Avrupa ile işbirliğini yoğunlaştırmak istiyoruz, fakat aynı zamanda ABD ile iyi işleyen güvenlik ve savunma işbirliğini de sürdürmek istiyoruz. Bizim için bu bir çelişki değil, ikisi de geçerli,” dedi.

İngiltere hükümetinin, bütçe yetersizliği sebebiyle taktik termonükleer B61-12 bombaları taşıma kapasitesine sahip Amerikan F-35A savaş uçaklarının alımından vazgeçmeyi planladığı belirtildi. Askeri yetkililerin satın alma sürecini devam ettirmek için baskı yaptığı aktarılırken, Savunma Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı arasında bütçe krizi yaşandığı bildirildi.

İngiliz hükümetinin, bütçe kaynaklarının yetersizliği nedeniyle taktik termonükleer B61-12 hava bombalarını taşıyabilen Amerikan üretimi F-35A savaş uçaklarının satın alma planından vazgeçmeyi değerlendirdiği bildirildi.

The Telegraph gazetesinin askeri kaynaklara dayandırdığı haberine göre, bütçe kısıtlamaları nedeniyle gündeme gelen bu tasarıya askeri kanat karşı çıkıyor.

Söz konusu uçakların, İngiltere’nin iki uçak gemisi olan HMS Queen Elizabeth ve HMS Prince of Wales’ten kalkış yapmak üzere tasarlanan ve tedariki önceden planlanan 138 adet F-35B tipi uçak gemisi tabanlı savaş uçağına ek olarak satın alınması öngörülüyordu.

F-35’lerin uçak gemilerine uygun olarak geliştirilen bu modifikasyonu nükleer bomba taşıma kapasitesine sahip bulunmuyor.

Gazeteye konuşan askeri kaynaklardan biri, askeri liderlerin F-35A uçaklarının tedarikini sağlamak için ellerinden gelen her şeyi yaptığını ve farklı seçenekler sunduğunu ifade etti.

Aynı kaynak, durumun artık askeri bir konu olmaktan çıkıp siyasi bir meseleye dönüştüğünü dile getirdi.

The Telegraph’ın aktardığı bilgilere göre, İngiltere Savunma Bakanı John Healey ile Maliye Bakanı Rachel Reeves arasında bu konuda aktif tartışmalar yürütülüyor ve iki bakan arasında bir görüş ayrılığı yaşanıyor.

Gazetenin kaynakları, Savunma Bakanlığının önümüzdeki dört yıl içinde 28 milyar sterlinlik bir finansman açığıyla karşı karşıya kalabileceğini belirtiyor.

Bu bütçe açığının bir kısmını telafi edebilmek amacıyla Ulaştırma Bakanlığı ile Enerji Bakanlığı bütçeleri başta olmak üzere diğer bakanlıkların harcama programlarında kesintiye gidildi.

Haberde, İngiliz hükümetinin tamamen vazgeçmek yerine yeni savaş uçaklarının satın alma sürecini ileri bir tarihe ertelemeyi içeren alternatif bir formülü de değerlendirdiği bilgisine yer verildi.

Konuya ilişkin kesin kararın, savunma yatırım planı yayınlanmadan önce verilmesi bekleniyor.

Beşinci nesil F-35A savaş uçakları ABD tarafından üretiliyor. Bu uçakların taşıma kapasitesine sahip olduğu B61 nükleer bombalarının tedarik ve kontrolü de yine ABD’nin yetki alanında bulunuyor.

Londra, 2025 yılında yaptığı açıklamada bu uçaklardan 12 adet satın alacağını duyurmuştu. İlk teslimatların ise 2020’li yılların sonuna doğru yapılması planlanmıştı.

Eylül ayında Estonya, İngiltere’ye ait nükleer mühimmat taşıyan F-35 savaş uçaklarını kendi topraklarında konuşlandırmayı kabul ettiğini açıklamıştı.

Avrupa Birliği üyesi ülkeler, Akdeniz’de görev yapan askeri unsurlara Rusya’nın gölge filosunun parçası olduğu düşünülen yabancı petrol tankerlerini durdurma ve denetleme izni verdi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, IRINI operasyonunun angajman kurallarının değiştirildiğini ve artık gemilere çıkarma yapılmasına izin verildiğini açıkladı.

Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler, Akdeniz’de yürütülen IRINI operasyonu kapsamında görev yapan askeri gemilerine, AB tarafından Rusya’nın gölge filosunun parçası olarak görülen yabancı petrol tankerlerini durdurma ve denetleme yetkisi verdi.

Karar, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas tarafından duyuruldu.

Yunanca “barış” anlamına gelen IRINI, Avrupa Birliği tarafından 2020 yılında başlatılan bir askeri deniz misyonu. Misyonun kuruluşundaki temel hedefler; hava, uydu ve deniz araçlarını kullanarak Birleşmiş Milletler’in (BM) Libya’ya yönelik silah ambargosunun uygulanmasını sağlamak, petrol kaçakçılığıyla mücadele etmek ve insan kaçakçılığını önlemek olarak belirlenmişti.

Operasyon, Akdeniz’in orta kesiminde faaliyet göstermektedir.

Kaja Kallas, Kıbrıs’ta gerçekleştirilen AB savunma bakanları gayriresmi toplantısı öncesinde yaptığı açıklamada konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Avrupa Birliği Dış İlişkiler Servisi (EEAS) basın birimi tarafından aktarılan açıklamaya göre Kallas, “Gölge filoyu da tartışacağız. Bizim IRINI operasyonumuz angajman kurallarını değiştirdi ve artık gemilere el konulmasına izin veriyor. Amaç, farklı ülkelerin bu gemilerle etkileşime yönelik saha uygulamalarını değiştirmektir, çünkü bu durum gerçekten tehlike arz ediyor” ifadelerini kullandı.

Avrupa Birliği’nin bu ilkbaharda kabul ettiği 20. yaptırım paketi, Rus petrolü ile ilişkili denizcilik hizmetlerinin yasaklanmasını ve tankerlere yönelik kısıtlamaları içeriyor.

Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, yeni önlemler paketinin Rus enerji kaynaklarının deniz yoluyla transit geçişine yönelik tamamen yasaklama getirilmesi olasılığını da öngördüğünü ifade etti.

Moskova yönetimi ise yaptırımları yasa dışı olarak nitelendiriyor. Rus yetkililer daha önce yaptıkları açıklamalarda, askeri unsurların gemilere el koymak üzere kullanılması durumunda misilleme önlemleri alınacağı konusunda uyarılarda bulunmuştu.

Rusya Dışişleri Bakanlığı mart ayı sonunda yaptığı açıklamada, AB ülkelerinin “gölge filo” terimi altında, Rus yüklerinin taşınmasıyla ilişkili olduğunu düşündükleri gemileri durdurarak ve kendi limanlarına yönlendirerek “deniz yollarında haydutluk” yaptıklarını belirtmişti. Bakanlık, uluslararası deniz hukukunda böyle bir kavramın bulunmadığına dikkat çekmişti.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı ve Denizcilik Kurulu Başkanı Nikolay Patruşev de Avrupa Birliği ülkelerinin deniz ticaret yollarında haydutluk yapmak amacıyla “gölge filo” kavramını uydurduğunu ifade etti.