İtalya, Avrupa Birliği’nin 14,9 milyar avroluk SAFE savunma kredisine ilişkin anlaşmayı imzalamayı geciktiriyor. Roma yönetiminin enerji krizi ve iç siyasi tartışmalar nedeniyle net bir tutum takınmaması, fondan yararlanmak isteyen diğer üye ülkelerin kaynağa erişimini engelliyor. Euronews, bu gecikme nedeniyle İtalya’nın Avrupa ülkelerini adeta “rehin aldığı” değerlendirmesinde bulundu.

İtalya, Avrupa Birliği’nin SAFE adlı savunma programı kapsamında tahsis edilen 14,9 milyar avroluk kredi sözleşmesini imzalamayı geciktiriyor.

Roma yönetiminin enerji krizi ve iç siyasette süregelen tartışmalar yüzünden talep edeceği nihai miktarı netleştirmemesi, diğer üye ülkelerin kullanılmayan kaynaklara erişmesini engelliyor.

Yeniden dağıtım için belirlenen sürenin yıl sonunda dolacağını aktaran Euronews, İtalya’nın bu tutumuyla Avrupa ülkelerini “rehin tuttuğunu” yazdı.

İtalya hükümeti daha önce 14,9 milyar avroluk kredi talebinde bulunmuş, bu başvuru Avrupa Komisyonu ve Avrupa Birliği Konseyi tarafından hızla onaylanmıştı. Ancak Roma yönetimi, çekilecek net miktar konusunda henüz nihai kararını vermedi.

İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani bu hafta yaptığı açıklamada, ülkesinin olası en yüksek miktar olarak 14,9 milyar avronun tamamını “rezerve ettiğini” ifade etti.

Tajani, hükümetin gerçek kredi hacmini ancak yıl sonuna doğru belirleyeceğini kaydetti. Dışişleri Bakanı’nın değerlendirmesine göre bu miktarın 6 ila 9 milyar avro arasında şekillenmesi bekleniyor.

Doğu bloğu ülkeleri kararsızlıktan rahatsız

Euronews’un haberine göre Roma’nın sergilediği bu kararsızlık Avrupa’da giderek büyüyen bir rahatsızlığa yol açıyor. Avrupa Birliği üyesi 17 ülke Avrupa Komisyonu ile anlaşmalarını tamamlamış durumda.

Ancak İtalya’nın pozisyonu nedeniyle, talep edilmeyen fona erişim sağlayamıyorlar. Başlangıçta aldıklarından daha fazla kaynak talep etmiş olan Polonya ve Litvanya’nın da aralarında bulunduğu doğu kanadı ülkelerinin bu fonlara özellikle ihtiyaç duyduğu kaydedildi.

SAFE kurallarına göre, harcanmayan tüm kaynakların yıl sonuna kadar yeniden dağıtılması gerekiyor. Euronews, İtalya’nın adım atmakta gecikmesi halinde Avrupa Komisyonu’nun eylül ayında İtalyan başvurusunu resmen kısıtlayabileceğini ve kalan yaklaşık 10 milyar avro için diğer ülkelerden başvuru almaya başlayabileceğini bildirdi.

Avrupa’nın Güvenlik Eylemi (SAFE), Avrupa hükümetlerinin askeri kapasitelerindeki eksikleri gidermeleri ve Ukrayna’ya verilen desteği sürdürebilmeleri için düşük faizli kredi sağlayan bir AB finansman mekanizması olarak işlev görüyor.

Toplam 150 milyar avro hacme sahip olan SAFE kredi mekanizması, birliğin yeniden silahlanması amacıyla geçen yılın mayıs ayında AB büyükelçileri tarafından onaylanmıştı.

Program, Avrupa Komisyonu’nun mart ayında duyurduğu 800 milyar avroluk “ReArm Europe” (Avrupa’yı Yeniden Silahlandırma) planının bir parçası niteliğini taşıyor.

Enerji krizi ve iç siyaset kararı zorlaştırıyor

İtalya’nın tereddütlü tutumunun arkasında bir dizi iç siyasi ve ekonomik gerekçe yatıyor. Ülke, Hürmüz Boğazı’nın kapatılması nedeniyle yükselen enerji fiyatlarından olumsuz etkileniyor.

Bunun karşısında İtalyan hükümeti, enerji harcamalarını karşılayabilmek için AB’den bütçe esnekliği talep ediyor.

Diğer yandan, İtalya Fratelli d’Italia (İtalya’nın Kardeşleri), Lega (Lig) ve Forza Italia (Haydi İtalya) partilerinden oluşan iktidar koalisyonu içinde, yaklaşan seçimler öncesinde savunma harcamalarının artırılmasını eleştiren aşırı sağ kanadın baskısı artıyor. İtalya’da bir sonraki parlamento seçimlerinin en geç 22 Aralık 2027 tarihine kadar yapılması gerekiyor.

Euronews, mayıs ayında yayımladığı haberde İtalya’nın SAFE programında 14,9 milyar avro rezerve etmesine rağmen, daha sonra yalnızca imzalanmış sözleşmeleri kapsayacak şekilde 4 ila 5 milyar avro talep etme kararı aldığını duyurmuştu.

Başbakan Giorgia Meloni ve Dışişleri Bakanı Tajani, bu durumu enerji krizine öncelik verilmesi gereğiyle açıklamıştı. Roma’nın enerji harcamaları konusunda Brüksel’den bütçe esnekliği istediği ve bu nedenle SAFE projelerini sunma son tarihini kaçırdığı aktarılmıştı.

Meloni konuya ilişkin olarak, “Vatandaşlarımıza sadece savunma için para olduğunu söyleyemeyiz” ifadelerini kullanmıştı.

La Repubblica gazetesi de Meloni ile AB liderleri arasında Ukrayna konusunda görüş ayrılıkları yaşandığını yazmıştı. Haziran ayı sonunda Alman Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) gazetesi, NATO müttefiklerinin Ankara Zirvesi’nde üzerinde uzlaşmayı planladığı metinde, Kiev’e 2026 yılında sağlanması öngörülen 70 milyar avroluk desteğin 2027 yılında da aynı seviyede korunmasının yer aldığını aktarmıştı.

Ancak İtalya, Kiev’e yönelik bu uzun vadeli finansman taahhüdüne karşı çıkarak ilgili taslak metne onay vermemişti.

İrlanda Dışişleri Bakanı Helen McEntee, Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik kapsamlı yaptırım paketleri yerine daha sık ve aşamalı tedbirleri değerlendirdiğini açıkladı. McEntee, yeni kısıtlamalar ile Avrupa ekonomilerinin korunması arasında denge kurulması gerektiğini vurguladı. Brüksel yönetimi üye ülkelerin veto hakkını sınırlandırmayı hedefleyen yeni mekanizmalar üzerinde çalışıyor.

İrlanda Dışişleri Bakanı Helen McEntee, Euractiv’e verdiği mülakatta, Avrupa Birliği’nin (AB) Rusya’yı hedef alan geniş kapsamlı yaptırım paketleri uygulama yönteminden vazgeçerek daha sık aralıklarla alınan ve aşamalı olarak hayata geçirilen tedbirlere yönelmeyi değerlendirdiğini söyledi.

Yeni bir yaptırım paketinin kabul edilip edilmeyeceğine ilişkin soruya yanıt veren McEntee, “Hangi yaklaşımın en iyisi olacağını düşünmemiz ve buna karar vermemiz gerekiyor” dedi.

İrlandalı Bakan, mevcut şartlarda AB’nin bir yandan yeni yaptırımlar uygularken diğer yandan bu tedbirlerin Avrupa ülkelerinin ekonomilerine zarar vermesini önleyecek bir denge kurması gerektiğini vurguladı.

McEntee, “Sanayi kollarının, kuruluşların ve bireysel olarak çok sayıda kişinin yaptırım kapsamına alınmış olması sebebiyle, bu süreç uzadıkça görev daha da zorlaşıyor; ancak bu durum yaptırımlardan vazgeçmek için bir gerekçe oluşturamaz” diye konuştu.

Veto yetkisini sınırlandırma arayışı

Financial Times gazetesinin ulaştığı bilgilere göre, Avrupalı yetkililer üye devletlerin veto hakkını kullanma imkanlarını azaltmak amacıyla daha hedef odaklı finansal kısıtlamaların kabul edilmesini hızlandıracak yöntemler aramaya başladı.

Gazeteye konuşan konuya vakıf bir kaynak, 21’inci kısıtlama setinin kabul edilmesini değerlendirirken, “Bu son yaptırım ‘paketi’ olabilir. Artık bu yaklaşımın işlemediği tamamen netleşti” ifadesini kullandı.

AB, 23 Temmuz tarihinde Rusya karşıtı 21’inci yaptırım paketini kabul etmişti. Söz konusu paket, 48’i gerçek ve 170’i tüzel kişi olmak üzere toplam 218 tarafı kapsayan ve “son dört yılın en büyüğü” olarak nitelendirilen bireysel kısıtlamaları içeriyordu.

Paket ayrıca finans, enerji, ticaret ve kripto para sektörlerini de hedef almıştı. Yaptırımlar üzerindeki uzlaşı, birtakım münferit kısıtlamalara dair uzun süren tartışmaların ardından sağlanabilmişti.

Alman hükümeti, yirmi yıllık enerji dönüşümü politikasını yeniden gözden geçirirken, rüzgâr ve güneş enerjisi için dünyaca ünlü destek programını baştan aşağı revize ediyor.

2000’li yılların ortalarında kabul edilen Yenilenebilir Enerji Kanunu (EEG) kapsamında getirilen besleme tarifeleri, yeşil enerji kapasitesinin yaygınlaştırılmasını başlatmak amacıyla hane halklarına ve ticari işletmecilere üretilen her megavat-saat elektrik için yüzlerce avro değerinde 20 yıllık sözleşmeler garanti etmişti.

2010’ların sonlarından bu yana sözleşmelerin cömertliği azalmış olsa da, “kilitlenme etkisi” nedeniyle bu program Berlin’e hâlâ yılda yaklaşık 15 milyar avroya mal oluyor.

Önümüzdeki yıllarda da bu durum devam edecek; zira güneş paneli sahiplerine, günün hangi saati olursa olsun, elektrikleri için genellikle piyasa fiyatının çok üzerinde ödeme yapılıyor.

Salı günü koalisyon hükümeti içinde geç saatlerde varılan anlaşmanın ardından, iki temel yasa olan EEG ve elektrik şebekesine erişimle ilgili ayrı mevzuatta yapılacak değişikliklerin sektörü kökünden değiştireceği öngörülüyor.

Çatılardaki güneş enerjisi panellerine darbe

Enerji bakanı Katherina Reiche çarşamba günü Berlin’de, “Bir paradigma değişimine girişiyoruz. EEG’yi her şeyi kapsayan, sorunsuz bir paket olarak sonlandırıyoruz,” dedi.

Çatıya monte güneş panelleri için sabit sübvansiyonlar önümüzdeki 36 ay içinde kademeli olarak kaldırılacak ve yenilenebilir enerji sübvansiyonlarına ilişkin yeni AB normu olan “fark sözleşmeleri” ile değiştirilecek.

Bu sistemde minimum ve maksimum kazançlar sınırlandırılacak. Yeni sistem, Ocak 2027’den itibaren tüm yeni sözleşmeler için geçerli olacak.

Elektrik sisteminde aşırı yüklenmeyi önlemek amacıyla, 100 kilovat kapasiteye kadar olan daha küçük güneş panellerinin, yoğun saatlerde üretimlerinin %50’sinden fazlasını şebekeye beslemesi yasaklanacak. Aksi takdirde şebeke operatörlerinin maliyetli önlemler alması gerekecektir.

Şebeke bağlantı kurallarındaki değişiklikler, şebekenin halihazırda tıkanmış olduğu bölgelere güneş panelleri veya rüzgar türbinleri kuran şirketleri de cezalandıracak.

Reiche, “Daha önce vergi mükellefleri tarafından karşılanan maliyetler artık şebeke işletmecileri tarafından karşılanmak zorunda kalacak,” dedi.

Başlangıçta, Hıristiyan Demokrat enerji bakanı tarafından sunulan ilk teklif, şebeke istikrarı için rüzgar türbinleri veya güneş panellerinin kapatılması durumunda yenilenebilir enerji işletmecilerini –kurulumdan sonraki ilk on yıl boyunca– tazminat ödemekten muaf tutacaktı.

Yenilenebilir enerji lobisinin yoğun tepkisi üzerine, kural geçerliliğini sürdürecek ama daha az sayıda bölgede, en fazla altı yıl süreyle ve yıllık üretimin %20’sini aşmayacak şekilde uygulanacak.

“Yeşil” sektör memnun değil

Yenilenebilir enerji lobisi, reformları sektör aleyhine bir sübvansiyon çerçevesi oluşturduğu gerekçesiyle hemen eleştirdi.

Rüzgâr, güneş ve biyoenerji şirketlerini temsil eden çatı kuruluş BEE, bu paketi “ilerici, dayanıklı ve uygun fiyatlı bir enerji sistemi için hayal kırıklığı yaratan” olarak nitelendirdi.

Üyeleri muhtemelen en fazla zarara uğrayacak olan güneş enerjisi derneği BSW ise, “önerilen kesintilerin milyarlarca dolarlık yatırımı tehlikeye attığını ve güneş enerjisi değer zincirindeki on binlerce işi riske attığını” belirtti.