Alman yetkililerin, Pekin’in yıllardır Avrupa’da oluşturmaya çalıştığı türden “darboğazları” aramak amacıyla, Çin’in hâlâ Alman tedarikçilere bağımlı olduğu sektörleri haritalandırdığı bildiriliyor.

South China Morning Post’un (SCMP) aktardığına göre bazı Avrupalı analistler bu arayışın çok geç kalmış olduğunu düşünürken, bazıları ise bulunacak herhangi bir baskı aracının hem kullanılması zor olacağını hem de Berlin’in umduğundan daha kısa ömürlü olacağı konusunda uyarıda bulundu.

Söz konusu arayış, tırmanan ticaret gerilimleri ve Almanya’da endüstriyel tabanını Çinli rakiplere kaptırma konusundaki endişelerin artmasıyla birlikte gerçekleşiyor.

Bloomberg geçen hafta, Berlin’in Çin’in hâlâ Avrupa teknolojisine ve endüstriyel bilgi birikimine bağımlı olduğu alanları analiz ettiğini bildirdi.

İlk bulgular, her ikisi de Hollandalı çip ekipmanı üreticisi ASML’ye tedarik sağlayan Trumpf ve Zeiss şirketlerini ortaya çıkardı. 

Çip firmaları Siltronic, Aixtron ve SUSS MicroTec de bu listeye dahil edilebilir.

Almanya Ekonomi Bakanlığı, rapor hakkında yorum yapmaktan kaçındı ve hükümetin Çin’e olan kritik bağımlılıklar konusunda “hedefli risk azaltma” politikası izlediğini ve bunları değerlendirmek için “çeşitli göstergeler” kullandığını belirtti.

Bakanlık, bunun için “sanayinin aktif katılımının” gerekli olduğunu da ekledi.

Trumpf, Çin’e yalnızca standart ürünler ihraç ettiğini ve “Alman hükümeti tarafından farklılaştırılmış tedarik zincirlerini açıklaması istenmediğini” belirtti.

Bloomberg tarafından derlenen daha kapsamlı bir liste, BASF, Bosch ve ZF Friedrichshafen dahil olmak üzere kimya, endüstriyel otomasyon ve otomotiv teknolojisi sektörlerini kapsıyordu.

Fakat Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nde kıdemli politika uzmanı olan Tobias Gehrke, Almanya’nın bu darboğazları tespit etse bile, bunların hem kullanılmasının hem de korunmasının zor olabileceğini belirtti.

“Çin’in minerallerine benzer, neredeyse kusursuz bir darboğazın bulunması pek olası değil ya da aynı şekilde bir baskı aracı olarak kullanılması da pek olası değil,” diyen Gehrke, mineraller tedarik zincirinin çok üst kademesinde yer alırken, kesintilerin ise alt kademedeki endüstrilere hızla yayıldığını belirtti.

Adı geçen şirketlerin çoğu, kendileri de Çin ile derin bağlara sahip. Örneğin Aixtron, son yıllık raporunda, Batı pazarlarının zayıf seyrettiği bir ortamda Çin’den gelen talebi “istikrar faktörü” olarak nitelendirdi.

Gehrke, birçok şirketin Çin’de üretim veya araştırma tesislerine sahip olduğunu ve bu durumun, üretimin Çin’deki tesislere kaydırılması yoluyla ihracat kontrollerinin atlanıp atlanamayacağı konusunda soru işaretleri yarattığını belirtti.

Gehrke, yarı iletkenler için ultra saf silikon üretiminde dünya lideri olan Wacker Chemie’ye dikkat çekti.

Bu şirketin genel faaliyetleri, Çinli üreticilerin yoğun baskısı altındaki güneş panellerinde kullanılan daha düşük değerli silikona da dayanıyor.

“Düşük değerli iş kolu yok olursa, niş iş kolunu ayakta tutmak da zorlaşır ve dolayısıyla Çin’de yerelleştirme baskısı artar,” diyen Gehrke, tıbbi cihazlar, takım tezgahları ve kimyasalların şimdiden tehlike altında olabileceğini de sözlerine ekledi.

Bununla birlikte, diğerleri, bu kaldıraçların kullanılmasının zor olabileceği gerçeğinin, onları bulmaya karşı bir argüman olmadığını söyledi.

Örneğin Alman Ekonomi Enstitüsü’nün uluslararası iktisat politikası başkanı Juergen Matthes şöyle konuştu:

“Bence tıkanma noktalarımızı haritalandırmak vazgeçilmez bir gereklilik, bunu yıllar önce yapmalıydık. Bu tıkanma noktalarını kullanmak için değil, Çin’in gerginliği tırmandırmaya karar vermesi durumunda elimizde koz bulundurmak için.”

Matthes, Pekin’in uzun yıllar boyunca Avrupa’nın bağımlılığını derinleştirdiğini ve bu stratejiyi sürdürdüğünü savundu.

Matthes’e göre, temel kimyasallar alanında Avrupalı üreticiler “damping stratejileriyle stratejik olarak alt edildiler” ve bu durum, Avrupa’nın kalan üretim kapasitesi üzerindeki artan baskıyı daha da artırdı.

Bu düşünce, Berlin’de giderek daha fazla yankı buluyor. Şansölye Friedrich Merz, eylül ayında tamamlanması planlanan Fransa ile ticaret savunmasına ilişkin ortak bir yol haritası hazırlanmasını teşvik ederken, “değerinin ciddi şekilde altında” olarak nitelendirdiği yuan karşısında Çin’in ticaret fazlasını defalarca gündeme getirdi.

Merz geçen ay, “Çin ile yeni bir ticaret çatışması istemiyorum ama bu dengesizlikler hakkında açık bir diyalog kurulmasını istiyorum. Durumun şu anki haliyle kalmasını kabul etmeye hazır değilim,” demişti.

Bu arada, Berlin merkezli Mercator Çin Araştırmaları Enstitüsü’nün ekonomi ve sanayi programı başkanı Jacob Gunter, Pekin’in kendi zayıflıklarının “son derece farkında” olduğunu belirtti.

Gunter, Avrupa’nın Pekin’i gerçekten karşılık vereceğine ikna edebilmesi koşuluyla, benzer önlemler hazırlamasının Avrupa’ya risk azaltma çabalarını sürdürme imkânı vereceğini söyledi.

Fakat diğerlerine göre asıl sorun, Avrupa’nın bu kozları kullanma yeteneğine sahip olup olmadığı.

Berlin merkezli Rhodium Group’un üst düzey danışmanı Noah Barkin’e göre, bir tıkanma noktasının devreye sokulması, birçok Avrupa ülkesinde bulunmayan “hükümetler ve sanayi arasında yakın ve yapılandırılmış bir koordinasyon” gerektiriyor.

Barkin, ticaret önlemlerinin ne kadar ileri götürüleceği konusunda Berlin’de de görüş ayrılıklarının devam ettiğini ve ekonomi bakanlığının daha sert önlemlere direndiğini belirtti.

Danışman, “İşler ciddiye bindiğinde Berlin’in hangi tarafa eğileceği belirsiz,” dedi.

Brüksel ve Pekin, ticaret dengesizlikleri konusunda somut ilerleme sağlanması için ekim ayını son tarih olarak belirledi.

Barkin, AB’nin “hiçbir sonuca varmayan, Pekin ile bitmek bilmeyen görüşmelerde saplanıp kalma” riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu ve şunları ekledi:

“AB, kullandığı ticaret araçlarının etkili olmasını sağlamalı, Pekin ile gerginliğin tırmanmasını yönetmeli ve endişeli üye devletleri de bu süreçte yanına almalı. Bu, muazzam bir meydan okuma.”

Rheinmetall, Almanya’nın milyarlarca avroluk bir fırkateyn projesini iptal etmesinin ardından bu yıl 300 milyon avroluk bir satış kaybı beklediğini açıkladı.

Alman silah devi perşembe günü satış tahminlerini aşağıya çekti ve önceki 14 milyar ile 14,5 milyar avro aralığındaki tahmininden gerileyerek, yıl sonu gelirlerinin 13,7 milyar ile 14,2 milyar avro arasında olacağını belirtti.

Şirket, 15 milyar avroluk F126 programının iptal edilmesinin orta ve uzun vadeli etkilerinin “şu anda analiz edildiğini” belirtti.

Berlin’in haziran ayında F126 projesini iptal etmesinin ardından Rheinmetall hisseleri sert bir düşüş yaşadı ve bu yıl yaklaşık dörtte bir oranında değer kaybetti.

Rheinmetall, proje için 15 milyar avroluk bir teklif sunmuş ve yatırımcılara ana yüklenici olacağından son derece emin olduğunu belirtmişti.

Şirket perşembe günü yaptığı açıklamada, iptal edilen projenin 2030 yılına kadar hedeflenen 50 milyar avroluk yıllık ciroya yüzde 3’ten az katkı sağlamasının beklendiğini belirtti.

Bu aksiliklere rağmen Rheinmetall, yılın ilk yarısında toplam satışlarını yüzde 39 artırarak 5 milyar avronun üzerine çıkardı.

Sipariş defteri büyümeye devam ederek, geçen yılın ilk yarısındaki 56 milyar avrodan 80 milyar avronun üzerine çıktı.

Rheinmetall’in, Avrupa’daki savunma harcamalarındaki patlamayı somut kâra dönüştürebileceğini göstermeye çalıştığı için önemli bir gösterge olan faaliyet marjı, bir yıl önceki yüzde 12’den yüzde 15’e yükseldi.

Şirketin hisseleri perşembe günü erken saatlerdeki işlemlerde yüzde 1,6 değer kazandı.

CEO Armin Papperger, şirketin yeni denizcilik bölümünün “geleceğe baktığını” belirterek, “Yüksek düzeyde uzmanlığa sahip güvenilir bir ortak olarak mevcut denizcilik siparişlerimizi yerine getirmek ve uluslararası sahnede yeni siparişler elde etmek için yoğun bir şekilde çalışıyoruz,” diye ekledi.

Düsseldorf merkezli tank, mühimmat ve topçu silahları üreticisi, mart ayında tarihindeki ilk tersaneyi satın aldı.

Naval Vessels Lürssen’in 1,5 milyar avroya satın alınması, kısmen grubun, maliyet artışlarına ve gecikmelere yol açan bir dizi sorunun içine saplanmış olan Hollandalı denizcilik grubu Damen’den altı adet F126 fırkateyni inşa etme projesini devralacağı beklentisiyle gerçekleşti.

Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, F126 projesini iptal ederek bunun yerine Alman gemi üreticisi TKMS’den en fazla sekiz fırkateyn almayı tercih etti.

Pistorius, bu gemilerin daha ucuza ve daha hızlı teslim edileceğini belirtti.

Projenin iptal edilmesi kararı, Papperger’in Rheinmetall’daki stratejisi ve güvenilirliği konusunda şüpheler uyandırdı.

Avrupa Birliği’nin Nisan ayında tam işlevselliğe kavuşan yeni biyometrik sınır geçiş sistemi, yaz aylarındaki yolcu yoğunluğunun yol açtığı uzun kuyruklar nedeniyle Paris, Amsterdam, Frankfurt, Brüksel ve Milano dahil çeşitli büyük havalimanlarında geçici olarak devre dışı bırakıldı. Politico’nun havayolu şirketlerine ve sınır muhafızlarına dayanarak aktardığı habere göre Avrupa Komisyonu, turizm sektörünün baskısı üzerine 6 Eylül’e kadar geçerli kolaylaştırıcı tedbirler devreye soktu.

Avrupa Birliği’nin yeni biyometrik sınır geçiş sistemi EES (Giriş/Çıkış Sistemi), yaz aylarındaki yolcu yoğunluğunun yol açtığı uzun kuyruklar nedeniyle Paris, Amsterdam, Frankfurt, Brüksel ve Milano başta olmak üzere çeşitli büyük havalimanlarında geçici olarak devre dışı bırakıldı.

Politico, gelişmeyi havayolu şirketlerine ve sınır muhafızlarına dayanarak aktardı.

Air France-KLM, Politico’ya şu açıklamayı yaptı: “Yoğun yaz aylarında kuyruklar oluştuğunda, Paris ve Amsterdam’daki hublarımızda kesintisiz transit akışını sağlamak amacıyla sistemi kapatıyoruz.” Yayın organının aktardığına göre biyometrik kontroller Frankfurt, Brüksel ve Milano’da da askıya alındı.

Avrupa Komisyonu 6 Eylül’e kadar esneklik tanıdı

Avrupa Komisyonu, turizm sektörünün baskısı üzerine 6 Eylül’e kadar geçerli kolaylaştırıcı tedbirleri devreye soktu. Komisyon sözcüsü Guillaume Mercier, “EES tüzüğü, olağanüstü koşullarda biyometrik veri kaydının geçici olarak askıya alınmasına imkân tanıyan bir hüküm içermektedir” dedi.

Sekiz AB üyesi ülke ve İsviçre ise bu esnekliklerin 6 Eylül’ün ötesine taşınması için girişim başlattı.

Kuyrukların temel nedenlerinden biri personel yetersizliği. Yeni sistemde yolcuların usulüne uygun biçimde kayıt altına alınabilmesi için önemli sayıda personel gerekiyor.

Milano Malpensa Havalimanı’ndan edinilen bilgiye göre sınır kontrol ekiplerinde şu anda yaklaşık 35 kişi görev yapıyor; ancak yoğun saatlerde uzun kuyruk oluşturmaksızın EES’in gerektirdiği tüm kontrollerin eksiksiz yürütülmesi için en az 10-15 kişi daha gerekiyor.

Brüksel Havalimanı’nda biyometrik veri toplama askıya alma işlemleri, yaz mevsimi başlamadan önce başladı. Tetikleyen olay, tek bir günde 600 yolcunun uçağını kaçırmasıydı. Belçika polisi ise biyometrinin devre dışı bırakılmasının güvenliği zedelemediğini vurguladı; yolcuların EES’e her koşulda kaydedildiğini ve belge bilgilerini sisteme girdiğini belirtti.

The Economist, AB havalimanlarındaki durumu Temmuz başında “karmaşa” olarak nitelendirerek haberleştirmişti. Avrupa havalimanları birliği ACI Europe’un Genel Direktörü Stefan Schulte, self-servis terminallerinin kararsız çalıştığını belirtti; sıcak havalarda ise parmak izi tarayıcılarının veri okumayı durdurduğunu söyledi.

Schulte, yazılım aksaklıkları nedeniyle yolcuların zaman zaman kayıt işlemini baştan tekrar yapmak zorunda kaldığını da ekledi. Lufthansa Genel Direktörü Karsten Spohr ise biyometrik kontrollerdeki gecikmeler yüzünden bazı yolcuların aktarma uçuşlarını kaçırdığını açıkladı.

Haberde ayrıca biyometrik kontrollerin kimlik sahteciliği vakalarını tespit etmeye olanak tanıdığı belirtiliyor; bu tür vakaların biyometri olmadan “büyük olasılıkla fark edilmeyeceği” kaydediliyor.

Pek çok havalimanı, liman, sınır kapısı ve demiryolu istasyonunun yeni gereksinimlere uyum sağladığı, ancak yoğun turistik noktalar başta olmak üzere bazı yerlerde saatlerce süren kuyrukların oluştuğu aktarılıyor.

Sistemin geçmişi

2017 yılında kabul edilen EES, sınır hizmetlerinin hazırlıksızlığı gerekçesiyle birkaç kez ertelendi. Sistem, geçen yılın Ekim ayında aşamalı olarak işletime girdi.

EES, AB dışından gelen yolcuların pasaportlarına basılan mühürlerin yerini elektronik kayıt yöntemiyle aldı.

Schengen bölgesine ilk girişte yolcuların pasaport, yüz ve parmak izi taratması gerekiyor; sonraki seyahatlerde bu veriler kimlik doğrulama amacıyla kullanılıyor.

Sistem, Nisan ayında tam kapasitede çalışmaya başladı.