Bangladeş’in Asgari Ücret Kurulu’ndaki işçi temsilcileri bugün, hazır giyim sektöründeki işçiler için aylık 32.000 takalık (258 dolar) bir asgari ücret önerisinde bulundu.

Öneri, Dakka’nın Segunbagicha semtinde düzenlenen kurulun ikinci toplantısında Asgari Ücret Kurulu başkanına sunuldu.

İşçi temsilcileri, 32.000 takalık asgari ücret önerisini gerekçelendirmek için, devam eden fiyat enflasyonunu, artan yaşam maliyetlerini ve konut giderlerini, ayrıca belirli yasal ve uluslararası hükümleri öne sürdüler.

Bu öneri, son dört yıldır devam eden enflasyonun işçilerin satın alma gücünü aşındırması nedeniyle, işçilerin asgari ücretin 30.000 takaya çıkarılması yönündeki taleplerinin ortasında geldi.

Mevcut aylık asgari ücret, 2023 yılının sonunda açıklanan 12.500 taka.

Asgari Ücret Kurulu Başkanı Syed Azad Subhani, kurulun hazır giyim sektöründeki tüm işçi ve çalışan kategorileri için önerilen asgari ücret yapısını görüşmek üzere ikinci toplantısını gerçekleştirdiğini söyledi.

İşçi tarafının önerisini sunduğunu belirten Subhani, işveren temsilcilerinin ise işgücü yoğun birkaç sanayi bölgesinde yaşanan kargaşa nedeniyle fabrikaları ziyaret etmenin zorluğunu gerekçe göstererek 7 iş günü talep ettiklerini ekledi.

Bangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı

Tartışmanın ardından başkan 4 iş günü izni verdi.

İşçi tarafının önerisinin resmen kabul edildiğini belirten Subhani, bir sonraki toplantıya kadar önerinin sunulmaması halinde kurulun bu öneri olmadan devam edeceği konusunda uyarıda bulundu.

Subhani, birçok işçi örgütü ve federasyonunun bildirimler ve öneriler sunduğunu; kurulun bunlardan bazılarını görüştüğünü belirtti.

Başkan, kurulun bir sonraki toplantıdan önce çeşitli emek yoğun sanayi bölgelerindeki tüm kategorilerdeki fabrikaları ziyaret etme kararı oybirliğiyle aldığını söyledi.

Sektörde yaklaşık 4 milyon işçi istihdam ediliyor ve bunların yaklaşık 4 milyonu da bakmakla yükümlü oldukları aileler olduğunu belirtti.

Subhani, işçi tarafının işçilerin koşullarını, satın alma gücünü, sektörün mali kapasitesini ve ulusal ve uluslararası hükümleri dikkate aldığını belirtti.

İşçi temsilcisine göre, önerilen aylık asgari ücret 1. Kademe için 48.000 taka, 2. Kademe için 43.000 taka, 3. Kademe için 38.000 taka ve 4. Kademe için 32.000 taka.

Subhani, 4. derecenin mevcut en düşük derece ve asgari ücret görüşmelerinde referans noktası olduğunu, ayrıca yeni işe alınan giriş seviyesi veya çırak işçilerin 30.000 taka alacağını açıkladı.

Toplantıda sadece rakamların sunulduğunu, gerekçelendirme, dereceler ve iş sınıflandırmalarının ise bir sonraki haftaki toplantıda tartışılacağını belirtti.

Kurulda yeni atanan işçi temsilcisi Babul Akhter, önerilen ücret artışının piyasa fiyatlarını, enflasyonu, yaşam maliyetlerini, konut kiralarını, sağlık hizmetlerini ve çocukların eğitim masraflarını dikkate aldığını belirtti.

Bu hesaplara göre dört kişilik bir ailenin aylık 45.000–60.000 takaya ihtiyacı olacağını ifade eden Akhter, işçilerin sektörün sınırlı kapasitesini göz önünde bulundurarak taleplerini düşürdüklerini ekledi.

Akhter, hareketi dış güçlerin mi yoksa siyasi güçlerin mi etkilediğini belirlemenin hükümetin ve istihbarat kurumlarının sorumluluğu olduğunu ifade etti.

Akhter, çeşitli kişiler, siyasi partiler ve işçi örgütlerinin kendi gündemlerini takip ediyor olabileceğini eklerken, fabrika sahiplerinin bile kendi çıkarları doğrultusunda protestoları destekliyor ya da karşı çıkıyor olabileceğini ileri sürdü.

Henüz işe dönmemiş olanlara işlerine devam etmeleri çağrısında bulunan yetkili, bir fabrika katındaki anlaşmazlık veya iş durmasının diğer katlardaki işçileri durdurmaması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Giyim fabrikası sahiplerinin temsilcisi ABM Shamsuddin, “Aslında teklifimizi bugün sunmamız gerekiyordu ama Dakka ve çevresindeki kaotik durum nedeniyle bu konuya odaklanmak zorunda kaldık ve bu konuya gerektiği gibi konsantre olamadık. Bu nedenle bir hafta süre istemiştik, ancak başkan ve yönetim kurulunun onayıyla teklifimizi dört iş günü içinde yönetim kuruluna sunacağız,” dedi.

Büyük sanayi bölgelerinde yaşanan işçi protestoları, son dört gün içinde yüzlerce fabrikanın kapanmasına neden olarak üretimi aksattı ve ihracatta gecikmeler yaşanacağına dair endişeleri artırdı.

Analistlere göre yeni demiryolu hattında Çin ile aynı standart ray açıklığının kullanılacak olması, Moskova’nın Pekin ile ilişkilerini güçlendirmeye yönelik ‘pragmatik’ yaklaşımının bir göstergesi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin ile önemli bir sınır geçiş noktasında standart ray açıklığına sahip ikinci bir demiryolu hattı inşa edilmesini öngören anlaşmayı yasalaştırdı. Moskova, bu adımla Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi öncesinde Doğu’ya yönelişini hızlandırmayı ve Pekin ile ilişkilerini güçlendirmeyi hedefliyor.

Rusya’nın resmî mevzuat bilgi portalında pazartesi günü yayımlanan belgeye göre Putin, mayıs ayında Çin’e gerçekleştirdiği ziyaret sırasında Pekin ile varılan demiryolu anlaşmasının onaylanmasına ilişkin yasayı imzaladı.

İki taraf, Rusya’nın güneydoğusundaki Zabaykalsk ile Çin’in kuzeyindeki Manzhouli (Mançuli) kentlerini birbirine bağlayan sınır ötesi demiryolu üzerinde ortaklaşa yeni bir hat inşa etme konusunda anlaşmaya vardı.

Yeni hattın en önemli özelliği, Rusya’nın ulusal demiryolu ağında ağırlıklı olarak kullanılan 1.520 milimetrelik geniş ray açıklığı yerine, dünyada en yaygın kullanılan ve Çin’in de benimsediği 1.435 milimetrelik standart ray açıklığına sahip olacak olması.

South China Morning Post’a konuşan Şanghay Sosyal Bilimler Akademisi’nde Rusya ve Orta Asya uzmanı olarak görev yapan Li Lifan’a göre, standart ray açıklığına sahip ikinci hat, sınır geçişindeki yük taşıma kapasitesi üzerindeki kısıtlamaların hafifletilmesine yardımcı olacak. Böylece yük trenlerinin bekleme süreleri azalacak, doğu koridorundaki taşımacılık hizmetlerinin hızı ve güvenilirliği artacak.

Çin’den Rusya’ya giden yük trenleri, hâlihazırda Manzhouli-Zabaykalsk sınır geçişinde 1.435 milimetrelik ray açıklığına sahip tek bir hattı kullanıyor. Bu geçiş noktası, Çin ile Rusya arasındaki demiryolu yük ticaretinin yüzde 60’ından fazlasını ve Avrupa’ya yönelik yük taşımacılığının da önemli bir bölümünü karşılıyor.

Zıt yönlerde hareket eden trenlerin sınırı geçmek için sırayla aynı hattı kullanmak zorunda kalması, zaman zaman darboğazlara neden oluyor.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings’in şirketler, altyapı ve proje finansmanı derecelendirmelerinden sorumlu direktörü Zoey Wang, projenin emtia, makine ve elektrikli ürünler, tüketim malları ve sınır ötesi e-ticaret yüklerinin çift yönlü sevkiyatı için daha istikrarlı taşımacılık koşulları sağlamasının beklendiğini söyledi.

Wang’a göre proje, şirketlerin sevkiyat takvimlerini daha öngörülebilir hâle getirecek ve gecikmeler, yüklerin bekletilmesi ve tedarik zincirindeki aksamalardan kaynaklanan maliyetlerin azaltılmasına yardımcı olacak.

Rus medyasının haberlerine göre Moskova, ikinci hattın Zabaykalsk sınır geçişindeki yıllık taşıma kapasitesini 2030 yılına kadar mevcut seviyenin 11 milyon ton üzerine çıkararak 39 milyon tona ulaştırmasını bekliyor.

Batı yaptırımlarının Avrupa pazarlarına erişimini kısıtlaması nedeniyle Rusya, son yıllarda ticaretini giderek daha fazla Asya’ya yönlendirdi.

Ancak uzmanlar, yeni hattın devreye alınmasının ticaret hacminde mutlaka kayda değer bir artış sağlayacağı anlamına gelmediği uyarısında bulunuyor. Uzmanlara göre bu kararın asıl önemi, arkasında yatan stratejik değerlendirmelerde bulunuyor.

Li’ye göre Rusya’nın belirlediği hedefe rağmen, ülkenin iç kesimlerindeki demiryolu altyapısının yetersizlikleri fiilî büyümeyi sınırlayacak. Çünkü yüklerin Rusya içinde daha ileri noktalara taşınabilmesi için yine 1.520 milimetrelik ray açıklığına uygun vagonlara aktarılması gerekecek.

Li, “Bu karar, ülkenin demiryolu ray açıklığı sisteminde bir değişime işaret etmiyor. Aksine, Rusya’nın Doğu’ya yönelişinin uygulama aşamasına girdiği bir dönemde yapılan pragmatik bir tercih niteliği taşıyor” dedi.

Li’nin değerlendirmesine göre Moskova, Çin ile arasındaki ticaret koridorunda yaşanan darboğazları hafifletmenin sağlayacağı faydaların, sınırdaki mevcut prosedürel engelleri korumanın getireceği maliyetlerden daha ağır bastığı sonucuna vardı.

Li ayrıca Putin’in yasayı imzalamasının zamanlamasının da bilinçli bir tercih olduğunu belirtti. Karar, bu ayın ilerleyen günlerinde Shenzhen’de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi öncesinde alındı.

Li’ye göre Moskova, “Pekin’e verdiği taahhütleri yerine getirebildiğini göstermek ve başka yerlerde de tekrarlanabilecek bir örnek oluşturmak” istiyor.

Şanghay Uluslararası Çalışmalar Enstitüleri bünyesindeki Uluslararası Strateji ve Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Zhao Long ise şu değerlendirmede bulundu:

“Rusya uzun süredir geniş ray açıklığı standardına bağlı kalsa da Çin ile Rusya arasındaki stratejik güven ve koordinasyonun bugün ulaştığı derinlik, özellikle kritik sınır kesimlerinde olmak üzere belirli bağlantı hatlarında standart ray açıklığına sahip demiryolları döşenmesine direnmek için artık gerçek bir neden bırakmıyor.”

Zhao sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu durum aynı zamanda Çin’in ekonomi, ticaret ve ulaştırma bağlantı ağlarının yalnızca Rusya üzerinde değil, tüm Avrasya kıtasında giderek artan etkisini ve çekim gücünü de yansıtıyor.”

Wang da projenin, Çin’in demiryolu teknik standartlarının ve bunlarla bağlantılı hizmetlerinin uluslararası alanda giderek daha geniş bir uygulama alanı bulduğunu gösterdiğini söyledi.

Ancak Wang, sınır geçiş kapasitesinin artırılmasının ticaret hacminde kendiliğinden buna karşılık gelen bir artışı garanti etmediği uyarısında bulundu.

Wang’a göre projenin fiilî etkisi; navlun ücretleri, gümrükler arasındaki koordinasyon, Avrupa’dan gelen talep, düzenleyici politikalar ve koridor boyunca işletme koşulları gibi bir dizi faktöre bağlı olacak.

Rus medyasının aktardığına göre ikinci hattın Rusya tarafındaki inşaat çalışmaları hâlihazırda başlamış durumda ve 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Çin tarafındaki bölümün ise 2027 yılının başlarında bitirilmesi planlanıyor.

Bangladeş’te yeni kurulan ücret kurulu bugün ilk toplantısına hazırlanırken, konfeksiyon işçilerinin daha yüksek ücret talebiyle başlattığı protestolar sürüyor.

İşçilerin artan yaşam maliyetleriyle mücadele ettiği bir ortamda, hükümet ve giyim üreticileri, aylık asgari ücreti 12.500 takadan 30.000 takaya (243 dolar) çıkarmaları yönünde artan bir baskı altında bulunuyor.

Protestocular, başkent Dakka’nın çeşitli sanayi bölgelerinde polisle çatıştı. Bu durum, yüzlerce fabrikanın faaliyetlerini askıya almasına neden olurken, Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci giyim ihracatçısı olan Bangladeş’te sevkiyat gecikmeleriyle ilgili endişeleri artırdı.

Sektör, yaklaşık 4 milyon işçiye istihdam sağlıyor, ihracat gelirlerinin %80’inden fazlasını oluşturuyor ve H&M, Zara ve Walmart gibi markalara ürün tedarik ediyor.

Bugün (4 Kasım), Dakka’nın dış mahallelerindeki iki büyük giyim merkezi olan Savar ve Gazipur’da işçiler ile polis arasında çatışmalar çıktı.

Göstericiler yolları ve otoyolları kapatırken, polis göz yaşartıcı gaz ve ses bombaları kullandı. 

Daha fazla kargaşa yaşanacağına dair endişeler nedeniyle birçok fabrika faaliyetlerini askıya aldı.

Bangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı

İşçi ve fabrika sahiplerinin temsilcilerinden oluşan altı üyeli ücret kurulunun, sektörün ücret yapısının gözden geçirilmesine ilişkin resmi görüşmelere başlaması bekleniyor.

İşçiler, gıda, barınma ve diğer yaşam maliyetlerinin yıllardır artması nedeniyle mevcut asgari ücretin artık temel hane halkı giderlerini karşılamaya yetmediğini belirtti.

Bir giyim işçisi olan Bithi Begum, “Her ay bir mücadele. Bütün gün sıkı çalıştıktan sonra kazandığımız para, temel ihtiyaçlarımızı bile zar zor karşılıyor,” dedi.

Fabrikalar ilkbahar ve yaz siparişleri için kritik bir üretim dönemine girerken, uluslararası alıcılar durumu yakından takip ediyor.

İsveçli moda perakendecisi H&M, Reuters’a yaptığı açıklamada, bazı fabrikaların geçici olarak kapandığını ama tedarik zincirinde büyük bir aksaklık yaşanmadığını belirtti.

Üreticiler, sektörün zaten artan maliyetler, güçlenen bölgesel rekabet, Orta Doğu’daki çatışmaya bağlı enerji piyasasındaki belirsizlik ve önemli ihracat pazarlarındaki zayıflayan talep nedeniyle baskı altında olduğunu belirtti.

Uzmanlar, ücret kurulunun, işçilerin taleplerini Bangladeş ekonomisinin merkezinde yer alan bu sektörün rekabet gücüyle dengeleme zorluğuyla karşı karşıya olduğunu söyledi.

Dakka Üniversitesi’nde ekonomi profesörü olan Selim Raihan, fabrikaların verimliliğini artırması halinde Bangladeş’in rekabet avantajını kaybetmeden önemli bir ücret artışını karşılayabileceğini söyledi.

Raihan, herhangi bir ücret revizyonunun enflasyonu, yaşam maliyetlerini ve fabrikaların ödeme gücünü de yansıtması gerektiğini, uluslararası alıcıların ise daha adil satın alma uygulamaları ve fiyatlar yoluyla iyileştirilmiş çalışma standartlarını desteklemesi gerektiğini belirtti.

Raihan, uzun süren işçi ayaklanmalarının, teslimat güvenilirliğini ve alıcıların güvenini sarsacağı için, yüksek ücretlerden daha büyük bir tehdit oluşturabileceğini belirtti:

“Ucuz işgücünü sektörün kalıcı rekabet stratejisi olarak görmek bir hata olur. Bangladeş, verimlilik, güvenilirlik, modernizasyon ve daha yüksek katma değerli ürünlere giderek daha fazla yönelmeli.”