Genişleme Komiseri Marta Kos, Ukrayna ve Moldova’nın üyelik müzakerelerini resmen başlatmasıyla birlikte, yeni AB üyelerinin katılım antlaşmalarındaki yeni “koruma” hükümleri uyarınca 15 yılı aşkın bir süre boyunca ulusal veto haklarını kaybedeceklerini söyledi.

Önerilen güvencelerin uzun süreli olması, Budapeşte’nin bu yılın başlarında Ukrayna’ya 90 milyar avroluk kredi paketini desteklemeyi reddetmesi üzerine ortaya çıkan öfkenin ve 2004 yılında AB’ye katılan Macaristan’ın Brüksel tarafından tanımlanan hukukun üstünlüğü koşullarını birçok kez ihlal ettiği yönündeki eleştirilerin ardından geldi.

Her iki ülkeyle ilk “grup” üyelik müzakerelerini başlatma kararını “mega pazartesi” olarak nitelendiren Kos, yeni üyelerin bütçe, güvenlik ve dış politika kararlarında oy kullanmasını kısıtlamaya yönelik Fransa, Almanya ve diğer ülkeler tarafından desteklenen önerileri onaylıyor gibi göründü.

Ukrayna ve Moldova ile yeni bir resmi üyelik müzakereleri turu başlatma kararı, giderek artan sayıda ulusal hükümetin, yeni üye devletlerin demokrasi, hukukun üstünlüğü veya basın özgürlüğü alanındaki reformları geri alması durumunda koruyucu önlemler alınmasını talep etmesiyle geldi.

Kos, “Bu, yeni güvencelere sahip olacağımız anlamında yeni nesil üyelik anlaşmaları olacak,” dedi.

Kos, yeni deneme süreleri ile ilgili hükümlerin amacının, “yeni üyeler kabul edildiğinde, üye olduktan sonraki 5, 10 veya 15 yıl boyunca Avrupa kurallarına uyacaklarından emin olmak” olduğunu da sözlerine ekledi.

Geçen hafta Fransa, Almanya, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg, gelecekteki AB üyelerinin “AB’nin hareket kabiliyetini zayıflatmaması” için yeni maddeler talep etti.

Kos, yeni maddeler olmasına rağmen, herhangi bir aday ülkenin AB’ye katılımının alt düzey veya ortak statüde olmayacağını vurguladı.

Kos, “Tam üyelik, ancak üye devletler tüm gereklilikleri yerine getirdiğinde mümkün olacaktır; yarı üyelik veya çeyrek üyelik diye bir şey yoktur. Sadece tam üyelik vardır,” dedi.

Avrupa Birliği, yeni üye olacak ülkelerin karar alma süreçlerini veto hakkıyla kilitlemesini ve reformlardan sapmasını önleyecek koruma mekanizmaları üzerinde çalışıyor. Avrupa Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, kurallara uymayan ülkeler için can yakıcı yaptırımların uygulanacağı bir sistemin kurulacağını açıkladı.

Avrupa Birliği (AB), birliğe yeni katılacak ülkelerin veto haklarını kullanarak karar alma mekanizmalarını kilitlemesini veya taahhüt ettikleri reformlardan geri adım atmasını engelleyecek yeni bir mekanizma geliştiriyor.

Politico’ya konuşan Avrupa Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, genişleme sürecindeki yeni önlemlere ilişkin açıklamalarda bulundu. Kos, “Eğer yeni bir üye devlet kurallara uyarsa hiçbir sorun yaşanmayacaktır. Ancak kurallara uymazlarsa, koruyucu mekanizmalar can yakıcı olacaktır; şu anda tam olarak böyle bir sistem inşa ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Bu kısıtlamaların nasıl şekillendirileceğine dair bazı fikirlerin şimdiden olgunlaştığını belirten Kos, planlanan adımlar arasında güvenlik garantileri ile tam hakların tanınmasından önceki geçiş dönemini kapsayan bir sistemin yer aldığını kaydetti.

Avrupa Komisyonunun bu doğrultuda üye ülkelerin başkentleriyle istişareler yürüttüğünü aktaran Kos, Avrupa genelinde yeni üyelerin karar alma süreçlerini zorlaştırması veya üyelik sonrasında reformları geri çevirmesi konusunda endişeler bulunduğunu dile getirdi.

Macaristan veto hakkıyla tartışma yaratmıştı

AB, 15 Haziran’da Ukrayna ve Moldova ile üyelik müzakerelerini resmen başlatmıştı. Sürecin ilerlemesi, Macaristan’ın Kiev’in entegrasyonuna yönelik uyguladığı vetoyu kaldırmasının ardından mümkün olmuştu.

İngiliz The Guardian gazetesinin haberine göre, AB içinde veto hakkının sınırlandırılmasına yönelik tartışmalar, Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın izlediği politikalardan sonra ivme kazandı.

Orban liderliğindeki Macaristan hükümeti, Rusya’ya yönelik yaptırımlar ile Ukrayna’ya yapılacak yardımlara ilişkin AB kararlarını defalarca bloke etmişti. Gazete, veto hakkını sınırlandırma girişiminin Almanya tarafından başlatıldığını aktarmıştı.

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR) Kıdemli Uzmanı Engjellushe Morina, veto hakkına getirilecek geçici yasağın ilk olarak Karadağ’ın katılım anlaşmasında yer alabileceğini ve bu anlaşmanın diğer aday ülkeler için bir şablon oluşturabileceğini öngörüyor.

Halihazırda üyeliğe en yakın aday konumunda bulunan Karadağ, 2028 yılına kadar birliğin 28. üyesi olmayı hedefliyor.

Kademeli üyelik modelleri gündemde

Son dönemde AB içinde aday ülkelerin kabul edilmesine yönelik farklı alternatif modeller de tartışmaya açıldı. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Ukrayna’nın tam üyeliğe giden yolunda kararlı bir adım olarak “ortak üyelik” statüsü önerisinde bulunmuştu.

Ancak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy bu fikri reddederek Kiev’in AB içindeki konumunun “tam ve eşit” olması gerektiğini belirtmişti.

Fransa ise Kiev için “entegre devlet statüsü” adını verdiği bir ara formül öneriyor. Bu öneriye göre, resmi üyelik gerçekleşene kadar Ukrayna’nın sadece tarım sübvansiyonlarına ve birlik fonlarına erişiminin sınırlandırılması öngörülüyor.

Yılın başlarında Avrupa Komisyonu, Ukrayna’nın birliğe hızlı katılımını sağlamak amacıyla “tersine genişleme” olarak adlandırılan bir modeli de gündeme getirmişti.

Bu formül, Kiev’e başlangıçta tam üyelik verilmesini, hakların kademeli olarak genişletilmesini ve entegrasyonun zaman içinde derinleştirilmesini içeriyordu.

Norveç Veliaht Prensesi Mette-Marit’in 29 yaşındaki oğlu Marius Borg Høiby, Oslo’da görülen davada iki ayrı tecavüz suçlamasından suçlu bulunarak 4 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Høiby, tecavüz suçlamalarının yanı sıra eski kız arkadaşına yönelik şiddet dahil başka suçlardan da mahkum edildi.

Norveç’in başkenti Oslo’daki mahkeme, Veliaht Prenses Mette-Marit’in 29 yaşındaki oğlu Marius Borg Høiby’yi iki ayrı tecavüz suçlamasından suçlu bularak 4 yıl hapis cezasına çarptırdı.

BBC’nin aktardığına göre, Oslo Bölge Mahkemesi’nin 250 numaralı salonunda davaya bakan üç hakim, Høiby’yi diğer iki tecavüz suçlamasından beraat ettirirken, kendisine yöneltilen pek çok diğer suçlamada ise suçlu buldu.

Høiby, karar duruşmasına bizzat katılmayarak mahkeme salonuna video konferans yoluyla bağlandı.

Marius Borg Høiby, resmi olarak Norveç kraliyet ailesinin bir üyesi konumunda bulunmuyor. Prenses Mette-Marit, Norveç Kralı’nın oğlu Prens Haakon ile evlendiğinde Høiby 4 yaşındaydı.

Duruşmada savcılık makamı Høiby için 7 yıl 7 ay hapis cezası talep etmişti. Høiby’nin savunma tarafı ise cezanın 18 ay ile sınırlandırılmasını istemişti. Savunma heyetinin karara itiraz etme hakkı bulunuyor.

Mahkeme, Høiby’nin iki kadına tecavüz ettiğine hükmetti. Bu olaylardan birinin 2018 yılında Skaugum’daki kraliyet malikanesinde, diğerinin ise 2024 yılında Oslo’da gerçekleştiği açıklandı.

Høiby ayrıca eski kız arkadaşı olan Norveçli sosyal medya etkileyicisi Nora Haukland’a yönelik şiddet uygulamaktan da suçlu bulundu.

Høiby’ye yöneltilen toplam dört tecavüz suçlamasının tamamı, mağdur kadınların olay sırasında ya uyudukları ya da kendilerini savunamayacak durumda oldukları iddialarını içeriyordu.

Mart 2024’te Oslo’daki bir partinin ardından yaşanan tecavüz vakasına ilişkin kanıtlar arasında bizzat Høiby tarafından çekilen videoların da yer aldığı belirtildi.

Hakkındaki dört tecavüz suçlamasını da reddeden Høiby, mahkeme tarafından başka bir kadına yönelik şiddet ve ihmalkar davranışlar sergilemek dahil çeşitli suçlardan da mahkum edildi.

Mahkeme kararında, aralarında adı kamuoyuna açıklanmasına izin verilen tek mağdur olan Nora Haukland’ın da bulunduğu birkaç kadına toplam 640 bin Norveç kronu (yaklaşık 50 bin sterlin) tazminat ödenmesine hükmedildi.

Annesinin hastalığı nedeniyle tahliye talebi

Høiby’nin annesi Veliaht Prenses Mette-Marit, ciddi bir akciğer fibrozisi hastalığıyla mücadele ediyor ve yakın zamanda akciğer nakli bekleme listesine alındı.

Høiby’nin avukatları, müvekkillerinin annesinin kötüleşen sağlık durumu nedeniyle onunla zaman geçirebilmesi için cezaevinden tahliye edilmesini defalarca talep etmişti.

Kararın açıklanmasının ardından Høiby’nin avukatı Petar Sekulic, müvekkilinin serbest bırakılması yönündeki talebini mahkemede yineledi.

Marius Borg Høiby, 2026 yılının şubat ayı başlarında fiziksel zarar verme, kesici silahla tehdit ve uzaklaştırma kararını ihlal etme şüpheleriyle tutuklanmıştı.

Høiby, 2024 yılında farklı suçlamalarla defalarca gözaltına alınmasından bu yana Norveç adli makamlarının yakın takibinde bulunuyordu.

Aynı yılın sonbaharında kız arkadaşına saldırdığını itiraf eden Høiby, olay anında alkolün etkisinde olduğunu öne sürmüş, diğer suçlamaları ise reddetmişti.

Høiby’ye yönelik 2018 ile 2024 yılları arasında gerçekleştiği belirtilen dört tecavüz suçlaması ise 2025 yılında resmiyet kazanmıştı.

Diğer yandan Veliaht Prenses Mette-Marit’in adı da geçmişte, pedofili suçlamasıyla yargılanırken cezaevinde ölen finansçı Jeffrey Epstein ile ilgili bir tartışmaya karışmıştı.

ABD Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan belgelerde, prenses ile Epstein arasındaki e-posta yazışmaları yer almıştı.

Norveç gazetesi Aftenposten’ın aktardığına göre, samimi ve güvene dayalı bir tonda ilerleyen yazışmalarda Mette-Marit, Epstein’a o dönem 15 yaşında olan oğluna çıplak kadın fotoğrafları göstermesinin “uygunsuz” olup olmayacağını sormuştu.