ABD, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın gelecek hafta New York’ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na katılmak için yaptığı vize başvurusunu bir kez daha reddetti.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Abbas’ın adını doğrudan anmadığı ayrı bir açıklamada, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) üyeleri ile Filistin Yönetimi yetkililerine vize verilmeyeceğini duyurdu.

Açıklamada kararın, söz konusu kurumların “ABD’ye verdikleri taahhütlere aykırı biçimde reformları gerçekleştirmemeleri ve barış ihtimalini baltalayan faaliyetlerini sürdürmeleri” nedeniyle alındığı belirtildi.

Konu hakkında bilgi sahibi bir kaynak, AFP’ye yaptığı açıklamada Filistin Yönetimi Başkanı Abbas’ın da bu kararın kapsamında olduğunu doğruladı.

Trump yönetimi geçen yıl da aynı adımı atmış, BM Genel Kurulu’nun düzenli katılımcılarından olan Abbas’ı dünya liderlerine video bağlantısıyla hitap etmek zorunda bırakmıştı.

ABD Dışişleri Bakanlığı çarşamba günkü açıklamasında, FKÖ ve Filistin Yönetimi’nin “taahhütlerini bir kez daha yerine getirmediğini” savundu.

Bakanlık, “Buna, uluslararası kuruluşlarda daha önce verilen taahhütleri baltalayan ve bunlarla çelişen girişimlerin başlatılması ve desteklenmesi de dahildir” ifadelerini kullandı.

Washington’dan uluslararası mahkeme suçlaması

Washington ayrıca FKÖ ve Filistin Yönetimi’ni, İsrail-Filistin meselesini Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) gibi uluslararası platformlara taşımakla suçladı.

Açıklamada Filistinli kuruluşların “tek taraflı tanınma arayışıyla müzakereleri devre dışı bırakmaya çalıştığı, teröristlere maaş ödemeyi sürdürdüğü ve kamuya açık açıklamalar ile okul kitaplarında terör eylemlerini ve teröristleri yücelttiği” ileri sürüldü.

Karar, işgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler ile askerlerin Filistinlilere yönelik şiddetinin son aylarda arttığı bir dönemde alındı.

İsrail, 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimleri genişletirken, Ekim 2023’ten itibaren bölgedeki şiddeti de ciddi ölçüde artırdı.

AFP’nin Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine dayandırdığı hesaplamaya göre, Ekim 2023’ten bu yana Batı Şeria’da İsrail askerleri veya yerleşimciler tarafından en az 1.109 Filistinli öldürüldü.

İsrail’in ardından Gazze’ye karşı başlattığı askeri harekât kapsamında düzenlediği aralıksız saldırılarda ise 73 bin 700’den fazla kişi hayatını kaybetti. Hamas yönetimi altında faaliyet gösteren Gazze Sağlık Bakanlığı’nın açıkladığı bu veriler, Birleşmiş Milletler tarafından güvenilir kabul ediliyor.

Uluslararası toplum artan şiddetten duyduğu endişeyi dile getirirken, ABD bu konuda büyük ölçüde sessiz kaldı. Washington yalnızca, Filistin topraklarının ilhak edilmesine “karşı olduğunu” açıklamakla yetindi.

Kanada, savunma ilişkilerini çeşitlendirme kapsamında, İngiltere liderliğindeki Ortak Sefer Gücü (JEF) koalisyonuna katılmak için resmi başvuruda bulundu.

JEF, Kuzey Avrupa’daki 10 NATO devletinden oluşuyor ve hızlı müdahale amaçlı bir askeri ortaklık.

Carney’in ofisi yaptığı açıklamada, “Başbakan Carney, Kanada’nın Ortak Sefer Gücü’ne katılmak için resmi başvuruda bulunduğunu duyurdu ve Kanada’nın bu önemli girişime katılımına yönelik Birleşik Krallık’ın desteğini memnuniyetle karşıladı,” dedi.

Halihazırda NATO üyesi olan Kanada, ABD’ye olan bağımlılığını azaltmaya çalışırken Avrupa ülkeleriyle daha sıkı bir askeri işbirliği kurmaya çalışıyor.

Carney, daha önce Ada’nın kuzeyinde İngiliz Başbakanı Andy Burnham ile bir araya gelmişti.

Carney’in ofisinden yapılan açıklamaya göre, iki lider, Kanada’nın Temmuz 2026’da gözlemci olarak katıldığı gelişmiş bir avcı uçağı projesi olan Küresel Savaş Uçağı Programı (Global Combat Air Programme) kapsamında savunma sanayii işbirliği fırsatlarını görüştü.

Bu proje Japonya, İngiltere ve İtalya tarafından yürütülüyor. Üç ülke, 2035 yılına kadar yeni nesil bir hayalet avcı uçağını hizmete sokmak amacıyla 2022 yılında Küresel Savaş Uçağı Programı’nı (GCAP) başlatmıştı.

Program, İngiltere’den BAE Systems, Japonya’dan Mitsubishi Heavy Industries ve İtalya’dan Leonardo’nun liderliğinde yürütülüyor.

Gözlemci statüsü herhangi bir mali taahhüt gerektirmeyen bir ilk adım olmasına rağmen, projenin nasıl sonuçlanacağına bağlı olarak Kanada ileride işbirliğini derinleştirebilir.

Kanada Savunma Bakanı David McGuinty, geçen Haziran ayında Tokyo’da Reuters’a verdiği demeçte, “umut vaat eden bir girişim” olarak nitelendirdiği GCAP hakkında daha fazla bilgi edinmek amacıyla Japon mevkidaşıyla görüşme yaptığını söylemişti.

GCAP, ABD Hava Kuvvetleri’nin “Yeni Nesil Hava Hakimiyeti” programı ile birlikte Batı’nın iki büyük altıncı nesil avcı uçağı projesinden biri.

JEF, Danimarka, Estonya, Finlandiya, İzlanda, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, İsveç ve Birleşik Krallık’tan oluşuyor.

Geçen Aralık ayında Ottawa, Avrupa Birliği’nin “Avrupa için Güvenlik Eylemi” (SAFE) girişimine katılacağını açıklamıştı.

Bu girişim, Kanadalı savunma şirketlerine Avrupa pazarına daha geniş erişim imkânı sağlayacak.

Donald Trump, AB’nin Kanada’yı tarihindeki ilk “ortak üye” yapmayı önermesinin ardından, bu fikri “gülünç” olarak nitelendirerek “ciddi gümrük vergileri” ve ticaretin kısıtlanmasıyla tehdit etti.

Bu hamlenin “düşmanca bir eylem” olduğunu belirten ABD Başkanı, gazetecilere “çok ciddi gümrük vergileri uygulayabileceğini veya Avrupa ile ticareti durdurabileceğini” söyledi.

Trump şöyle ekledi: “Eğer niyet iyi ise, sorun yok. Kötü bir niyetse, Avrupa’ya çok ağır gümrük vergileri uygulayacağız.”

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, dün yaptığı “AB’nin Durumu” konuşmasında, Kanada’yı AB’nin ilk “ortak üyesi” olmaya davet etti.

Von der Leyen, Carney’e teknoloji, savunma ve enerji alanlarında daha yakın bir işbirliği önerisinde bulunarak, demokrasilerin “uluslararası kurallara dayalı sistemde bir kırılma” ile karşı karşıya olması nedeniyle Brüksel ve Ottawa’nın birbirlerine daha da yakınlaşması gerektiğini belirtti.

Kanada’nın savunma ilişkilerini ⁠ABD’den ⁠uzaklaşarak daha da çeşitlendirmeye çalıştığının bir işareti olarak, Carney’in ofisi çarşamba günü ülkenin İngiltere liderliğindeki Ortak Sefer Gücü askeri koalisyonuna katılmak için resmi başvuruda bulunduğunu duyurdu.

Von der Leyen, “Avrupa Güvenlik Konseyi” önerdi

Bu güç, Danimarka, Hollanda, Norveç ve İsveç dahil olmak üzere 10 Kuzey Atlantik NATO üye devletinden oluşan bir hızlı müdahale askeri ortaklığı.

Çarşamba günü Carney ve İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Everton futbol kulübünün tesislerinde ikili bir görüşme yaptı.

Her ikisi de bu Premier Lig kulübünün taraftarı olan liderler, daha sonra takımın Wolves ile oynadığı maçı izlediler.

İkili, savunma işbirliğinin derinleştirilmesini ve yapay zekanın getirdiği fırsatlar ile zorlukları ele aldı.

Başbakanlık, her iki başbakanın da özellikle ticaret ve savunma alanlarında Avrupalı ortaklarla yakın bağlar kurmanın önemini vurguladığını belirtti.

27 üyeli AB’de hiçbir zaman “ortak üyelik” kategorisi bulunmadı ama Norveç, İzlanda ve İsviçre ile yakın bağları var ve bu ülkelerle, AB kurallarının çoğuna uyan bu ülkelerle derin bir iktisadi entegrasyona imkân tanınıyor.

Ne var ki Kanada’nın AB tek pazarı ile olan ilişkisi de dahil olmak üzere, ortak üyeliğin ne anlama geleceği henüz belirsizliğini koruyor.

Von der Leyen çarşamba günü yaptığı açıklamada, ticarete dayalı işbirliğinden daha geniş kapsamlı bir “gelecek için ittifak”a geçme ve “Kanada ile ilişkileri mümkün olan en üst düzeye çıkarma” zamanının geldiğini söyledi:

“Akıllı üretim üzerinde çalışacağız. Bir teknoloji ittifakı kuracağız. Savunma sanayi üslerini entegre edeceğiz. Arktik’i amiral gemisi niteliğinde bir ortak proje haline getireceğiz.”

Diğer işbirliği alanları olarak enerji, kritik mineraller, piller, yapay zeka, siber güvenlik ve ekonomik güvenliği sıraladı ve “Bu, başkalarına karşı değil, ortak gücümüz için kurulan bir ortaklık,” dedi.