Rusya’da Ukrayna’nın İHA saldırıları nedeniyle Merkez Federal Bölgesi’ndeki büyük rafinerilerin durması, haziran ayının ikinci on gününün sonunda benzin üretimini geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 düşürerek akaryakıt krizine yol açtı. Hükümetin standart dışı yakıt üretimine izin vermesine ve rafinerilerin sevkiyatları ertelemesine rağmen, pompa fiyatlarındaki rekor artış üzerine birçok bölge ve akaryakıt şirketi satışlara kota koymak zorunda kaldı.

Rusya’da insansız hava araçlarının (İHA) düzenlediği ardı arkası kesilmeyen saldırılar nedeniyle Merkez Rusya’daki bazı büyük petrol rafinerilerinin (NPO) faaliyetlerini durdurması, haziran ayının ikinci on gününün sonu itibarıyla otomobil benzini üretiminde geçen yılın haziran ayına kıyasla yüzde 25 oranında bir düşüşe yol açtı ve piyasada ciddi bir açık meydana getirdi. Hükümet, yaşanan akaryakıt sıkıntısıyla mücadele etmek amacıyla rafinerilere iç piyasa için daha düşük kalite standartlarına sahip benzin ve motorin üretme izni verdi. Bu açığa bağlı olarak birçok rafineri, bayilerin borsadan satın aldığı kaynakların sevkiyatını sınırlamak ve ertelemek zorunda kaldı; bunun sonucunda benzin ve motorinin piyasa değeri borsa fiyatının neredeyse iki katına ulaştı. Rusya Federal Devlet İstatistik Servisi (Rosstat), 16-22 Haziran tarihleri arasında akaryakıt istasyonlarında benzin fiyatlarındaki artışın yüzde 3,0 ile rekor seviyeye ulaştığını, motorin fiyatlarının ise yüzde 2,7 oranında yükseldiğini bildirdi.

Şirketler düzeyinde kısıtlamalar ve uygulamalar

Rosneft Genel Müdürü İgor Seçin, 19 Haziran’da RIA Novosti ajansının aktardığı açıklamasında, şirket istasyonlarında yakıt alımına yönelik neredeyse hiçbir kısıtlama bulunmadığını belirterek, “Kendi istasyonlarımızda yakıt ikmali konusunda pratik olarak hiçbir sınırlama yok. Belki bidon kullanımını pek desteklemiyoruz ancak depoları normal şekilde dolduruyoruz” ifadesini kullandı.

Tatneft şirketi ise 15 Haziran’dan itibaren Rusya genelindeki tüm istasyonlarında benzin ve motorin satışına geçici limit getirdi. Ancak şirket, Interfax ve TASS ajanslarının aktardığı bilgilere göre, 17 Haziran’da Ai-92 tipi benzin ve motorin satışındaki kısıtlamaları kaldırırken, Ai-95 tipi benzin için araç başına 30 litrelik limiti koruma kararı aldı.

Merkez Federal Bölgesi’nde tedarik önlemleri ve sınırlamalar

Moskova Belediyesi’nin internet sitesinde yer alan açıklamaya göre, 23 Haziran’dan itibaren tanker sürücülerinin kamyon geçiş izni almadan şehre 24 saat boyunca giriş yapmasına izin verildi. Moskova Petrol Rafinerisi’ne yönelik İHA saldırısının ardından, Moskova Kent Ekonomisi Birimi’nin resmi kanalından 18 Haziran’da yapılan açıklamada, şehre petrol ürünleri sevkiyatının ve tüm istasyonların faaliyetlerinin normal seyrinde devam ettiği bildirildi. Rusya Federal Rekabet Kurumu (FAS), 18 ve 19 Haziran tarihlerinde Moskova ve Moskova Oblastı’nda büyük istasyon ağlarına sahip Trassa ve NeftMagistral operatörlerine fiyatlandırma konusunda resmi yazılar gönderdi; bu girişimin ardından NeftMagistral fiyatlarında indirime gittiğini duyurdu.

Belgorod Oblastı Ekonomik Kalkınma ve Sanayi Bakanlığı, 23 Haziran’da yaptığı açıklamada Lukoil, Rosneft ve Gazpromneft istasyonlarının benzin ve motorin satışına kısıtlama getirdiğini bildirdi.

Bryansk Oblastı Vali Vekili Egor Kovalçuk, 23 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı paylaşımda, araç depoları dışındaki kaplara ve bidonlara yakıt doldurulmasının yasaklandığını duyurdu.

Vladimir Oblastı’nda yerel basın, 21 Haziran’da lojistik kaynaklı geçici zorluklar nedeniyle istasyonlarda kuyruklar oluştuğunu ve çalışan pompalarda araç başına 30 ila 60 litre sınırlandırma uygulandığını aktardı. Vali Aleksandr Avdeev, bölge halkına araç yolculuklarını azaltma ve benzini sadece acil ihtiyaç miktarında satın alma çağrısında bulundu.

Voronej Oblastı hükümetine dayandırılan Kommersant gazetesinin 16 Haziran tarihli haberine göre, büyük federal akaryakıt zincirlerinin temsilcileri, büyük ölçekli kaplara yakıt satışını sınırlandırdı.

Kaluga Oblastı Rekabet Politikası Bakanlığı, 19 Haziran’da yaptığı açıklamada münferit istasyonlarda kuyruklar oluşabileceğini belirtti. Bakanlık, bölgede Ai-95 benzini için 2 haftalık, Ai-92 ve motorin için ise 3 haftalık yakıt rezervi oluşturulduğunu ve bu stokların sürekli yenilendiğini ekledi.

Kursk Oblastı Valisi Aleksandr Hinşteyn, 24 Haziran’dan itibaren istasyonlarda yakıt satışının sadece araç depolarına yapılacağını kendi Telegram kanalından duyurdu.

Lipetsk Oblastı Valisi İgor Artamonov, 24 Haziran ile 28 Haziran tarihleri arasında istasyonların bireysel müşterilere araç başına en fazla 30 litre Ai-92, Ai-95 ve Ai-100 tipi benzin satacağını, motorin için ise kısıtlama uygulanmayacağını açıkladı. Vali, daha önce 20 Haziran’da yaptığı açıklamada Yelets, Lipetsk ve bölgedeki diğer idari birimlerde bazı yakıt türlerinde kesintiler yaşandığını bildirmişti.

Orlov Oblastı’nda, Kommersant gazetesinin 24 Haziran’da Vali Andrey Klıçkov’a dayandırdığı habere göre, tek seferlik yakıt alım sınırı 30 litre, otoyol üzerindeki istasyonlarda ise en fazla 50 litre olarak belirlendi.

Ryazan Oblastı Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, halkın yakıt yetersizliği şikayetlerine yanıt olarak 21 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, bölgede bir açık bulunmadığını, ancak bağımsız ve zincir olmayan bazı istasyonlarda yerel düzeyde geçici benzin yokluğu görülebileceğini ifade etti.

Tambov Oblastı’nda ajiotajı ve aşırı yığılmayı önlemek amacıyla bidon ve benzeri kaplara yakıt satışına kısıtlamalar getirildiğ açıklandı.

Tver Oblastı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, 20 Haziran’da Surgutneftegas ve Tatneft istasyonlarında bireysel müşteriler için geçici satış kısıtlamalarının devreye alındığını açıkladı.

Tula Oblastı Valisi Dmitriy Milyayev’e dayandırılan 19 Haziran tarihli Kommersant haberine göre, bazı ilçelerdeki özel istasyonlarda belirli yakıt türleri tükenirken, büyük zincirlerin tedarik süreçlerinde herhangi bir sorun yaşanmadı.

Rusya’da rekabet kurumu, akaryakıt piyasasında fiyat artışlarını incelemeye aldı

Kuzeybatı Federal Bölgesi’nde durum

Kommersant gazetesinin 23 Haziran tarihli haberine göre, St. Petersburg’daki Gazpromneft istasyonlarında ön ödemeli olmak kaydıyla araç başına en fazla 30 litrelik satış limiti getirilirken, benzer kısıtlamalar bazı Tatneft istasyonlarında da uygulanmaya başlandı. Daha önce, 16 Haziran’da Kommersant’ta yer alan haberde, St. Petersburg yetkililerinin kentteki petrol depolarındaki motorlu taşıt yakıtı durumunu “stabil” olarak nitelendirdiği ve araç başına uygulanan 100 litrelik sınırı “koruyucu bir önlem” olarak tanımladığı aktarılmıştı.

Leningrad Oblastı Valisi Aleksandr Drozdenko, 9 Haziran’da kendi Telegram kanalında büyük akaryakıt operatörlerinin normal işleyişine devam ettiğini yazdı.

Kaliningrad Oblastı Valisi Aleksey Besprozvannıh, 25 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, bölgede akaryakıt satışına kısıtlamalar getirildiğini; büyük operatörlerin istasyonlarında benzin satışının en fazla 30 litre, motorin satışının ise en fazla 60 litreyle sınırlandırıldığını duyurdu.

Güney Federal Bölgesi’nde askeri hareketlilik etkisi

Rusya Enerji Bakanlığı, 8 Haziran’da yaptığı açıklamada, enerji sektörü kuruluşlarının hedef alındığı hava saldırılarındaki artışın, bazı güney bölgelerinde yakıt tedarikinde geçici zorluklara neden olduğunu belirtti.

Kırım’daki akaryakıt istasyonları, 21 Haziran’dan itibaren bireysel ve kurumsal müşterilere yakıt satışını tamamen durdurarak yalnızca kamu hizmeti veren araçlara yakıt sağlamaya başladı. Bölgede daha önce, 31 Mayıs’tan itibaren kupon uygulaması ve satış sınırlamaları yürürlükteydi.

Sivastopol’de tedarik sorunları nedeniyle 31 Mayıs’tan bu yana uygulanan kısıtlamalar ve kupon sistemine ilişkin olarak Vali Mihail Razvojayev, 16 Haziran’da durumun genel olarak düzeldiğini açıklamıştı. Ancak Vali, 21 Haziran’da yaptığı yeni açıklamada yakıt ikmalinin yalnızca özel kamu hizmeti araçları için gerçekleştirileceğini duyurdu.

Adigey Cumhuriyeti lideri Murat Kumpilov, 24 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, binek araçlar için yakıt ikmali hacmine sınırlamalar getirildiğini, bununla birlikte tedarikçilerin elindeki benzin ve motorin stoklarının yasal standart seviyelerde bulunduğunu bildirdi.

Kommersant gazetesinin haberine göre Astrahan Oblastı’nda yerel makamlar, istasyonlar üzerindeki yerel yoğunluk artışını kabul etti.

Krasnodar Krayı Operasyonel Karargahı, 24 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada bölgede yakıt sıkıntısı bulunmadığını, olası kısıtlamaların doğrudan istasyonların kendileri tarafından uygulandığını duyurdu.

Rostov Oblastı’nda ise yerel basın, 17 Haziran’da bazı istasyonlarda benzin eksikliği yaşandığını bildirdi.

Volgograd Oblastı Sanayi, Ticaret ve Enerji Komitesi’ne dayandırılan 25 Haziran tarihli Kommersant haberine göre, Lukoil bölgedeki istasyonlarında benzin satış limitini 20 litreye düşürdü. Motorin için ise şehir içinde 60 litre, otoyollarda 200 litre olan eski limitler korunmaya devam etti.

Rusya’nın dörtte birinde akaryakıt satışına sınırlama getirildi

Kuzey Kafkasya Federal Bölgesi’ndeki kısıtlamalar

Dağıstan Cumhuriyeti Enerji Bakanlığı, 25 Haziran’da yaptığı açıklamada, araç başına benzin satışının en fazla 20 litre, motorin satışının ise en fazla 50 litre olacak şekilde sınırlandırıldığını duyurdu.

Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti lideri Raşid Temrezov, 25 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı paylaşımda, petrol ürünlerine yönelik artan talebin bağımsız akaryakıt istasyonu ağlarında yerel kesintilere yol açtığını bildirdi.

Volga Federal Bölgesi’nde iki haftalık önlemler

Mordovya Cumhuriyeti lideri Artyom Zdunov, Telegram kanalından yaptığı açıklamada, 23 Haziran’dan itibaren benzin satışına kısıtlamalar getirildiğini duyurdu.

Penza Oblastı Valisi Oleg Melniçenko, 23 Haziran’dan itibaren geçerli olmak üzere bireysel müşteriler için benzin satışının araç başına 100 litre, motorin satışının ise 200 litre ile sınırlandırıldığını Telegram üzerinden bildirdi.

Samara Oblastı Valisi Vyaçeslav Fedorişçev, 24 Haziran’da Telegram kanalında yaptığı açıklamada, binek araçlar için akaryakıt satış kısıtlamalarının iki hafta süreyle yürürlüğe girdiğini; sınırın benzin için en fazla 40 litre, motorin için en fazla 100 litre olduğunu ve bidonlara yakıt dolumunun durdurulduğunu açıkladı.

Saratov Oblastı Valisi Roman Busargin, 22 Haziran’da Telegram kanalında, bireysel müşteriler için benzin satışına araç başına en fazla 30 litre olmak üzere 30 Haziran’a kadar kısıtlama getirildiğini yazdı. Bölgesel medya, 18 Haziran’dan itibaren bazı istasyonlarda Ai-92 ve Ai-95 tipi benzinlerin bulunmadığını aktardı. Bölgede daha önce uygulanan motorin satış kısıtlamaları ise 15 Haziran itibarıyla kaldırılmıştı.

Tataristan’daki bazı istasyonlarda geçici limitlerin uygulandığı, resmi devlet sitesi Ofitsialniy Tatarstan üzerinden duyuruldu.

Udmurtya Cumhuriyeti’ndeki Tatneft istasyonlarında Ai-95 tipi benzin satışındaki araç başına 30 litrelik limitin korunduğu, ancak şirketin istasyonlarının normal seyrinde çalışmaya devam ettiği öğrenildi.

Ulyanovsk Oblastı valiliği ve hükümetinin internet sitesinde yer alan açıklamada, akaryakıt satış kısıtlamalarının 25 Haziran itibarıyla devreye alındığı duyuruldu.

Çuvaşistan Cumhuriyeti’nde, özellikle Ai-95 tipi benzinde kısa süreli tedarik kesintileri yaşandığı, yerel basının 23 Haziran’da cumhuriyet hükümetine dayandırdığı haberlerle bildirildi. Bu aksaklığın rafinerilerden yapılan sevkiyatlardaki gecikmelerden kaynaklandığı aktarıldı.

Rusya’da benzin açığı için ithalat desteği gündemde

Ural Federal Bölgesi’nde otoyol ve şehir içi kotası

Kurgan Oblastı yetkilileri, 24 Haziran’da Telegram kanalından yaptıkları açıklamada, akaryakıt satış kısıtlamalarının yürürlüğe girdiğini bildirdi. Buna göre yerleşim yerlerinde araç başına en fazla 40 litre benzin ve 80 litre motorin verilirken, otoyol üzerindeki istasyonlarda bu sınırlar sırasıyla 40 litre ve 200 litre olarak belirlendi.

Tyumen Oblastı Valisi Aleksandr Moor, 23 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, bölgedeki Gazpromneft istasyonlarının satışları sınırlandırdığını duyurdu. Yerleşim birimlerinde araç başına 40 litre benzin ve 80 litre motorin kotası uygulanırken, otoyollarda bu sınırın sırasıyla 40 ve 200 litre olduğu ve bidonlara dolum yapılmasının tamamen yasaklandığı belirtildi.

Hantı-Mansi Özerk Okrugu (HMAO) lideri Ruslan Kuharuk, 23 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, bazı istasyonların satılan yakıt miktarına yönelik kısıtlamalar getirdiğini aktardı.

Yamalo-Nenets Özerk Okrugu (YNAO) Ekonomik Kalkınma Departmanı’na dayandırılan Kommersant gazetesinin 23 Haziran tarihli haberine göre, artan talep doğrultusunda bazı istasyonlarda yakıt satışına sınırlamalar getirildi.

Sibirya Federal Bölgesi’nde “manuel” yönetim

İrkutsk Oblastı Valisi İgor Kobzev, 22 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, bölgenin akaryakıt tedarikinde “manuel çalışma rejimine” geçmek zorunda kaldığını ve her bir alıcı için yakıt hacimlerini bireysel olarak belirlediklerini bildirdi. Daha önce, 16 Haziran’da İrkutsk Oblastı Tarım Bakanı Marina Kojarina, tarım üreticileri için yakıt tedarikinde zorlu bir süreçten geçildiğini ifade etmişti.

Kemerovo Oblastı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na dayandırılan Kommersant’ın 24 Haziran tarihli haberine göre, bölgedeki Gazpromneft istasyonları motorlu taşıt yakıtı satışına kısıtlamalar getirdi.

Novosibirsk Oblastı Valisi Andrey Travnikov, 23 Haziran’da yaptığı açıklamada, istasyonlarda yakıt satış kısıtlamalarının uygulanmaya başlandığını bildirdi.

Omsk Oblastı Valisi Vitaliy Hotseyko, 22 Haziran’da Telegram kanalından yaptığı açıklamada, yakıtın yalnızca araç depolarına doldurulacağını belirtti. Vali, benzin limitinin 40 litre, motorin limitinin ise 80 litre olduğunu, otoyollarda ise bu limitlerin sırasıyla 40 litre ve 200 litre olarak uygulanacağını açıkladı.

Uzak Doğu Federal Bölgesi’nde uzak ilçelerde sıkıntı

Amurskaya Oblastı’nda bölgesel istasyonlarda yakıt satışına yönelik kısıtlamaların devrede olduğu bildirldi.

Sahalin Oblastı’na bağlı Severo-Kurilsk bölgesinde yerel makamlar, 25 Haziran’da yaptıkları açıklamada tek seferlik yakıt alımına 20 litrelik limit getirildiğini duyurdu.

Primorskiy Krayı’nın merkezi Vladivostok’ta NNK istasyonlarının bidonlara benzin satışını durdurduğu, diğer büyük şebekelerin ise en fazla 20 litreye kadar olan sınırlı miktarlarda satış yapmaya devam ettiği bildirildi.

Habarovsk Valisi Dmitriy Demeşin, 16 Haziran’da yaptığı açıklamada Sovetsko-Gavanskiy ve Vaninskiy ilçelerinde tedarik yetersizliği sebebiyle benzin satışına kısıtlamalar getirildiğini duyurdu.

Rosneft’ten yakıt piyasasını istikrara kavuşturma planı