Bizi Takip Edin

Dünya Basını

Epstein’in aile değerleri

Yayınlanma

Çevirmenin notu: Aşağıda okuyacağınız makale, Jeffrey Epstein’in şahsında cisimleşen Amerikan sağının iktisadi mantığı ile kültürel değerlerini birlikte inceliyor. Epstein’in fuhuş evi ve adası, “serbest piyasa” öncesi kölelik ve hane ekonomilerini andırmaktadır: Bir tür “akrabalık”, yakınlık dolayısıyla kurulan “içten” bağlar, işçi ile kapitalist arasındaki ilişkiden farklı olarak, parazit sınıfların lümpen kesimlerden “borçlu” hizmetçi devşirmesini akla getiriyor. Yazar Melinda Cooper’a göre günümüzde bu tür ilişki biçimi, en azından Ameirkan milyarderleri söz konusu olduğunda, sanıldığından daha yaygın. Nietzsche’den mülhem “ahlakın ötesindeki” üst-insanlar, ki bizim örneğimizde Epstein ve Amerikan teknoloji-finans devleri, “aşırılıklar” sayesinde kurucu babalar haline geliyordu.


Epstein Aile Değerleri

Melinda Cooper
Equator
14 Şubat 2026

1.

Çağdaş Amerikan aşırı sağının en tuhaf özelliklerinden biri, sadece bir aile değil, bir ırk yaratmak isteyen Eski Ahit ataları “ilksel babalar”ın [primal fathers] ortaya çıkmasıdır. Elon Musk, bu “İdeal Belirleyen İbrahimler” arasında en tanınanı, fakat kesinlikle tek değil. Wall Street Journal’da yayınlanan uzun bir haberde, Musk’ın insanlığı demografik düşüşten kurtaracak ve üstün genlerini uzak geleceğe taşıyacak, kendi deyimiyle “ordusu”nu oluşturma arzusunu belgelemiştir. Bir Space X roketi, organik yaşamın uzay tozu yoluyla gezegenimize geldiği teorisi olan ters panspermia’ya benzer bir süreçle, onun tohumlarını Dünya’nın ötesine taşımaya hazırdır.

Musk’ın şu anda dört kadından en az 14 çocuğu olduğu düşünülüyor ve bu çocukların yasal ve mali işleri kısmen aile ofisinin müdürü Jared Birchall tarafından yönetiliyor. Musk, bunlardan birine “kıyametten önce bir lejyon seviyesine ulaşmak için” “taşıyıcı anneler kullanmamız gerekecek” diye mesaj attı. Bu ölçekteki operasyonlara hazırlık olarak, Teksas’ın Austin kentinde çok sayıda konut içeren bir kompleks satın aldı.

Silikon Vadisi’nin doğumu teşvik eden [pronatalist] yaklaşımı genellikle öjeni olarak anlaşılır – bu okuma, ırksal saflaşma arzusunu yansıtıyor, fakat saflaştırmada hangi sürecin peşinde koşulduğunu yansıtmıyor. İlerici dönemin “klasik” Amerikan öjenikçileri, zihinsel yozlaşma ve diğer toplumsal sorunların sorumlusu olarak gördükleri genetik anormallikleri ortadan kaldırmaya çalıştılar. Buna karşılık, Musk ve onun gibiler, trans hümanizm adlı sahte bilime dalmış durumdalar – hataların ortadan kaldırılmasından çok, olağanüstü sapmaların yüceltilmesiyle ilgileniyorlar. İdeal ataerkil erkek, üstün IQ’su ile zeka dağılımının normal sınırlarının dışına çıkan kişidir. O, sadece beyazların genetik mirasını korumakla kalmaz, onu kutsallaştırılmış yeni temeller üzerinde yeniden canlandırmak ister. İlksel babalar, eski bir ırkın ataları olarak değil, yeni bir ırkın kurucuları olarak saygı görürler.

İlksel baba, mitlerin konusudur. Totem ve Tabu adlı eserinde Freud, ilkel bilinçaltının otoriter bir ata ve kıskanç oğullarından oluşan bir ordunun yaşadığı bir yer olduğunu öne sürmüştür. Baba, yaş ve akrabalık ilişkisine bakılmaksızın tüm kadınlar üzerinde münhasır mülkiyet hakkı talep eder. Otokratik hükümdarlığı, kardeşleri ayaklanıp onu öldürerek kadınların ortak mülkiyet olduğu yeni bir rejim kurduklarında sona erer. Freud, bunun sahte bir tarih öncesi olduğunu açıkça kabul etmiştir. İlkel sürü mitinin arkasında gelişimsel veya antropolojik bir alt metin yoktur, sadece [Freud’un] hastalarının zihinlerinde silinmiş izler vardır.

Yine de bu fantezi bazen gerçek hayatta da yaşanır. Bu, en belirgin şekilde, büyüleyici bir öngörülebilirlikle, nihai tekel haklarına sahip oldukları zorunlu komünal seks rejimi kuran tarikat liderlerinin durumunda görülür. Onlar da tek ailelik konutlar yerine toplu konutları tercih ederler ve halefiyet sorunu ile karşılaştıklarında, ölümsüzlük ve tanrılaştırılma fantezilerine başvururlar. Yaklaşan kıyameti normalleştirmeleri, bu korkunun kozmik tercümesi olarak okunabilir: Tarikat liderleri, kişisel güçlerini kaybetmektense dünyanın sonunu hayal etmeyi daha kolay bulurlar.

Bu ethosun, dini sağın benimsediği geleneksel aile değerleriyle açıkça çeliştiği bariz (MAGA koalisyonunun çeşitli kanatları arasında gürültülü bir uyuşmazlığın nedenlerinden biri). İlksel babalar aile değil, geniş bir hane halkı isterler. Hane halkının tüm üyeleri, kan bağı ne olursa olsun hizmetçi statüsünde oldukları için, zina, ensest ve nesiller arası cinsel ilişki gibi muhafazakâr tabuları memnuniyetle çiğnerler.

Jeffrey Epstein örneğini ele aldığımızda, bu hane halkı ekonomilerinin ayırt edici özellikleri daha net ortaya çıkar. Musk gibi Epstein de trans hümanizmden etkilenmişti ve insan ırkını kendi yüce DNA’sıyla döllemek gibi hayalleri vardı. 2008’de reşit olmayanlardan fuhuş talep etmekten suçlu bulunmasının ardından, New Mexico’daki Zorro Çiftliği’ne çekilip bir seferde 20 kadını hamile bırakmayı hayal etmişti. Ölümünden sonra yayınlanan anı kitabı Nobody’s Girl’de [Hiç Kimsenin Kızı], 16 yaşında Epstein ve o zamanki kız arkadaşı Ghislaine Maxwell tarafından işe alınan Virginia Roberts Giuffre, istismarcılarının onu gelecekteki çocuklarının taşıyıcı annesi olarak tutmayı önerdiklerini, fakat bu çocuk üzerinde hiçbir velayet hakkının olmayacağını anlatır. Çocuğu büyütmesi ve Epstein ile buluşmak için çocuğa dünya çapında eşlik etmesi karşılığında ona ayda 200.000 dolar ödeyeceklerdi. Çocuğunun istismara uğrayacağından korkan Giuffre, bir kaçış planı hazırladı.

Epstein vakası, Freud’un ilkel bilinçaltında ayırt ettiği iki cinsel mülkiyet ekonomisini, yani kardeşlik ve ataerkillik ekonomisini birleştirdiği için Musk vakasından daha öğretici. Epstein, “benim olan seninindir” diyerek ve fotoğraf delillerini saklayarak, diğer istismarcılarla sarsılmaz bağlar kurmayı başardı. Bu anlamda, genç kadınların ve kızların ilksel kardeşler arasında bir tür toplumsal bağ olarak paylaşıldığı bir fratriarkal [erkek egemen kardeşlik] sistem kurdu. Fakat Epstein, bu kadınların en azından bir kısmını kendi devredilemez mülkiyeti olarak elinde tutmak da istiyordu. Gelecekteki çocuklarının anneleri, erişilemez bir kompleksin duvarları arkasında tecrit edilerek yasak bölge ilan edildi. Epstein’in hane halkı ekonomisi, kadınları iki cinsel mülkiyet rejiminden birine atar; bazıları yaşlandıkça fratriarkal sistemden ataerkil sisteme geçer. Tüm kadınlar ve kızlar tek bir erkeğin mülkiyetindedir; veya tüm kadınlar ve kızlar tüm erkeklerin mülkiyetindedir.

2.

Freud, ilkel sürü kavramını tamamen bilinçaltının sınırları içinde görüyordu. Bu kavram, karnavallar gibi kuralların çiğnendiği anlarda ancak yüzeye çıkıyordu. Ama Silikon Vadisi’ndeki aşırı sağın, ilkel baba ile ilkel kardeşler arasındaki çatışmayı yeniden canlandırma arzusunda, dolaylı ya da bilinçaltına yönelik hiçbir unsur yoktur. Aslında, bu akımın önde gelen “filozofu” olan ve orijinal “PayPal Mafyası”nın bir üyesi olan Peter Thiel, Freud ile ilk kez 1990’larda Stanford’da ders veren Hıristiyan filozof René Girard’ın çalışmaları aracılığıyla tanıştı.

Thiel bugün bile kendini bir Girardcı olarak tanımlıyor, fakat Freud’u yorumlaması kendine özgü bir nitelik taşıyor. İşletme felsefesini anlattığı kitap uzunluğundaki Zero to One [Sıfırdan Bire] adlı eserinde, Totem ve Tabu’yu Silikon Vadisi’nde kurucuların kontrolündeki bir şirketin politik ekonomisini analiz etmek için bir prizma olarak kullanıyor. Thiel, startup kurucularını, Google, Amazon veya Microsoft gibi yerleşik tekellerin paternal gücünü devirmeye niyetli ikonoklastik kardeşler olarak yüceltiyor. “Teknoloji kardeşleri” ittifakı, yıkıcı gücünü kanıtladı, fakat Thiel haklı olarak temel rollerin sabit olmadığını uyarıyor. Babaları kurban edilir edilmez, kardeşlik ölümcül bir rekabete dönüşür ve her oğul tekel kurma hakkını savunur. Thiel, Oedipus ve Romulus’a işaret ederek, “Aşırılıkçı kurucular tarihte yeni bir olgu değil,” diye yazıyor.

ABD Adalet Bakanlığı tarafından yayınlanan en son belgeler sayesinde, artık Epstein’in Silikon Vadisi’nin aşırı sağcı liderleriyle yakın olduğunu biliyoruz. Brexit’ten sonra, Thiel ile e-posta alışverişinde bulunarak “kabileciliğin geri dönüşünü” kutladı ve ölümünden önce Thiel’in teknoloji girişimlerine milyonlarca dolar yatırım yaptı. Epstein, Thiel’in trajik kurucu portresinde kendini görmüş olmalıydı: kendini “yasanın üstünde” hareket eden ve kendi yasalarını koymaya mahkum biri olarak görüyordu. Giuffre’ye göre, kurbanlarının çocukluk geçmişlerini savunmasızlık belirtileri aramak için durmaksızın sorguluyordu, fakat kendi yetiştirilme tarzı hakkında herhangi bir sorgulamadan çekiniyordu. Görünüşe göre Epstein, yetim bir çocuk olarak, hiçbir yerden gelmemişti. Adalet Bakanlığı’nın son bulguları arasında yer alan, Steve Bannon tarafından kaydedilmiş bir video röportajda, kendini bir dışarlıklı olarak –“Jeffrey Epstein, sadece iyi bir çocuk”– Bill Clinton veya Paul Volcker gibilerinin peşinden gelen uzun biyografilerin yükünden arınmış olarak göstermişti.

Eğer ilkel baba mitolojisi yeni elitin tercih ettiği iş modeline uyuyorsa, bu durum onların aile düzenlerine de başka bir şekilde uygulanır. Buradaki uygun referans noktası çekirdek aile değil, üretimin üremeyle ayrılmaz olduğu ve işletme varlıklarının yönetiminin aile mülklerinin korunmasıyla aynı kapsamda olduğu hane ekonomisidir.

Küresel finans krizinden bu yana yaratılan aşırı zenginlik, en azından Anglo-Amerika’da yirminci yüzyılın ortalarına kadar giderek nadir hale gelen bir emek biçimini yeniden canlandırdı: büyük ölçekli, uzun vadeli, ev içi hizmet. Trump ve Epstein’in bir zamanlar omuz omuza çalıştığı ve şu anda Amerika’nın birçok milyarderine (ayrıca başkanın en yakın müttefiklerine) ev sahipliği yapan Palm Beach’i ele alalım. Son on yılda, Blackstone’un kurucusu ve Cumhuriyetçi büyük bağışçı Steve Schwarzman, Citadel’den Ken Griffin ve hedge fon yöneticisi Paul Tudor Jones gibi buraya taşındı. David Koch’un dul eşi Julia ve KKR’nin kurucu ortağı Henry Kravis gibi diğerleri ise uzun süredir burada ikamet ediyor. Evleri sadece ikametgah değil, aynı zamanda önemli istihdam kaynakları: her biri Palm Beach County’nin yoksul bölgelerinden ve New York, İrlanda, Güney Afrika ve Romanya gibi uzak yerlerden düzinelerce kalıcı ve mevsimlik işçiyi çekiyor.

Bu tür ev hizmetçiliği, bir zamanlar efendilere özel yaşam alanlarında fiili egemenlik hakkı tanıyan ve işçileri ev hapsi, hapis ve hatta fiziksel cezalar gibi cezai yaptırımlarla cezalandıran bir istihdam biçimi olan “efendi ve hizmetçi” yasalarına benzer bir düzen tarafından zımnen yönetiliyor. Efendi ve hizmetçi yasalarının kökeninin ortaçağ İngiltere’sine dayandığı göz önüne alındığında, bu gelişmeyi feodalizme bir dönüş olarak tanımlamak kolay: Bu, Yanis Varoufakis’in son çalışmasında örneklendiği gibi, günümüz konjonktürüne dair giderek popülerleşen bir yorum.

Bu argüman, feodal ilişkilerin yerini serbest iş sözleşmesine bırakmasıyla kişisel ev hizmetinin modası geçeceğini ima eden Marx’a çok şey borçludur. Fakat Marx’ın öngörülerinin aksine, ev hizmetçiliğinin on dokuzuncu yüzyılın sonlarında, endüstriyel ve finansal servetin artan yoğunlaşmasına rağmen değil, tam da bu nedenle genişlediğini hatırlayalım. Dahası, efendi-hizmetçi ilişkileri yirminci yüzyılın ortalarına kadar devam etti ve son on yıllarda, resmi yasal düzenlemelerde olmasa da en azından fiili düzenlemelerde yeniden ortaya çıktı.

Bu yasalar, başta siyah kadınlar olmak üzere ev içi hizmetçilerin muamelesine gelince özellikle ortadan kaldırılması zor oldu: işgücü örgütlenmesine yönelik her girişim, onların aile üyeleri olduğu ve dolayısıyla en yakın akrabalarla aynı kutsal sayılan istismar biçimlerine maruz kalabilecekleri argümanıyla karşılandı. Burada, hane ekonomisinde hüküm süren belirgin bir “kategori karmaşası” hissi ediniriz. Çekirdek aile, ev ile pazar, kişisel yaşam ile iş hayatı arasında ideal bir ayrım öngörürken, efendi-hizmetçi yasaları bu iki alanın tam bir kaynaşmasını varsayar.

Epstein, Palm Beach, New York, Paris ve New Mexico’da çok sayıda büyük mülkün yanı sıra Little Saint James adlı özel bir adaya da sahipti. Maaş bordrosunda, hukuk danışmanları ve korumalardan şoförlere, aşçılara, temizlikçilere, bahçıvanlara, bakım işçilerine ve “masözlere” kadar uzanan düzinelerce, belki de yüzlerce ev personeli yer alıyordu. Ziyaretçiler, Epstein ile olan kesin ilişkilerinin –samimi mi yoksa ticari mi– bazen ayırt edilmesi zor olan bir hizmetkar hiyerarşisinden bahsediyor. Avukat Alan Dershowitz gibi erkek iş ortakları hem arkadaştı hem de bazı kurbanların iddialarına göre, zaman zaman cinsel suçlara katılıyordu. Relentless Pursuit [Amansız Takip] adlı kitabında, Epstein’ın yaklaşık 20 kurbanını temsil eden Floridalı avukat Bradley J. Edwards, genellikle daha yaşlı ve daha zengin olan resmi kız arkadaşlardan oluşan bir grubun, ayrıcalıklı bir iç çember oluşturduğunu ve bazen istismara suç ortağı olduğunu öne sürüyor. İlişki iyi şartlarda sona ererse, terfi alabilir ve Maxwell’e katılarak genç kızların tam zamanlı tedarikçileri haline gelebilirlerdi.

3.

Epstein’in servetinin kaynağı belirsizliğini koruyor. Les Wexner (Victoria’s Secret), Leon Black (Apollo Global Management) ve en son ortaya çıkan bilgilere göre emlak devi Mortimer Zuckerman ile mirasçı Ariane de Rothschild gibi milyarderlere niteliksiz bir finans danışmanı ve miras planlamacısı olarak hizmet verdiğini biliyoruz. Bu kişilerden aldığı olağanüstü ücretler hâlâ açıklanamıyor. Bildiğimiz şey, Epstein’in bu parayı nasıl kullandığı: tam zamanlı himaye işinin gizli fonu olarak. Diğer seçkin erkeklerle ilişkilerinde, finansal ve cinsel iyilikler vaat ediyordu. Yararlanıcıları, bir araştırma birimi için fon alabilir ve Epstein’in evine, fotoğraflarla belgelenen, görünüşte risksiz bir ziyaret gerçekleştirebilirlerdi. Karşılığında, onun daha da yüksek etki çevrelerine erişimini sağlamaları bekleniyordu.

Epstein, hem mali hem de cinsel açıdan itibarını yararlanıcılarının itibarına bağladı. Adına gelecek herhangi bir zarar, kaçınılmaz olarak onların itibarını da lekelerdi. Uzun yıllar boyunca bu düzenleme, fiili bir yasal dokunulmazlığa dönüştü. 2008’de federal savcılar, 36 genç kadının ifadesine rağmen, ona karşı tam kapsamlı seks ticareti suçlamasında bulunamadı.

Epstein, genç kadın kurbanlarına bile kendini bir patron olarak tanıttı. New York’ta bulduğu kız öğrencilere, Ivy League üniversitelerinin öğrenim ücretlerini karşılayacak fonlar veya ünlü bir sanat galerisinin sahibine iyi bir referans sözü verildi. West Palm Beach’teki karavan parklarından gelen gençler, profesyonel masözler ya da en azından diğer kızları işe alan tam zamanlı elemanlar olabilirdi (Kaçak Giuffre, Tayland’daki en ünlü okulda profesyonel masöz eğitimi alacaktı). Birçok kurban, onun himayesini gerçek bir iktisadi alternatif olarak gördü. Avukat Edwards’a göre, temsil ettiği kurbanların birçoğu çocukken istismara uğramış ya da şiddet dolu evlerden gelmişti. Bazıları, kendilerini düşük ücretli seks işçiliğinden kurtardığı için Epstein’e gerçekten minnettardı.

Mesele sadece ilk “masaj” seansı için ödediği 100 dolar değildi – Epstein aynı zamanda bir tür kariyer yolu vaat etmişti. Fakat cinsel himaye hızla cinsel köleliğe dönüştü: küçük hediyelerde cömert olsa da, büyük vaatlerini asla yerine getirmedi. Amaç, kurbanlarını sürekli bir borçluluk durumunda tutmaktı.

Epstein, tanıştığı hemen hemen herkesi, giderek artan bir yükümlülük ve bağımlılık ağına sürüklediği için, suçun kime atfedileceği meselesi son derece zor. Evdeki tüm personeli, bir dereceye kadar, onun cinsel istismarına suç ortağıydı. Birçoğu neler olup bittiğinden doğrudan haberdar olmalıydı – genç kadınlar yukarı çıkmadan önce mutfakta onları karşılayan ünlü şef, Maxwell’in okul kızlarını ararken onu New York’ta gezdiren şoförler, yatak odalarını ve banyoları temizleyen hizmetçi. İddiaya göre, Epstein’in en alt tabakadaki kurbanları bile başka kızları işe alarak en kötü istismar biçimlerinden kurtulabiliyordu. Birden fazla kişi, Epstein’in hane ekonomisini, katılımcıların kendilerini bağımsız yükleniciler olarak görmeye teşvik edildiği karmaşık bir piramit şeması olarak tanımladı – efendinin işe alım ihtiyaçlarını karşıladıkları sürece modellik veya sanat alanında kendi “küçük işletmelerini” özgürce yürütebiliyorlardı. Bağımlı kişisel çıkar ne zaman suç ortaklığına dönüştü?

Polis ve savcılara verdikleri tanık ifadelerinde, kurbanlar Epstein ve Maxwell’in en korkunç istismarların ortasında yarattıkları tuhaf derecede tanıdık uyuma dikkat çekiyor. Bir kız, saldırıya uğramadan önce onlarla birlikte patlamış mısır yiyip Sex and the City izlemişti. Başka bir tanığa göre Maxwell, kardeşlerini yetişkinlerin sofistike dünyasına sokan havalı bir abla gibi davranıyordu.

Akrabalık bağları, serbest piyasa ilişkilerinden farklı olarak, sözleşmeye dayalı olmayan bir yükümlülük biçimini çağrıştırır – para karşılığında kolayca çözülemeyecek bir bağ. Hane ekonomisi, bu sözleşme dışı yükümlülükleri aile üyelerinin yanı sıra işçilere de genişletir ve ikisi arasındaki temel ayrımı ortadan kaldırır (ama içlerindeki hiyerarşileri değil). Eski bir mağdur, Epstein’den kaçmakta zorlandı çünkü “arkadaş, baba figürü, işveren ve efendi” olarak ona borçlu hissediyordu. Giuffre, Epstein ve Maxwell’in ebeveynleri gibi davrandıklarını, diş bakımı sağladıklarını ve sofra adabını öğrettiklerini anlatıyor.

Fakat diğer zamanlarda Virginia, sabahları Epstein’ın çoraplarını giydiren ve geceleri onu yatağına yatıran bir oyun annesi gibiydi. “Epstein ve Maxwell, bana yeni bir tür aile sunarak üzerimdeki güçlerini pekiştirdiler,” diye yazıyor. “Epstein aile reisi, Maxwell ise aile reisi kadınıydı ve bu roller sadece zımni değildi. Maxwell, Epstein’e düzenli olarak hizmet eden kızları ‘çocukları’ olarak adlandırmayı severdi.” Onu Epstein’e bağlayan duygusal bağlar gerçekti: “Tam olarak aşk değil, ama bence doğru kelime sadakat.”

Ne var ki bu borç geri ödenemezdi. Epstein hane halkının herhangi bir üyesiyle istediği zaman bağlarını koparabilirdi, ama kimse, özellikle de genç kurbanları, aynısını yapamazdı. Giuffre, istismarcısından kaçmak için Avustralya’ya göç etti, ama ondan “ölümüne korkmaya” devam etti. Kaçmaya çalışırlarsa veya istismarı bildirirlerse Epstein ve Maxwell’in onları öldürmekle tehdit ettiğini ifade eden birçok kadın daha var.

4.

Epstein hanesi sadizmin en uç noktalarına ulaşmış olabilir, fakat politik ekonomisi her geçen gün daha az istisnai hale geliyor. Tek bir birey, devletin bir hibe kurumu veya araştırma üniversitesinden daha fazla paraya sahip olduğunda, bilgi üretimi ve akademik ilişkiler üzerindeki etkisi çok derin oluyor. Aynı dalga etkisi, milyarderlerin yerleşim alanlarının tüm kentsel ekonomilerin kaderini şekillendirmeye başlamasıyla hizmet ve konut sektöründe de görülebilir. Epstein’in hane işletmesi, örgütsel karmaşıklığı açısından şüphesiz benzersizdi, fakat bağımlıları arasında uyandırdığı kişisel yükümlülük ve borçluluk duygusu, artık milyarder hane ekonomisinin standart bir özelliğidir.

Bu içgörü, #MeToo hareketinin mevcut muhafazakâr tepki döngüsünde oynadığı katalizör rolünü açıklığa kavuşturmaya yardımcı olur. Son yıllarda Trumpçı aşırı sağa ani bir dönüş yaşayan, siyasi yelpazenin her kesiminden erkekleri takip etmek zor. Fikir değişikliklerini açıklamaları istendiğinde, dünya-tarihsel bir çöküş hissine yol açmış olamayacak kadar önemsiz, hatta gülünç görünen cinsel istismar anekdotlarına defalarca işaret ederler. Bu bariz çelişki, #MeToo hareketinin film endüstrisinin belirli bir kesiminden, yani son derece kişiselleştirilmiş özel sanat sineması stüdyolarından çıktığını hatırladığımızda daha mantıklı hale geliyor. Miramax ve The Weinstein Company’nin kurucu ortağı olan Harvey Weinstein, sahip-yöneticilere çalışanları ve müşterileri üzerinde sınırsız yetki tanıyan, kurucunun kontrolündeki tuhaf bir ortaklık modelinin ürünüydü. #MeToo hareketi, onların cinsel ve iktisadi gücüne yönelik doğrudan bir saldırıydı. Epstein ve Weinstein’ın arkadaş olması şaşırtıcı değil. Ya da #MeToo’nun ardından cinsel saldırı iddialarıyla uğraşırken siyasi yelpazenin her yerinden erkeklerin Epstein’e danışmak için başvurması da.

Epstein’in dünyasına dair artan içgörümüz sayesinde, çağdaş aşırı sağın psikolojik ve iktisadi mantığını daha net bir şekilde görebiliyoruz. Tıpkı Epstein’in kadın kurbanlarının tüm kaçış yollarını kapatmak istemesi gibi, Trump ve onun teknoloji gericileri de hane ekonomisine alternatif olan her şeyi ortadan kaldırmak ve başkanlığı kurucunun kontrolündeki bir aile şirketine dönüştürmek istiyor. İdari devlete, kamu sektörüne ve sendikalara yönelik saldırılar ile sınır kontrol görevlilerinin kişisel bir milis gücüne dönüştürülmesi, efendi-köle ilişkisini tüm ekonomiye yaymayı amaçlayan daha geniş bir programın parçaları olarak anlaşılabilir. Belki de hepimiz Uber şoförü, Amazon’da üçüncü taraf satıcı, emlak imparatorlarının ticari yüklenicileri veya milyarderlerin akademik dilencileri olursak, kurucu kolektif fedakarlıktan kurtulabilir mi?

Epstein’in kurbanları, efendi-köle ilişkisini sadece iktisadi değil, cinsel şiddet olarak da yaşadılar. Ortaya çıkan siyasi düzeni ilk adlandıran ve ona direnenler onlardı.

Dünya Basını

Global Times: Xi-Putin-Trump zirvesi uluslararası ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı

Yayınlanma

Çin’in Global Times gazetesi, Xi-Putin-Trump zirvesini uluslararası ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirdi. Gazeteye göre üç büyük gücün ilk kez aynı masada buluşması, aralarındaki rekabetin çatışmaya dönüşmesini önlemek ve küresel istikrarı güçlendirmek açısından tarihi bir adım. Global Times makalesinde zirvenin, Çin’in küresel diplomaside artan ağırlığını ve uluslararası düzenin şekillenmesinde üstlendiği rolü de ortaya koyduğu vurgulandı. Pekin’in, ABD ile Rusya’yı bir araya getirerek yalnızca kendi ulusal çıkarlarını gözeten değil, dünya barışı için sorumluluk üstlenen bir güç olduğunu gösterdiği ifade edildi. Nükleer risklerin azaltılması, enerji güvenliği ve BM reformu konularındaki mutabakat, üç ülkenin ciddi anlaşmazlıklara rağmen ortak hareket edebileceğine işaret ediyor. Gazetenin öne çıkardığı temel mesaj ise büyük güçler arasındaki rekabetin kaçınılmaz olsa da çatışma ve savaşın kaçınılmaz olmadığı.

***

Global Times, Zhao Yusha ve Sun Langchen

Xi, Çin, Rusya ve ABD devlet başkanlarının ilk kez yüz yüze bir araya gelmesinin çığır açıcı bir öneme sahip olduğunu vurguladı.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, perşembe öğleden sonra Guangdong eyaletine bağlı Shenzhen kentinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı Donald Trump ile Çin-Rusya-ABD zirvesi düzenledi.

Zirvede varılan temel mutabakatları değerlendiren Xi, Çin-Rusya-ABD zirvesinin olumlu, yapıcı ve verimli geçtiğini söyledi. Üç ülkenin dünya barışının korunması konusunda ortak bir anlayışı paylaştığını belirten Xi, tüm tarafların büyük güçlüklerle kazanılan barışın kıymetinin bilinmesi gerektiğini vurguladığını ifade etti.

Zirvenin ardından yayımlanan “Barışa Yönelik Çin-Rusya-ABD Devlet Başkanları Bildirisi”nde, Rusya ve ABD devlet başkanlarının bu tarihi üçlü zirveye ev sahipliği yaptığı için Çin’e teşekkür ettikleri belirtildi. Bildiriye göre üç lider, mevcut uluslararası durum hakkında kapsamlı görüş alışverişinde bulundu ve stratejik istikrar ile uluslararası güvenliğin korunması konusunda taahhütte bulundu.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin üç daimi üyesinin liderlerini bir araya getiren tarihi zirve, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Uzmanlar, zirvenin yanlış anlamaları ve riskleri azaltmak amacıyla diyalog ve koordinasyonu güçlendirerek büyük güçler arasındaki ilişkilere yeni bir yön verdiğini ve dünyaya çok ihtiyaç duyduğu istikrar duygusunu kazandırdığını belirtti.

Tarihi zirve

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, büyük güçlerin birbirleriyle doğru ilişki kurmasının ve dünya barışını birlikte desteklemesinin yollarına ilişkin dört ilke ortaya koydu.

Xi, zirvede yaptığı konuşmada büyük güçlerin karşılıklı saygı, barış içinde bir arada yaşama, karşılıklı kazanca dayalı işbirliği, diyalog ve istişare ilkelerine bağlı kalması gerektiğini söyledi.

Çin lideri, ülkelerin birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne, kendi tercih ettikleri toplumsal sistemlere ve kalkınma yollarına, ayrıca temel çıkarlarına ve başlıca kaygılarına saygı göstermeleri gerektiğini belirtti.

Ülkelerin birbirlerinin iç işlerine müdahale etmemesi gerektiğini vurguladı.

Xi, tarafları ilgilendiren önemli ve hassas meselelerde önceden iletişim kurulmasının, olaylara karşı tarafın bakış açısından yaklaşılmasının, ihtiyatlı davranılmasının ve özellikle birbirlerinin kırmızı çizgilerine meydan okunmamasının önemine dikkat çekti.

Çin Devlet Başkanı, Çin, Rusya ve ABD’nin ortak ve dost olması gerektiğini söyledi. Üç ülkenin kendi aralarında çatışma veya cepheleşme yoluna gitmemesi, barış içinde bir arada yaşama ilkesine bağlı kalması ve Thukydides Tuzağı’na düşmemek için çaba göstermesi gerektiğini vurguladı.

Çin lideri, İkinci Dünya Savaşı’nın başlıca galipleri olan Çin, Rusya ve ABD’nin savaş sonrası uluslararası düzeni kararlılıkla koruması gerektiğini ifade etti.

Basında yer alan haberlere göre zirve yaklaşık bir buçuk saat sürdü.

Kremlin, Putin’in zirvenin düzenlendiği yerden ayrılırken Xi’ye veda ettiği anları gösteren bir video yayımladı. Putin, Xi’ye “Bunu organize ettiğiniz için teşekkür ederim” dedi.

AP’nin aktardığına göre Trump, üçlü görüşmeye ilişkin değerlendirmesinde, “Bu ziyaretin bize ABD, Rusya ve Çin liderleri arasında tarihte ilk kez düzenlenen üçlü toplantıyı gerçekleştirme fırsatı vermesinden büyük memnuniyet duyuyorum” ifadelerini kullandı.

Trump, “Bu anlamda ve bence başka birçok açıdan gerçekten tarih yazıyoruz” diye ekledi.

Pekin Yabancı Diller Üniversitesi Bölgesel ve Küresel Yönetişim Akademisi profesörlerinden Cui Hongjian, Global Times’a yaptığı değerlendirmede, büyük güçler arasındaki ilişkilere rekabet ve cepheleşmenin damga vurduğu bir dönemde düzenlenen tarihi üçlü zirvenin gerilimleri azaltmaya, koordinasyonu geliştirmeye ve ülkeler arasındaki ilişkilere daha fazla istikrar kazandırmaya yardımcı olabileceğini söyledi.

Cui, zirvenin üç ülkeyi ortak zemin bulmaya ve karşılıklı tavizler vermeye teşvik edebileceğini belirtti. Üç ülke arasında daha istikrarlı ilişkilerin kurulmasının, dünyanın karşı karşıya olduğu en acil sorunlardan bazılarının çözümü açısından hayati önem taşıyacağını savundu.

Cui, açıklamanın Çin’in büyük güçler arasında yeni bir ilişki modeli oluşturma yönündeki uzun süredir devam eden kararlılığını ortaya koyduğunu belirterek, “Tarih, belirli ülkelerin deneyimlerini yansıtır ancak bu deneyimler, büyük güçlerin birbirleriyle nasıl ilişki kurması gerektiğini zorunlu olarak belirlemez” dedi.

Çin Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Yang Xiyu ise Global Times’a yaptığı açıklamada, üçlü zirvenin Çin’in büyük güçler arasındaki ilişkilerin yönetiminde giderek artan rolünü ortaya koyduğunu söyledi.

Yang, Pekin’in yıl boyunca hem Moskova hem de Washington ile yakın diplomatik temaslarını sürdürerek tarihi görüşmenin zeminini hazırladığını belirtti.

Yang’a göre Çin, yalnızca uluslararası düzenin şekillenmesinde etkin bir rol oynamakla kalmıyor, aynı zamanda birbiriyle rekabet eden stratejik çıkarlara sahip büyük güçler arasında diyalog fırsatları yaratarak köklü anlaşmazlıkları bulunan ülkeleri müzakere masasında buluşturuyor.

Yang, bu çabaların Pekin’in küresel meselelerdeki etkisini güçlendirebileceğini, aynı zamanda Çin’in kendi ulusal çıkarlarının ötesine geçerek uluslararası barış ve istikrar konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu gösterebileceğini ifade etti.

Dünya barışının istikrar sağlayıcısı

Zirvenin ardından üç ülke, “Barışa Yönelik Çin-Rusya-ABD Devlet Başkanları Bildirisi”ni yayımladı.

Bildiride, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyeleri olan Çin, Rusya ve ABD’nin, BM’nin küresel sorunlara daha etkili yanıt verebilmesi ve uluslararası barış ile güvenliği korumaya yönelik temel misyonuna daha uygun hareket edebilmesi amacıyla örgütte reform yapılması konusunda taahhütte bulunduğu belirtildi.

Üç ülke, tüm devletlerin yararına olacak şekilde rafine petrol ürünlerinin üretimini ve arzını artırmayı planlıyor. Bildiride, istikrarlı enerji akışlarının önemi de yeniden teyit edildi.

Bildiride ayrıca üç devlet başkanının, devletlerin rızası ilkesinin ve devlet yetkililerinin dokunulmazlıklarına saygı gösterilmesinin son derece önemli olduğunu kabul ettiği belirtildi. Liderler, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve benzeri kurumların yargı yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği konusunda mutabık kaldı.

Bildiride, üç devlet başkanının “Nükleer bir savaş kazanılamaz ve asla yapılmamalıdır” ilkesini yeniden teyit ettiği de ifade edildi.

Üç ülke, nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda diyalog yürütecek.

Çin Sosyal Bilimler Akademisi Rusya, Doğu Avrupa ve Orta Asya Araştırmaları Enstitüsünden araştırmacı Li Yonghui, Global Times’a yaptığı değerlendirmede, bildirinin enerji güvenliği ve nükleer silahların kontrolü gibi dünyanın karşı karşıya bulunduğu en acil sorunlardan bazılarını ele aldığını söyledi.

Li, bu alanların üç ülkenin ortak çıkarlara sahip olduğu ancak aynı zamanda önemli görüş ayrılıkları yaşadığı konular arasında bulunduğunu belirtti.

Li’ye göre bildiri, büyük güçler arasındaki rekabet ve anlaşmazlıkların kaçınılmaz olmasına rağmen bunların uluslararası düzeni zayıflatmaması, hele hele dünyayı savaşa sürüklememesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Li, “Barışın korunması, ulusal egemenliğe saygı gösterilmesi, ekonomik işbirliğinin geliştirilmesi ve küresel güvenlik konusunda ortak sorumluluk üstlenilmesi, uluslararası ilişkilere yön veren temel ilkeler olmalıdır” dedi.

Uzun vadeli etkiler

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, zirvede yaptığı konuşmada, insanlığın üzerinde Demokles’in kılıcı gibi sallanan nükleer silahların zaman içinde tamamen yasaklanması ve bütünüyle ortadan kaldırılması gerektiğini, böylece nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya oluşturulabileceğini söyledi.

Cui Hongjian, dünyanın çeşitli bölgelerinde devam eden çatışmaların, nükleer güvenlik mekanizmalarının zayıflamasından kaynaklanan risklere ilişkin endişeleri yeniden artırdığına dikkat çekerek nükleer silahların kontrolünün üçlü zirvenin temel gündem maddelerinden biri olduğunu belirtti.

Cui, bu koşullar altında Çin’in ABD ve Rusya’yı silahların kontrolüne yönelik çabalarını güçlendirmeye teşvik etmeye çalıştığını söyledi.

Üçlü görüşme diğer ülkelerde de yankı uyandırdı.

Endonezya Devlet Başkanı Prabowo Subianto, zirveden yapıcı sonuçlar çıkmasını umduğunu ifade etti.

Endonezya haber ajansı Antara’nın aktardığına göre Prabowo, “Bu vesileyle, APEC Zirvesi kapsamında dünyanın üç büyük gücünün liderleri arasında gerçekleşen tarihi görüşmeye duyduğumuz takdiri ve bu görüşmeden beklentilerimizi de ifade etmek istiyorum” dedi.

Yang Xiyu ise üç büyük gücün diyalogu güçlendirmek, yanlış anlamaları önlemek ve görüş ayrılıklarını yönetmek amacıyla bir araya gelmesinin yalnızca küresel barış ve istikrara katkı sağlamakla kalmayacağını, aynı zamanda diğer ülkeleri de uluslararası alanda daha fazla sorumluluk üstlenmeye teşvik edebileceğini belirtti.

Okumaya Devam Et

Dünya Basını

Senatör Sanders’tan yapay zeka uyarısı: “Tamamen yasaklanmalı”

Yayınlanma

ABD Senatörü Bernie Sanders, konuk olduğu programda gelir eşitsizliği, sağlık sistemi ve yapay zeka tehlikesine dair değerlendirmeler yaptı. Milyarderlere yıllık yüzde 5 servet vergisi ve “Herkes için Sağlık Sigortası” çağrısı yapan Sanders, süper zeka geliştirilmesinin ise tamamen yasaklanması gerektiğini belirtti.

ABD Kongre tarihinin en uzun süre görev yapan bağımsız üyesi ve iki kez başkan adayı olan Vermont Senatörü Bernie Sanders, Steven Bartlett’ın “A Dairy of a CEO” adlı YouTube kanalına konuk olarak ülke siyasetinden ekonomiye, yapay zeka tehlikesinden dış politikaya kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu.

Geride kalan ara seçimlerin Amerikan tarihindeki en önemli seçim olabileceğini belirten Sanders, bu seçimin sağlık, eğitim ya da ekonomi üzerine bir tartışma olmadığını, doğrudan ABD’nin demokrasi olarak kalıp kalmayacağına dair bir karar niteliği taşıdığını söyledi.

Sanders, “Bu seçim, ABD’nin bir demokrasi olarak kalıp kalmayacağına ya da demokrasiye inanmayan, patolojik bir yalancı olan, yozlaşmış bir yönetim yürüten, dünyanın kendi etrafında döndüğünü sanan inanılmaz bir narsiste, kendisi için daha fazla güç isteyen otoriter bir başkana boyun eğip eğmeyeceğimize dair bir seçimdi” ifadelerini kullandı.

“Mesele çalışan ailelerin yanında durup durmayacağımız”

Demokrat Parti içinde önemli bir bölünme yaşandığını dile getiren Sanders, parti yönetiminin büyük kısmının yalnızca yüzeysel değişikliklerle yetinmek istediğini aktardı.

Partideki bazı kesimlerin Donald Trump’ı eleştirmekle yetindiğini ancak büyük sermaye çıkarlarına karşı durmaya ve çalışan aileler için gereken adımları atmaya hazır olmadığını kaydeden Sanders, “Dünya tarihinin en zengin ülkesiyiz ancak halkımızın yüzde 60’ı maaştan maaşa yaşıyor” diye konuştu.

ABD’deki çocuk yoksulluğu oranının çok yüksek olduğuna ve yaşlıların yüzde 20’sinin yılda 15 bin dolar veya daha az bir gelirle geçinmeye çalıştığına dikkat çeken Sanders, mevcut gidişat değişmezse genç neslin ebeveynlerinden daha düşük bir yaşam standardına sahip olacağı uyarısını yaptı.

Sanders, “Trump’ı sonsuza kadar soruşturabiliriz, bunda sorun yok ama nihayetinde çalışan ailelerin yanında durup hayatlarını iyileştirecek gerçek bir değişim yapacak mıyız, mesele bu” dedi.

“İki partide de parası olanlar süreci kontrol ediyor”

Hem Demokrat Parti hem de Cumhuriyetçi Parti içindeki aday belirleme ve yasa yapma süreçlerinin halkın iradesinden uzaklaştığını anlatan Sanders, ABD Yüksek Mahkemesi’nin “Citizens United” kararı sonrası kampanya finansman sisteminin tamamen sermayenin kontrolüne girdiğini vurguladı.

Mevcut sistemin yasal ancak yozlaşmış olduğunu ifade eden Sanders, “Bana gelip ‘Bernie, kampanyana siyasi eylem komitesi üzerinden 100 milyon dolar bağışlayacağım’ derseniz bu tamamen yasal ama ‘Sana 5 dolar vereceğim, şu yönde oy kullan’ derseniz bu yasa dışı ve yolsuzluk” sözleriyle sistemdeki çelişkiye işaret etti.

Elon Musk’ın Cumhuriyetçi kampanyalara 400 milyon dolardan fazla para aktarabilmesini örnek gösteren Sanders, “Her iki partide de parası olanların ne olup bittiğini kontrol ettiği bir durumumuz var” değerlendirmesini yaptı.

Cumhuriyetçi Parti’nin geçmişte büyük sermaye, bankacılar ve şirket yöneticilerinin hakim olduğu merkez sağ bir parti olduğunu hatırlatan Sanders, Trump’ın partiyi ele geçirerek lider kültüne dayalı, ırkçı, bölücü ve beyaz milliyetçi bir aşırı sağ harekete dönüştürdüğünü söyledi.

“Siyasi devrim tam da gözlerimizin önünde gerçekleşiyor”

Siyaseti tepeden inme bir yapıdan çıkarıp tabana yaymak için mücadele ettiğini belirten Sanders, sıradan insanların ve işçi sınıfından gelen aktivistlerin kongre yarışlarını kazanmaya başladığını aktardı.

New York ve ülke genelindeki diğer seçimlerde taban hareketlerinin başarılar elde ettiğini kaydeden Sanders, “Bu enerjiyi ve Amerikan halkının iradesini, bu ülkenin işçi sınıfının hayatını iyileştirecek somut yasalara dönüştürmek bizim görevimiz” ifadelerini kullandı.

Trump’ın Michigan’da tıp doktoru olan Abdul El-Sayed’i terörist ve cihatçı olarak nitelendirmesini iğrenç bulduğunu dile getiren Sanders, Trump’ın zihinsel olarak dengesiz olduğunu ve her yere kendi adını vermek isteyen bir narsist gibi davrandığını söyledi.

İnsanların geçim sıkıntısı ve gelecek kaygısı yaşadığı dönemlerde öfkenin yanlış hedeflere yönlendirildiğini belirten Sanders, “İki yol var: Ya çalışanlar zorlanırken çok zenginlerin daha da zenginleşmesini demokratik ve akılcı biçimde tartışacağız ya da suçu belgesiz göçmenlere atıp onlardan nefret edeceğiz” diye konuştu.

“Sağlık sistemimiz sigorta ve ilaç şirketlerini zengin ediyor”

ABD’deki mevcut sağlık sisteminin tamamen çökmüş durumda olduğunu vurgulayan Sanders, kişi başına diğer tüm ülkelerden iki kat fazla harcama yapmalarına rağmen 90 milyon kişinin sigortasız veya yetersiz sigortalı olduğunu açıkladı.

Her yıl 60 bin kişinin doktora gidemediği için hayatını kaybettiğini ve yarım milyon insanın tıbbi faturalar yüzünden iflas ettiğini aktaran Sanders, “Kanserle mücadele ederken bir de ailenizin finansal olarak mahvolup olmayacağını düşünmek zorunda kaldığınızı hayal edebiliyor musunuz?” sözleriyle tepki gösterdi.

İlaç şirketlerinin Washington’da 535 Kongre üyesi için 1500’den fazla lobici çalıştırdığını belirten Sanders, şirketlerin kendi çıkarlarına uygun yasa maddelerini bizzat kaleme alıp milletvekillerine sunduğunu söyledi.

Çözüm olarak Kanada modeline benzeyen “Herkes için Sağlık Sigortası” sistemini öneren Sanders, dört yıllık bir geçiş süreciyle ilk yıl yaş sınırını 65’ten 55’e düşürüp tüm çocukları kapsama alacaklarını, diş, işitme ve görme hizmetlerini ekleyeceklerini, sonraki yıllarda ise yaş sınırını kademeli olarak 45’e ve 35’e indirip herkesi sisteme dahil edeceklerini anlattı.

“Sistemin hileli olduğunu Amerikan halkı biliyor”

Sunucu Steven Bartlett’ın, milyarder yatırımcı Chamath Palihapitiya’nın ekonominin çöktüğüne dair açıklamalarını hatırlatması üzerine Sanders, mevcut düzenin yalnızca varlık sahiplerine yaradığını teyit etti.

Rand Şirketi’nin tahminlerine göre son 50 yılda alt yüzde 90’dan üst yüzde 1’e 80 milyonluk bir servet transferi yaşandığını aktaran Sanders, bugün ABD’de Rockefeller dönemindeki “Yaldızlı Çağ”dan bile daha büyük bir gelir ve servet eşitsizliği yaşandığını söyledi.

Kendi çocukluğunda babasının boya satıcılığı yaparak tek maaşla iki çocuk büyütüp tüm faturaları ödeyebildiğini hatırlatan Sanders, “Bugün bunca teknolojiye ve bilgisayara rağmen bir işçi sınıfı ailesi geçinmek için iki kişinin çalışmasına muhtaç, nerede kaldı ilerleme?” sorusunu yöneltti.

“Milyarderlere yıllık yüzde 5 servet vergisi getirmeliyiz”

Gelir adaletsizliğini gidermek için milyarderlere yönelik yıllık yüzde 5 oranında bir servet vergisi yasa tasarısı sunduğunu açıklayan Sanders, bu düzenlemenin yalnızca yaklaşık 2 bin kişiyi kapsayacağını ve yılda 400 milyar dolar, 10 yılda ise 4 trilyon dolar gelir sağlayacağını belirtti.

Bu kaynakla çocuk yoksulluğunu tamamen ortadan kaldırabileceklerini ifade eden Sanders, “Evrensel ve ücretsiz çocuk bakımı sağlayabilir, 150 bin doların altında kazanan her çalışana ilk yıl 3 bin dolar destek verebilir, devlet üniversitelerini ücretsiz yapabilir ve 7 milyon düşük gelirli konut inşa edebiliriz” dedi.

Milyarderlerin hisse senetlerini satmak yerine bunları teminat göstererek vergisiz kredi çektiğini ve bu sayede bir kamyon şoföründen ya da hemşireden daha düşük oranda vergi ödediğini kaydeden Sanders, Kaliforniya’daki tek seferlik servet vergisi girişimine karşı milyarderlerin 300 milyon dolardan fazla harcama yaptığını ve eyaleti terk etmekle tehdit ettiğini söyledi.

Asgari ücretin federal düzeyde saatlik 7,25 dolarda kaldığını hatırlatan Sanders, bu rakamın en az 20 dolara çıkarılması gerektiğini, ayrıca yıllık 1 trilyon doları aşan askeri harcamaların azaltılıp İran’daki savaş ile İsrail’e yapılan askeri yardımların durdurularak bu kaynağın çalışan ailelerin sosyal ihtiyaçlarına aktarılmasını istedi.

“Yapay zeka insanlık tarihinin en dönüştürücü teknolojisi”

Yapay zeka ve robotik teknolojilerinin Sanayi Devrimi’ni bile yavaş gösterecek kadar büyük bir dönüşüm yarattığını söyleyen Sanders, Kongre’deki ilgili komitelerin bu konuda hiçbir adım atmamasını eleştirdi.

Jeff Bezos’un fabrikaları otomatikleştirmek için 100 milyar dolarlık bir fon kurduğunu, Teksas yollarında şoförsüz tırların dolaştığını ve ulaşım sektöründeki 67 milyon işin tehlikede olduğunu belirten Sanders, üniversite mezunları için giriş seviyesi işlerin de ciddi tehdit altında olduğunu aktardı.

Bu teknolojinin sıradan insanların talebiyle değil, Musk, Bezos, Ellison ve Walton gibi dünyanın en zengin kişileri tarafından daha fazla güç ve servet elde etmek amacıyla dayatıldığını vurgulayan Sanders, yapay zekanın yalnızca ekonomik değil, mahremiyet ve insan ilişkileri açısından da büyük riskler taşıdığını dile getirdi.

Gençlerin sohbet botlarıyla arkadaşlık kurup telefonla konuşmaktan çekinir hale geldiğini anlatan Sanders, savaşların da artık bir düğmeye basılarak yürütüldüğünü ve liderlerin askerlerin ceset torbalarıyla dönmesi endişesini taşımadığı bir dünyaya gidildiğini söyledi.

“Süper zekanın geliştirilmesi tamamen yasaklanmalı”

Yapay zeka öncülerinden Geoffrey Hinton’ın, yapay zekanın insanlardan daha zeki hale gelip kontrolden çıkabileceğine dair uyarılarını hatırlatan Sanders, insanlıktan daha zeki bir teknolojinin geliştirilmesinin kesinlikle yasaklanması gerektiğini belirtti.

Gelişmiş yapay zeka çalışmalarının, insanlığı ve çalışanları koruyacak yeterli güvenlik önlemleri oluşturulana kadar durdurulması gerektiğini ifade eden Sanders, Çin ile bu konuda Ronald Reagan ve Mihail Gorbaçov’un nükleer silahsızlanma anlaşmasına benzer küresel bir mutabakat sağlanabileceğini kaydetti.

Büyük yapay zeka şirketlerinin yüzde 50’sinin kamuya ait olması gerektiğini de dile getiren Sanders, “Musk, Bezos veya Altman’ın on milyonlarca insanın hayatını etkileyecek kararları tek başına almasını istemiyorum, yönetim kurullarının yarısında halkı temsil eden kişiler bulunursa süreç yavaşlar ve hesap verebilirlik sağlanır” dedi.

“Ana akım medya zenginlerin kontrolünde”

2028 başkanlık seçimleri için şimdiden aday ismi tartışmanın yanlış olduğunu söyleyen Sanders, medyanın seçimleri bir güzellik yarışmasına çevirdiğini ve asıl odaklanılması gereken konunun sağlık ve yapay zeka gibi temel meseleler olduğunu belirtti.

Kendi başkanlık adaylığı dönemlerinde valilerden ve belediye başkanlarından neredeyse hiç destek görmediğini, yalnızca bir senatörün kendisini desteklediğini hatırlatan Sanders, kurumsal medyanın da zenginlerin elinde olduğu için gelir eşitsizliği ve sağlık sistemi gibi konuları gündeme getirmediğini söyledi.

İnternet ve bağımsız yayınların bu tekeli kırdığını ifade eden Sanders, dünyadaki en başarılı ekonomik modelin yoksulluğu azaltan, ücretsiz eğitim ve sağlık sunan İskandinav ülkeleri olduğunu dile getirdi.

“Babasının ailesini Hitler yok etti”

Siyasi görüşlerinin iki temel kaynağa dayandığını anlatan Sanders, bunlardan ilkinin Yahudi kimliği ve babasının Polonya’daki ailesinin Adolf Hitler tarafından yok edilmesi, diğerinin ise işçi sınıfı bir ailede parasızlığın yarattığı stresi görerek büyümesi olduğunu söyledi.

Annesi Dorothy’nin geçirdiği kalp rahatsızlığı nedeniyle 46 yaşında hayatını kaybettiğini, babası Eli’nin ise birkaç yıl sonra vefat ettiğini belirten Sanders, annesinin o dönemde ücretsiz ama kaliteli bir sağlık hizmeti alabildiğini ve bunun tüm Amerikalılar için bir insan hakkı olması gerektiğine inandığını aktardı.

İsrail’in Gazze’de Filistin halkına yaptıklarının korkunç olduğunu dile getiren Sanders, Rosa Luxemburg’un “Ya sosyalizm ya barbarlık” sözünü hatırlatarak insanlığın en iyi yanlarını ortaya çıkarmak için mücadele ettiklerini vurguladı.

“İran savaşı bir yalana dayanıyor”

Dış politikada Vietnam, Irak ve İran savaşlarının tamamının yalanlara dayandığını söyleyen Sanders, İran hükümetinin ABD’ye saldırmaya hazırlandığı iddiasının gerçek dışı olduğunu belirtti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 40 yıldır ABD’yi İran’la savaşa sokmaya çalıştığını ifade eden Sanders, “İran otoriter bir toplum ve terör eylemleri gerçekleştirdi ancak benim görüşüme göre bu savaşın temel nedeni, İsrail’in İran’ı istikrarsızlaştırmak için bu savaşı Trump’a dayatmasıdır” diye konuştu.

2028 yılında yeniden başkan adayı olup olmayacağına ilişkin soruya “Muhtemelen hayır” yanıtını veren Sanders, 87 yaşında göreve başlayıp 91 yaşında ilk dönemini tamamlamanın insanlara ilham vermeyeceğini söyledi.

Kendisi gibi çalışan sınıfın yanında duracak ve oligarklara karşı çıkacak cesur adayları destekleyeceğini belirten Sanders, Alexandria Ocasio-Cortez, Ro Khanna, Abdul El-Sayed, Peggy Flanagan, Troy Jackson, Greg Casar ve Pramila Jayapal gibi isimlerin önemli işler başardığını kaydetti.

Okumaya Devam Et

Dünya Basını

SCMP: Tarihi Xi-Putin-Trump üçlü zirvesi dünya barışı yolunda olumlu bir adım

Yayınlanma

Üçlü görüşmenin ardından yayımlanan ve nükleer risklerin azaltılması için çalışma taahhüdünü içeren ortak bildiri, üç büyük güç arasındaki diyaloğun önemini ortaya koyuyor.

South China Morning Post, Editoryal Değerlendirmesi

Çin, ABD ve Rusya liderleri arasında tarihte ilk kez düzenlenen üçlü zirvenin ardından Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, toplantının “öncü niteliğine” dikkat çekti. ABD Başkanı Donald Trump, zirvenin tarihe geçtiğini söylerken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, üç gücün dünya barışını koruma konusunda ortak sorumluluk taşıdığını vurguladı.

Üçlü zirve, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Ekonomik Liderler Toplantısı kapsamında düzenlenen ve iki gün süren ikili liderler görüşmelerinin ardından gerçekleştirildi. Diyalog ve müzakere, ülkeler arasında barışçıl ilişkilerin sürdürülmesi açısından kritik öneme sahip olduğundan, zirve kapsamında yapılan bu görüşmeler dünya barışının, uyumun, güvenliğin, istikrarın ve refahın korunmasında önemli rol oynuyor.

Xi, perşembe günü Putin ve Trump ile gerçekleştirdiği görüşmeyi “olumlu, yapıcı ve verimli” olarak nitelendirdi. Çin, Rusya ve ABD’nin birbirinden farklı üç ülke olduğunu vurgulayan Xi, bu ülkelerin birbirlerini değiştiremeyeceklerini, dolayısıyla doğru yaklaşımın karşılıklı saygıyı korumak ve farklılıklara rağmen ortak zemin aramak olduğunu belirtti. Xi ayrıca üç ülkenin küresel enerji piyasasının güvenliğini ve istikrarını korumak için birlikte çalışması gerektiğini ifade etti.

Üç lider, zirvenin ardından yayımladıkları ortak bildiride, “Nükleer bir savaş kazanılamaz ve asla yapılmamalıdır” ilkesi üzerinde uzlaştı. Ortak açıklamada, dünyanın en büyük üç nükleer gücünün nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda görüşmeler gerçekleştireceği belirtildi. Trump, üç ülkenin dünyadaki nükleer silahların sayısının nasıl azaltılabileceğini tartışmak için “benzersiz bir konumda” bulunduğunu söyledi. Böylece dünyanın en büyük nükleer güçleri arasında silahsızlanma çabalarının yeniden canlandırılması yönünde bir adım atılmış oldu.

Çin devlet haber ajansı Xinhua tarafından yayımlanan ortak bildiriye göre Xi, Putin ve Trump, Birleşmiş Milletler reformunu ilerletme konusunda da taahhütte bulundu. BM Güvenlik Konseyinin daimi üyeleri olan ülkelerin liderleri, örgütün “küresel sorunlara yanıt vermede daha etkili hale gelmesi” ve uluslararası barış ile güvenliği koruma yönündeki temel misyonunu yerine getirmesi için çalışacaklarını açıkladı.

APEC üyesi 21 ekonominin katıldığı genel oturuma başkanlık eden Xi, küresel ekonomik büyümenin yavaşladığı bir dönemde bölgesel ekonomik entegrasyonun derinleştirilmesi, ticaretin daha serbest hale getirilmesi ve yeni büyüme kaynaklarının geliştirilmesi çağrısında bulundu. Xi, kapanış konuşmasında, “Ekonomik küreselleşme gerilemeler yaşayabilir ancak Asya-Pasifik işbirliği geriye gitmemelidir” dedi.

APEC yalnızca üç büyük güç arasındaki ilişkilerden ibaret değil

APEC’in önemi yalnızca liderler zirveleriyle sınırlı değil. Nitekim üç ülke uluslararası siyasette ne kadar büyük bir ağırlığa sahip olursa olsun, bu yılki APEC toplantısının yalnızca Çin-ABD-Rusya ilişkilerinden ibaret olmadığını vurgulamak gerekiyor. Toplantı, bunun yerine ev sahibi Çin’in ve APEC forumunun, üye ekonomilere aralarındaki farklılıklardan ve ekonomik büyüklüklerinden bağımsız olarak görüşlerini ifade edebilecekleri bir platform sunabildiğini gösteriyor.

Bu görüşler bölgenin yararına olduğu sürece, üye ekonomilerin APEC toplantılarına katılımı diyaloğun sürdürülmesine katkı sağlıyor. Shenzhen’de gerçekleştirilen çok sayıda ikili görüşme, liderler arasında yüz yüze ve açık sözlü fikir alışverişlerinin önünü açtı. APEC üyesi bir ekonominin lideri olarak Hong Kong Baş Yöneticisi John Lee Ka-chiu da Shenzhen’de çeşitli liderlerle görüş alışverişinde bulunan isimler arasındaydı.

Shenzhen’deki APEC etkinlikleri ve bunlarla bağlantılı toplantılar, Çin’in küresel meselelerde artan etkisini ve özellikle ABD kaynaklı tek taraflı politikaların yükselişe geçtiği bir dönemde, ülkenin Birleşmiş Milletler kurallarına dayanan İkinci Dünya Savaşı sonrası uluslararası düzenin korunmasında nasıl önemli bir rol oynayabileceğini ortaya koyuyor.

Bu bağlamda Xi’nin APEC’e 20 milyon dolar finansman sağlanacağını açıklaması önem taşıyor. Xi’nin de belirttiği gibi, Shenzhen’deki APEC toplantıları dünya barışına katkıda bulunuyor.

Üç büyük gücün liderleri arasında üst düzey diyalog kanallarının kurulabilmesi ve sürdürülebilmesi başlı başına önem taşıyor.

Xi-Trump görüşmesinde stratejik istikrar vurgusu

Bununla birlikte, tarihte ilk kez düzenlenen üçlü zirve, Xi ile Trump arasında bu yıl üçüncü kez yüz yüze gerçekleştirilen ikili görüşmenin önemini gölgede bırakmadı.

Trump ile görüşmesinin ardından Xi, Çin ile ABD arasında yapıcı bir stratejik istikrar tesis etmenin daha önce benzeri görülmemiş bir girişim olduğunu belirtti. Xi, iki tarafa da ikili ilişkilerde yakalanan olumlu ivmeyi sürdürme çağrısında bulundu.

Üç liderin gelecek ay Miami’de düzenlenecek G20 Zirvesi’nde yeniden bir araya gelmesi bekleniyor.

Diyaloğun karşılıklı yarar sağlayan ve her iki tarafın da kazançlı çıktığı sonuçlar üretmeye devam etmesini umalım. Hemen çözülemeyen anlaşmazlıklar ise dünya barışı adına yapıcı bir şekilde yönetilmelidir.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English