Bizi Takip Edin

Diplomasi

Japonya, İngiltere ve İtalya’nın ortak savaş uçağı programı 2030’a hazırlanıyor

Yayınlanma

Japonya, İngiltere ve İtalya önümüzdeki ay ortak yeni nesil savaş uçağı görüşmelerinin bir sonraki aşamasına başlayacak. Endüstri yetkilileri ortakların uçağın kavramsal tasarım aşamasını tamamlamaya yakın olduklarını ve yıl sonundan itibaren programı yürütecek sanayi kuruluşlarını kurmaya hazırlandıklarını söyledi.

İngiliz BAE Systems’in ortaklıklar ve ihracat direktörü Jonathan Moreton The Japan Times’a yaptığı açıklamada “Sistem gereksinimleri incelemesini tamamladık, yani artık üç ülke için de ortak bir gereksinim setimiz var” dedi.

BAE Systems, yeni ortak programda Japon Mitsubishi Heavy Industries (MHI) ve İtalyan Leonardo ile birlikte Global Combat Air Program’da (GCAP) lider sistem entegratörü olması beklenen üç şirketten biri.

Eski bir İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri pilotu olan Moreton, Singapur Airshow’da verdiği özel bir röportajda, kavramsal tasarım aşamasının tamamlanmasının, ortakların önümüzdeki yıl programın bir sonraki aşamasına (tasarım ve geliştirme aşaması) geçmesine olanak sağlayacağını ve bu aşamanın beş yıl sürmesi ve 2030 civarında ilk test uçağının ilk uçuşuna geçmesinin beklendiğini söyledi.

Eskiyen Hava Öz Savunma Kuvvetleri F-2 avcı uçaklarının yanı sıra İngiliz ve İtalyan Eurofighter’ların yerini alması amaçlanan altıncı nesil jetin 2035 yılına kadar ihracata ve konuşlandırmaya hazır olması planlanıyor ki bu, uzmanlara göre, özellikle uluslararası sınırlar ötesinde böylesine gelişmiş bir platform geliştirmenin zorlukları göz önüne alındığında iddialı bir hedef.

Aralık ayında Tokyo, Londra ve Roma, projeyi yönetmek ve üçlü ortaklar arasında ortak rol ve sorumluluklar üzerinde anlaşmaya varmak üzere GCAP Uluslararası Hükümet Örgütü’nü (GIGO) kurmayı kabul etti.

GIGO, uçağın genel yetenek gereksinimlerini belirlerken, bu özellikleri zamanında ve uygun maliyetli bir şekilde karşılamakla görevli olacak endüstriyel yapıları denetleyecek.

Program hakkında bilgi sahibi bir endüstri kaynağı, bir yönlendirme komitesi ve uygulama ajansından oluşacak olan GIGO’nun, daha önce İngiltere ve İtalya’nın katıldığı Eurofighter Typhoon ve Panavia Tornado gibi çok uluslu savaş uçağı projeleri için kurulan benzer kuruluşların deneyimlerinden dersler çıkaracağını söyledi.

Japonya’nın yasal engelleri

Ancak görüşmeler başlamadan önce Japonya’da iktidardaki Liberal Demokrat Parti, koalisyonun küçük ortağı Komeito ile bir anlaşmaya vararak ülkenin katı savunma ihracatı kurallarını biraz değiştirerek uçağın üçüncü ülkelere ihracatına izin vermeyi umuyor.

Mevcut yasalar, ortaklaşa geliştirilen ve tamamlanan savunma ürünlerinin kalkınma ortağı ülkeler dışında herhangi bir ülkeye ihraç edilmesine izin vermiyor, bu nedenle Tokyo şimdi bu tür savunma ihracatlarını – en azından şimdilik – gelecekteki süpersonik jet ile sınırlama planını değerlendiriyor.

Anlaşma ayrıca çift motorlu savaş uçağı ihracatının Japonya ile savunma ekipmanı ve teknoloji transferi anlaşmaları imzalayan ülkelerle sınırlandırılmasını ve doğrudan çatışmaya dahil olan ülkelerin kapsam dışı bırakılmasını öngörüyor.

GCAP en başından beri yabancı satışlar göz önünde bulundurularak tasarlandığı için Japonya’nın ihracat konusunda anlaşmaya varması kritik önem taşıyacak.

BAE Systems’in Japonya ile irtibat görevlisi olarak da çalışan Moreton, “Program felsefesi ve başından beri ortaklarımızla yaptığımız her konuşma, bu ürünün aynı zamanda ihracat amaçlı olduğu yönündeydi” dedi.

İsveç ve Suudi Arabistan programa katılmaya istekli

“Bir ihracat stratejimiz var ve GIGO’yu ve endüstriyel yapıyı oluştururken bunu geliştirmeye devam edeceğiz” diyen Moreton, programın aklındaki potansiyel müşteriler hakkında ayrıntılı bilgi vermedi.

Moreton, GCAP’ın “gelecekteki ortaklara açık olacağını” ancak üç ülkenin de ortak ve katılım düzeyi konusunda anlaşmaya varması gerektiğini söyledi. Bu açıklama İsveç’in başlangıçta gösterdiği ilginin ardından ve Suudi Arabistan’ın katılma konusunda “çok istekli” olduğu haberlerinin ortasında geldi.

NATO ve ABD ordusu ile uyumlu

Yetenekler açısından, geliştiriciler uçağın 2030’ların ortası ve sonrasının ihtiyaçlarını karşılayacağından emin olmaya çalışıyorlar. Bunu sağlamak için savaş uçağı, diğer şeylerin yanı sıra yapay zeka donanımlı insansız uçaklarla birlikte çalışmasına olanak tanıyacak son teknoloji sistemlerle donatılacak.

Endüstri yetkilileri, gizli jetin hem bir savaş uçağı hem de diğer, muhtemelen otonom varlıkları kontrol ve koordine edebilen uçan bir komuta merkezi olarak işlev görmesinin beklendiğini ve uçağın “birden fazla alanda işlev görecek daha geniş bir savaş hava sisteminin merkezi” olarak görüldüğünü söylüyor.

Birlikte çalışabilirlik açısından, jet aynı zamanda ABD ordusu ve diğer NATO kuvvetleri göz önünde bulundurularak tasarlanıyor, çünkü Japonya, İtalya ve İngiltere bu savaş uçağını müttefikler ve ortaklarla ortak operasyonlarda kullanmayı umuyor.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English