Bizi Takip Edin

Rusya

Rusya’da yatırım ve tüketim frenlendi, sanayi daralıyor

Yayınlanma

Rusya merkezli Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi (TsMAKP), ülke ekonomisinin ‘küresel çalkantı’ zemininde yavaşladığını ve savunma dışı birçok sektörün durgunluğa, hatta resesyona girdiğini belirtti. Rapora göre, yüksek reel faizler yatırımları baskılarken, tüketimdeki yavaşlama ve bütçe konsolidasyonu riskleri ekonomik görünümü olumsuz etkiliyor.

Rusya ekonomisinin “küresel çalkantı” zemininde yavaşladığı ve savunma sanayii dışındaki birçok sektörün durgunluğa, hatta resesyona girdiği bildirildi.

Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi (TsMAKP) Genel Müdür Yardımcısı Dmitriy Belousov tarafından 27 Mayıs 2025’te Tyumen oblastında düzenlenen “Girişimci Günü—2025” forumundaki “Ekonomide gerçekte neler oluyor?” başlıklı uzman oturumunda sunulan rapora göre, mevcut durumda sistemik öneme sahip ekonomik faktörler arasında “savunma sanayi” ile bağlantılı olmayan çoğu sektörün durgunluğa (hatta resesyona) girmesi, aşırı yüksek reel temel faiz oranı nedeniyle yatırım dinamiklerinin frenlenmesi (bu durum kredi ve federal borçlanma senetler faizlerini de beraberinde çekiyor), (erken) bütçe konsolidasyonu riskleri ve ‘ücret yarışı’ olanaklarının tükenmesiyle bağlantılı olarak tüketim dinamiklerinin yavaşlaması” gösterildi.

Ekonomide ‘küresel çalkantı’ ve yavaşlama işaretleri

Raporda, Rusya ekonomisindeki yüksek frekanslı verilerin, “durgunluktan düzeltmeye, muhtemelen bir resesyonun başlangıcına doğru bir geçişin işaretlerini verdiği” vurgulandı.

Bu çıkarımın, “hem iyi gözlemlenebilen Ekonomik Faaliyetler Agregası (AEA) bileşenleri hem de finans sektörünün katma değeri gibi GSYİH’ye ‘eklenen’ unsurlar açısından geçerli olduğu” ifade edildi.

Ayrıca, bu durumun “sanayi, ulaştırma, inşaat gibi münferit sektörlerin dinamikleri ve nihai talebin en önemli bileşenleri olan yatırımlar, hanehalkı tüketimi ve mal ihracatındaki artan sorunlarla da teyit edildiği” kaydedildi.

Sanayi ve yatırımda alarm zilleri

Sanayide durgunluk gözlendiği, “2024 sonundaki artışın ardından üretim hacminin keskin bir şekilde geçen yılın ortası seviyesine gerilediği ve ardından istikrar kazandığı” belirtildi.

Raporda, “savunma sanayiinin baskın olduğu sektörler hariç tutulduğunda sanayi üretim dinamiklerinin resesyona geçişinden bahsedilebileceği” ifade edildi.

2025’in ilk çeyreğinde sivil ürün üretiminin aylık ortalama yüzde 0,8 azaldığı (Mart ayında bir önceki aya göre yüzde 1,1 düşüş, mevsimsellikten arındırılmış), sonuç olarak üretim seviyesinin Nisan 2023’ten bu yana en düşük değerlere ulaştığı aktarıldı.

Sabit sermaye yatırımlarının resmi olarak hızlandığı belirtilse de, bunun “daha ziyade yıl sonunda büyük inşaat projelerinin mevsimsel normların ötesinde devreye alınmasıyla ilgili olduğu” kaydedildi.

Raporda, “Ekonomide yatırım aktivitesinin yoğunluğunda keskin bir düşüş yaşandığı, mart ayında yatırım malları arzının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 91 seviyesinde tahmin edildiği, yerli makine ve teçhizat arzının ise daha hızlı düşerek yüzde 86’ya gerilediği” bildirildi.

Rusya’da yüksek faizler KOBİ’lerin satışlarını vurdu, kredi iştahı arttı

Tüketim düşüyor, belirsizlik artıyor

Hanehalkı tüketiminin genel olarak yavaşlamaya devam ettiği, “durgunluk ve resesyon sınırında olduğu” ifade edildi.

“Tüketici pazarının tüm ana büyük segmentlerinde benzer bir tablonun (durgunluk veya hafif düşüş) gözlendiği” belirtildi.

İmalat sanayindeki büyümeyi sınırlayan faktörlere de değinilen raporda, “en önemli sınırlayıcı faktörün ekonomik durumdaki belirsizlik (yüzde 70 önem derecesi) olduğu, bunun rubledeki yüksek oynaklık, enflasyon ve sıkı para politikası koşullarında doğal olduğu” vurgulandı.

İkinci sırada ise “iç pazardaki talep yetersizliği ve yüksek kredi faizlerinin (yaklaşık yüzde 50 önem derecesi) geldiği” aktarıldı.

Personel kısıtlamalarının (yüzde 40 önem derecesi) ise talep kısıtlamalarından daha az önemli hale geldiği, bunun da “Rusya Merkez Bankası’nın yüksek faiz oranıyla ‘aşırı ısınan taleple mücadele’ yaklaşımıyla doğrudan çeliştiği” ifade edildi.

Kapasite kullanım oranlarının ekonomi genelinde yavaşça düşmeye devam ederek yüzde 80’in biraz altına indiği, imalat sanayinde ise hızla düşerek yüzde 74’e gerilediği (mevsimsellikten arındırılmış) ve “artık sistemik bir büyüme kısıtlayıcısı olarak değerlendirilemeyeceği” belirtildi.

Raporda ayrıca, “hızlanan ücret artışının şirketlerin ana yatırım kaynağı olan brüt kârı baskıladığına” dikkat çekildi.

Orta vadeli tahminler karamsar

TsMAKP’nin Mart 2025 tarihli orta vadeli makroekonomik tahminlerine de yer verilen raporda, 2025 yılı için GSYİH büyüme beklentisinin yüzde 1,3-1,6 aralığına (Eylül 2024 tahminine göre eksi yüzde 0,8 puan), sabit sermaye yatırımları artışının yüzde 1,8-2,2’ye (eksi yüzde 2,4 puan) ve hanehalkı tüketim artışının yüzde 2,3-2,5’e (eksi yüzde 0,62 puan) düşürüldüğü görüldü.

Dolar kurunun ise 2025 sonunda 100-103 ruble aralığında olması beklenirken (Eylül tahminine göre artı 8 ruble), işsizlik oranının yüzde 2,5-2,8 (artı yüzde 0,14 puan) aralığında tahmin edildiği kaydedildi.

Rusya, bütçe açığını kapatmak için rubleyi devalüe etmeyi planlıyor

‘Etkin egemenlik’ için yeni model arayışı

Raporda, Rusya ekonomisinin önümüzdeki 20-30 yılda hem küresel hem de içsel açıdan niteliksel olarak yeni bir durumda faaliyet göstermek zorunda kalacağı vurgulandı.

“Yeni güç merkezlerinin yükselişi, küresel enerji dönüşümü, hızlanan teknolojik gelişmeler, demografik geçiş ve dijital geçişin” bu yeni durumu şekillendireceği ifade edildi. İçeride ise “dünya ekonomisine eski entegrasyon modelinin tükendiği, demografik açık ve yaşlanan nüfus, kaynak rantının tükenmesi, yüksek ‘sosyal borç’, teknolojik modernizasyonda, robotlaşma düzeyinde ve iş gücü verimliliğinde gecikme ve teknolojik döngünün ‘kopukluğu’ gibi sorunların ağırlaştığı” belirtildi.

Bu koşullarda, Rusya ekonomisinin “etkin egemenliğini” sağlamak için “yılda en az yüzde 3,5 gibi yeterince yüksek büyüme hızlarına sahip olması gerektiği” vurgulandı.

Ancak, “sistemik yaptırımlar, dünya ekonomisinin yavaşlaması ve olumsuz demografik eğilimlerin birleşimi Rusya ekonomisinin dinamiklerini muhtemel senaryoda yüzde 1,5-2,0’ye, kriz senaryosunda ise yüzde 1,0’e kadar yavaşlatacağı” öngörüldü.

Dijitalleşme ve teknoloji öncelikli

Çözüm yollarına da değinilen raporda, “yatırım ve sosyal olmak üzere iki kanatlı modernizasyon”, “devlet ve iş dünyası arasında yüksek düzeyde sinerji ile yatırım sürecinin etkinleştirilmesi”, “sosyal kalkınma” ve “iş dünyasıyla etkileşim yoluyla teknolojik gelişme” gibi ana eylem başlıkları sıralandı.

Raporda, “dijitalleşmenin bir iş standardı haline geldiği, fiziksel ürünlerde dijital bileşenlerin sayısının arttığı, ulaşım otomasyonunun yaygınlaştığı ve işletmelerin elektronik kasalar, elektronik belge yönetimi ve e-ticaret platformları gibi IT sistemlerine bağlanma zorunluluğunun arttığı” vurgulandı.

Bunun yanı sıra, “robotlaşma ve insansız araçlarla emeğin ikamesi, orta teknolojili endüstriler için yeni bir teknolojik temel oluşturulması (malzemeler, süreçler, dijitalleşme) ve yeni endüstriler için sürekli eğitim/yeniden eğitim sistemlerinin geliştirilmesi” gibi adımlar da acil eylem planları arasında gösterildi.

Rusya ekonomisi, 2022’den bu yana ilk kez ilk çeyreği daralmayla tamamladı

Rusya

Rusya parlamentosu, Merkez Bankası ve Sberbank’a İHA yetkisi verdi

Yayınlanma

Rusya parlamentosunun üst kanadı; Merkez Bankası, bağlı kuruluşu Rosinkas, Sberbank ve Özel Posta İletişim Kuruluşu’na insansız araç saldırılarını engelleme yetkisi veren yasayı onayladı. Düzenleme, bu kurumların tesislerini insansız hava, su üstü ve su altı araçlarından gelebilecek saldırı veya saldırı tehdidine karşı korumayı amaçlıyor. Yasa tasarısı Ağustos 2025’te Devlet Duması’na sunulmuştu.

Rusya parlamentosunun üst kanadı Federasyon Konseyi, Rusya Merkez Bankası’na, Merkez Bankası’nın bağlı kuruluşu Rosinkas’a, Sberbank’a ve Özel Posta İletişim Kuruluşu’na (Spetssvyaz) insansız araçların faaliyetlerini durdurma ve saldırıları engelleme yetkisi veren yasayı onayladı.

Düzenleme, söz konusu kurumların insansız araçlarla gerçekleştirilen saldırılara karşı koyabilmesini öngörüyor.

Federasyon Konseyi Hukuk Dairesi’nin değerlendirme metninde, “Federal yasa, Rusya Merkez Bankası ve Rus Tahsilat Birliği’nin tesislerinin yanı sıra özel posta iletişim kuruluşunun ve Sberbank Rossii Halka Açık Anonim Şirketi’nin tesislerinin, insansız araçlarla gerçekleştirilen saldırılara veya saldırı tehdidine karşı korunmasını sağlamayı amaçlamaktadır” ifadelerine yer verildi.

Yasa, bu kuruluşlara insansız araçların kontrol sinyallerini bastırma yetkisi tanıyor.

Düzenleme ayrıca insansız hava araçlarının yanı sıra su üstü ve su altı dronlarının hasara uğratılmasına veya tamamen imha edilmesine de izin veriyor.

Rusya’da halen kurumsal güvenlik birimleri, Rusya Ulusal Muhafızları (Rosgvardiya), İçişleri Bakanlığı, Federal Güvenlik Servisi (FSB), Federal Koruma Servisi (FSO), Dış İstihbarat Servisi (SVR), Federal Ceza İnfaz Servisi (FSIN) ve Acil Durumlar Bakanlığı’na bağlı kurtarma askeri birliklerinin personeli insansız hava araçlarının faaliyetlerini durdurma yetkisine sahip bulunuyor.

Söz konusu yasa tasarısı Ağustos 2025’te Devlet Duması’na sunuldu.

Yasa tasarısının gerekçesinde, askeri operasyon sürecinde Rusya Merkez Bankası’na ait tesislerin korunmasının öncelik olarak değerlendirildiği belirtildi.

Gerekçede, yeni federal bölgelerde bulunan Merkez Bankası tesislerinin de bu kapsamda yer aldığı kaydedildi.

Belgede, “Yasa tasarısının kabul edilmesi, Rusya Federasyonu’na karşı insansız araçlar kullanılarak gerçekleştirilen sabotaj ve terör eylemlerindeki artışın arka planında, ilgili tesislerin korunması gerekliliğinden kaynaklanmaktadır” denildi.

Rusya’da St. Petersburg Ekonomi Forumu gününde İHA saldırısı

Yasa girişiminin yazarlarından biri olan Devlet Duması Finansal Piyasalar Komisyonu Başkanı Anatoliy Aksakov, yaptığı açıklamada, korunacak tesislerin yakınında İHA karşıtı savunma sistemlerinin konuşlandırılacağını söyledi.

Aksakov, personele silah da verileceğini belirtti.

Aksakov, koruma sisteminin nasıl işleyeceğine ilişkin soruya şu yanıtı verdi:

“Öncelikle ilgili tesislere yöneltilmesini ve saldırı düzenlenmesini zorlaştırmak için elektronik karıştırma uygulanacak. Yani çeşitli sinyaller bastırılacak. Bunun yanı sıra bu insansız araçları düşürmeye imkân veren sistemler de kullanılacak ve böylece ilgili tesisler korunacak.”

Aksakov, yasa tasarısının insansız araçlara karşı korunma faaliyetlerinin ilgili kuruluşların kendi bütçelerinden finanse edilmesini öngördüğünü de ifade etti.

Aksakov, “Ödemeyi kendileri yapacak. Eğer konu Merkez Bankası ise Merkez Bankası ödeme yapacak. Eğer konu Sber ise ödemeyi Sber yapacak” dedi.

Okumaya Devam Et

Rusya

Rusya ile Ukrayna arasında insansız hava aracı yarışı

Yayınlanma

Rusya Başbakan Yardımcısı Denis Manturov, ülkedeki işletmelerin günde 15 binden fazla FPV dronu tedarik edecek kapasiteye ulaştığını açıkladı. Ukrayna tarafının üretim potansiyeli ise yıllık bazda Rusya için telaffuz edilen bu miktarın yaklaşık 1,5 katı düzeyinde bulunuyor.

Rusya’da savunma sanayisinden sorumlu Birinci Başbakan Yardımcısı Denis Manturov, ülkedeki yerli işletmelerin sadece FPV (First Person View/Birinci Şahıs Bakış Açılı) dron kategorisinde günde 15 binden fazla cihazı tedarik edebilecek kapasiteye ulaştığını açıkladı.

Kommersant gazetesine mülakat veren Manturov, üretim hacmindeki artışa dikkat çekerek, “Yerli işletmeler bugün sadece FPV dronlarında günde 15 bin adetten fazla teslimat sağlayabilecek durumdadır. Oysa 2023 yılında bu miktar ancak bir ayda üretilebiliyordu” ifadelerini kullandı.

Manturov, insansız hava araçlarının geliştirilmesi sürecinde yeni teknolojilerin devreye alındığını belirtti. Geliştiricilerin yapay zeka unsurları içeren teknolojileri ve parazit korumalı iletişim çözümlerini aktif olarak sistemlere entegre ettiğini kaydeden Manturov; kamikaze dronlar ile dolanan mühimmat alanlarının da şekillendiğini ifade etti.

Rusya Birinci Başbakan Yardımcısı, insansız sistemlerin üretimini ölçeklendirme, kalite seviyesini yükseltme ve nihai maliyetleri düşürme yönündeki çalışmaların kesintisiz sürdüğünü de sözlerine ekledi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, daha önce yaptığı bir açıklamada askeri tedarik verilerine değinmişti. Putin, Nisan ayında yaptığı açıklamada, Rus birliklerinin 2024 yılında farklı tiplerde toplam 1,5 milyondan fazla insansız hava aracı teslim aldığını ve cephe hattına her gün yaklaşık 4 bin FPV dronu gönderildiğini beyan etmişti.

Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi tarafından paylaşılan veriler, iki ülkenin üretim kapasiteleri arasındaki farkı ortaya koyuyor.

Ukrayna savunma sanayisinin mevcut kapasitesi, 2026 yılı itibarıyla yılda 8 milyondan fazla FPV dronu üretilmesine imkan tanıyor. Ukrayna’da bu sınıftaki insansız hava araçlarının üretimiyle uğraşan 160’tan fazla şirket faaliyet gösteriyor.

Denis Manturov tarafından açıklanan günlük 15 bin adetlik kapasite referans alındığında, Rus işletmelerinin yıllık üretim potansiyeli yaklaşık 5,5 milyon cihaza tekabül ediyor.

Bu veriler ışığında, Ukrayna’nın beyan edilen yıllık üretim kapasitesi, Rusya Başbakan Yardımcısı Manturov’un işaret ettiği üretim seviyesini yaklaşık 1,5 kat geride bırakıyor.

Okumaya Devam Et

Rusya

Rusya Merkez Bankası döviz alımlarını haziranda dört kat artıracak

Yayınlanma

Rusya Merkez Bankası’nın iç piyasadaki net döviz alımları haziranda günlük 1,18 milyar rubleden 5,28 milyar rubleye yükselecek. Artış, Rusya Maliye Bakanlığı’nın bütçe kuralı kapsamında döviz ve altın alımlarını günlük 9,9 milyar rubleye çıkarmasından kaynaklanıyor.

Rusya Maliye Bakanlığı’nın bütçe kuralı kapsamında döviz ve altın alımlarını artırmasıyla birlikte, Rusya Merkez Bankası’nın iç piyasadaki net döviz alımları haziran ayında dört kattan fazla yükselecek.

Bakanlığın açıklamasına göre haziran ayında bütçe kuralı çerçevesinde her gün 9,9 milyar ruble tutarında döviz ve altın alımı yapılacak.

Buna karşılık düzenleyici kurum günlük 4,62 milyar ruble tutarında döviz satışı gerçekleştirecek. Bu nedenle Merkez Bankası’nın iç piyasadaki net döviz alımları günlük 5,28 milyar ruble karşılığına ulaşacak. Bu rakam bir önceki ayda günlük 1,18 milyar ruble düzeyindeydi.

Maliye Bakanlığı, haziran ayında federal bütçenin ek petrol ve doğalgaz gelirlerinin 220,2 milyar ruble olacağını öngörüyor.

Bakanlığın açıklamasında, “Mayıs 2026 sonuçlarına göre fiilen elde edilen petrol ve doğalgaz gelirlerinin beklenen aylık hacimden sapması ile baz aylık petrol ve doğalgaz gelir hacmine ilişkin değerlendirmenin baz düzeyden sapmasının toplamı eksi 12,0 milyar ruble oldu” ifadelerine yer verildi.

Bakanlık gelecekteki işlemlere ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Bu çerçevede yabancı para ve altın alımına yönlendirilecek toplam kaynak hacmi 208,2 milyar ruble olacak. İşlemler 5 Haziran 2026 ile 6 Temmuz 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Buna göre günlük yabancı para ve altın alımı hacmi 9,9 milyar ruble karşılığına ulaşacak.”

Haziran ayında Maliye Bakanlığı’nın döviz ve altın alımlarının hacmi mayıs ayına kıyasla yaklaşık 1,7 kat artacak. Günlük alım tutarı 5,8 milyar rubleden 9,9 milyar rubleye çıkacak.

Rusya Merkez Bankası, bu işlemleri aynalarken aynı zamanda döviz satışı da yapacak. Bu satışlar, Ulusal Refah Fonu’ndan geçmiş dönemlerde gerçekleştirilen yatırımların piyasaya yansıtılmasını ifade ediyor.

Günlük satış hacmi 4,62 milyar ruble seviyesinde kalacak. Bu nedenle iç piyasadaki net döviz alımları günlük 1,18 milyar rubleden 5,28 milyar rubleye yükselecek.

Maliye Bakanlığı iki aylık aranın ardından alımlara dönmüştü

Rusya Maliye Bakanlığı mayıs ayında, iki aylık aradan sonra bütçe kuralı kapsamındaki döviz ve altın işlemlerine yeniden başlamıştı. Aynı dönemde bakanlık yaklaşık bir yıl aradan sonra ilk kez döviz ve altın alıcısı konumuna geçmişti.

Temmuz 2025 ile Şubat 2026 arasında bakanlık döviz ve altın satışı yapıyordu. Mart ve nisan aylarında ise işlemler tamamen durdurulmuştu.

Piyasa katılımcıları, Maliye Bakanlığı’nın döviz ve altın alımlarını artırabileceğini bekliyordu. Bununla birlikte tahminlerde daha güçlü bir artış öngörülüyordu.

T-Investments Başekonomisti Sofya Donets ile Sinara yatırım bankasının kıdemli ekonomisti Sergey Konıgin, bakanlığın günlük işlem hacminin 5,8 milyar rubleden 16 milyar rubleye çıkmasını bekliyordu.

Bu beklentilerin etkisiyle rublede değer kaybı başlamıştı. BKS Mir Investitsiy piyasa uzmanı Dmitriy Babin’in dikkat çektiği üzere, 2 Haziran’da Rus para birimi mayıs ortasından bu yana ilk kez yuan karşısında 10,8 ruble seviyesinin üzerine çıktı.

3 Haziran sabahındaki işlemlerde eğilim devam etti. Saat 10.30 itibarıyla yuan kuru, mayıs başından bu yana ilk kez 10,9 ruble seviyesine yaklaştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English