Bizi Takip Edin

Amerika

Trump yine geri adım attı: Özgürlük Projesi’ni durdurdu

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz krizinden çıkış yolu ararken Özgürlük Projesi’ni durdurdu.

Donald Trump, ABD Başkanı ve üst düzey ulusal güvenlik yetkililerinin görevin faydalarını övmesinden yalnızca birkaç saat sonra, salı günü ticari gemilere Hürmüz Boğazı’ndan geçişte rehberlik etme planını askıya aldı.

Trump, Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, görevin başlamasından bir gün sonra ‘Özgürlük Projesi’ni durduracağını duyurdu. Bu karar, petrol ve gaz ticareti açısından stratejik öneme sahip su yolunu yeniden açmaya yönelik sancılı çabalarında son dönemeç oldu.

Center for Naval Analyses’te analist olan Joshua Tallis, bu hamlenin yönetim açısından Tahran’a zeytin dalı uzatmanın “düşük riskli bir yolu” gibi göründüğünü söyledi.

Bu ani geri dönüş, Trump’ın İran’la boğaz konusunda giderek gerilen çıkmazı aşma çabasında bocaladığı ve savaşın daha geniş çaplı sonuçlarını kontrol altına almakta zorlandığı bir sırada geldi.

Çatışma, Beyaz Saray’ın başlangıçta öngördüğünden daha uzun sürdü; Amerikalıların Orta Doğu’da yeni bir savaşa ve hızla yükselen benzin fiyatlarına tepki göstermesiyle başkanın kamuoyu desteğine zarar verdi.

Bir ay önce ateşkes ilan edilmiş olmasına rağmen ABD, İran’la kalıcı bir çözüm için anlaşmaya varmayı başaramadı.

Maryland’den Demokrat senatör Chris Van Hollen, durdurma kararı açıklanmadan önce FT’ye yaptığı açıklamada, “Şu anda yaptıkları tek şey daha fazla kaos ve kafa karışıklığı yaratmak; ortada siyasi bir çözüm dışında bir çıkış yolu görünmüyor, fakat Trump ekibi buna ulaşmaktan aciz görünüyor,” dedi.

“Benim görüşüm şu: Bir çukur kazıyorsanız, kazmayı bırakıp oradan çıkmalısınız,” diye ekledi.

Trump, Özgürlük Projesi’ni durdurmasını Pakistan ve diğer ülkelerden gelen bir talebe yanıt olarak açıkladı; amacın Washington ile Tahran arasındaki müzakerelere alan açmak olduğunu söyledi.

Başkan, Truth Social’da yaptığı paylaşımda görüşmelerde “Büyük İlerleme” kaydedildiğini belirtti ve durdurmanın “Anlaşmanın tamamlanıp imzalanıp imzalanamayacağını görmek için” “kısa bir süre” devam edeceğini söyledi.

Ancak pazartesi günü başlayan ve ticari gemilere boğazdan güvenli geçiş sağlamayı hedefleyen ABD girişimi, küresel enerji krizini hafifletip hafifletemeyeceği konusunda daha en başından şüphelerle karşı karşıyaydı.

Washington merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Endowment for International Peace’ten Aaron David Miller, “Bu bir çıkmaz sokak ve onun buradan nasıl çıkacağını göremiyorum,” dedi.

Miller, “Project Freedom yarım bir önlem. Bazı taşıyıcılar ve sigortacılar için sınırlı sayıda deniz yolu oluşturabilir; fakat boğazın içinde bulunan farklı boyut ve kapasitedeki tankerleri ve dışarıdakileri serbest bırakmanın bir yolunu hiçbir şekilde sunmuyor,” diye ekledi.

Eski bir ABD Donanması yetkilisi, “gemilerin, uçakların ve diğer imkânların kullanılmasının İran’ı saldırılardan caydırmadığını” ve “ticari deniz taşımacılığını korumak için daha fazla ABD ya da koalisyon gücü eklemenin boğazlardan geçiş riskini azaltacak gibi görünmediğini” söyledi.

Pentagon’a göre yeni görevin ilk gününde iki Amerikan bayraklı gemi ve ABD savaş gemileri boğazdan geçti. Ancak ABD ve İran güçleri arasında yaşanan karşılıklı ateş, görevin ne kadar tehlikeli olduğunu gözler önüne serdi.

ABD Donanması’ndan emekli tümamiral Mark Montgomery, zamanla günde 10 ya da 12 ticari geminin geçiş yapabileceğini tahmin etti; ancak bu sayı, savaştan önce boğazdan geçen 130 geminin çok altında.

Montgomery ayrıca, ticari gemiler “kendilerini rahat hissetmedikleri” sürece boğaz trafiğinin “kesinlikle” tamamen normale dönmeyeceği uyarısında bulundu.

Salı günü “durdurma” kararını açıklamasından saatler önce Trump, Oval Ofis’te düzenlenen bir etkinlikte bu zorlukları önemsemedi ve ABD’nin boğaz üzerinde “tam kontrol” sahibi olduğunu iddia etti.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, İran’ın saldırılarının Washington ile Tahran arasındaki ateşkesin ihlali anlamına gelmediğini söyledi. Caine, bunları “düşük yoğunluklu taciz ateşi” olarak nitelendirdi ve “son çırpınışlar” şeklinde tanımladı.

Bununla birlikte Trump’ın müdahaleleri, enerji yatırımcılarını petrol sevkiyatlarının boğaz üzerinden yeniden başlayacağına ikna edemedi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın eski istihbarat direktörü, emekli Korgeneral Karen Gibson, “Piyasalar kalıcı geçişlere tepki verecektir,” dedi. “İran’ın amacı, risk algısını yükseltmek ve meseleyi siyasi olarak çözümsüz tutmak için boğazı ticari açıdan sigortalanamaz halde tutmaktır” diye ekledi.

ABD Savunma Bakanlığı’nda Körfez ve Arap Yarımadası’ndan sorumlu eski direktör Liz Dent ise ABD ordusunun İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasına ilişkin uzun süredir acil durum planları bulunduğunu, ancak Trump yönetiminin bunu dikkate almamış gibi göründüğünü söyledi.

“Boğazı açmanın en iyi yolunu bulmak için herkes telaş içinde,” dedi. “Ayrıca İranlıların gerçekte sahip olduğu kozların temelden yanlış anlaşıldığını düşünüyorum… Ve düşmanınızın ne yaptığı ya da ne yapacağı konusunda yanlış hesap yapmaya devam ederseniz, tuhaf tercihler yapmayı sürdürürsünüz” diye ekledi.

Center for a New American Security adlı düşünce kuruluşunun başkanı Richard Fontaine, “Boğaz konusunda dar kapsamlı bir anlaşmaya razı olup nükleer görüşmeleri ertelerse, ABD İran limanlarını abluka altına alarak elde ettiği kaldıraç gücünden vazgeçmiş olur. Daha kapsamlı bir anlaşma için diretirse, küresel ekonomik zarar devam eder. Bombardımanlara geri dönerse, bunun İran’ı müzakere masasına daha tavizkâr bir şekilde döndüreceğine dair bahse girmek zorunda kalır. İkilem bu” dedi.

Emekli Amiral James Foggo ise “Bence herkes burada askeri bir çözüm olmadığını biliyor,” dedi ve “her iki taraftaki insanlar artık diplomatik bir çözüm olması gerektiği gerçeğini kabul etme noktasına geliyor,” ifadelerini kullandı.

Amerika

Amazon ve Google, Anthropic’in hisselerinin neredeyse yüzde 30’una sahip

Yayınlanma

Günümüzün en önemli aktörleri olan Amazon ve Google, Anthropic’in halka arzının ardından şirketin hisselerinin yaklaşık %30’una sahip oldu.

Amazon ve Google, Anthropic henüz halka açık olmayan bir şirketken bu şirkete yatırım yaptı.

Anthropic borsada işlem görmeye başladığında, bu şirketlerin hisseleri oy hakkı olmayan özel bir hisse sınıfına dönüştürüldü.

Bu hafta başında yapılan bir açıklamaya göre, halka arzın ardından Amazon, Anthropic hisselerinin %14,7’sine sahip olacaktı.

Şirket, elindeki diğer tahvilleri şirket hisselerine dönüştürme hakkını da kullanabilir.

Google ise %13,7’sine sahip oldu. Bu oran, halka arzla birlikte gerçekleştirilecek özel bir plasman yoluyla satın alınan 10 milyar dolarlık ek Anthropic hissesini de içeriyor.

Bunlar oy hakkı olmayan hisseler olduğundan, teknik olarak bu durum teknoloji devlerinin etkisini sınırlayacak.

Öte yandan Büyük Teknoloji şirketleri sadece hisse sahibi olmakla kalmıyor. Aynı zamanda Anthropic’e bilgi işlem gücü ve diğer altyapı hizmetleri de satıyorlar.

Bu, Axios’a göre bazı eleştirmenleri rahatsız eden “döngüsel finansman” düzenlemelerinin bir örneği.

“Döngüsel finansman” kapsamında, teknoloji şirketleri, öncü yapay zeka firmalarına sermaye aktarıyor ve bu firmalar da bu sermayenin bir kısmını bulut ve bilgi işlem kapasitesi satın alımları yoluyla geri aktarıyor.

Anthropic’in halka arz prospektüsü de bu karmaşık ilişkilerin beraberinde getirdiği zorlukları kabul ediyor:

“Stratejik ortaklarımızla olan ilişkilerimiz, ister aynı anda hem yatırımcı, hem müşteri, hem dağıtım ortağı hem de rakip olarak rol alan Amazon, Google veya Microsoft ile olsun, ister aynı anda hem tedarikçi hem de kiraya veren olarak rol alan Broadcom ile olsun, tam olarak öngörülmesi veya hafifletilmesi zor olan potansiyel çıkar çatışmalarına yol açıyor.”

Endişe, büyük teknoloji şirketlerinin sahiplik paylarının ve ticari ilişkilerinin rekabeti zayıflatabileceği, tüketici seçeneklerini kısıtlayabileceği, fiyatları yüksek tutabileceği ve yeni kurulan şirketlerin yapay zeka alanına girmesini zorlaştırabileceği.

Columbia Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Tim Wu, bu hafta San Francisco’da düzenlenen bir konferansta, “Yapay zeka sektörlerinin ve teknoloji platformlarının birbirleriyle rekabet etmeleri gerekiyor, işbirliği yapmaları değil,” dedi.

Ne var ki, aslında tüm bu şirketler yapay zeka alanında rekabetle karşı karşıya. Sektör özellikle açık kaynaklı modeller ve Çin’den gelen rekabet konusunda endişeli.

Elbette hâlâ bir miktar rekabet var: Örneğin, Claude ve Google Gemini müşteri kazanmak için rekabet ediyor.

Federal Ticaret Komisyonu, eski başkanı Lina Khan’ın önderliğinde, Başkan Donald Trump’ın göreve dönmesinden hemen önce yayınlanan bir raporda, Büyük Teknoloji şirketleri ile Anthropic ve OpenAI arasındaki bağlantılara dikkat çekmişti.

Kurum, yapay zeka firmaları ile Büyük Teknoloji şirketleri arasındaki ortaklıkların, girişimlerin bulut sağlayıcılarını değiştirmesini zorlaştırabileceğini ve teknoloji şirketlerine hassas bilgilere erişim imkânı ile ortaklarının kararları üzerinde etki gücü sağlayabileceğini tespit etmişti.

O dönemde komisyon üyesi olan ve şu anda kurumun başkanlığını yürüten Andrew Ferguson, yaptığı açıklamada şunları söylemişti:

“Yapay zeka, Büyük Teknoloji şirketlerinin hakimiyet kurmalarından bu yana karşılaştıkları en önemli zorluk olabilir.”

Okumaya Devam Et

Amerika

Anthropic’in halka arzı teknoloji hisselerini canlandıramadı

Yayınlanma

Anthropic’in alka arzının, son zamanlarda zayıflayan yapay zeka (AI) sektörünü yeniden canlandıramaması üzerine, küresel teknoloji hisseleri düştü.

Güney Kore’nin teknoloji ağırlıklı Kospi endeksi ve Japonya’nın Nikkei 225 endeksi, Asya’daki düşüşlere öncülük etti; her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Avrupa’da ise Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 0,7 geriledi; dünyanın en büyük çip üretim ekipmanı üreticisi ASML ise neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Asya ve Avrupa’daki satış dalgası, Wall Street’te gece boyunca yaşanan düşüşlerin ardından geldi.

Nasdaq 100, Claude’un geliştiricisi Anthropic’in hisselerinin halka arzında yüzde 17 artış kaydetmesine rağmen yüzde 2,2 düşüşle kapandı.

Anthropic’in halka arzı, teknoloji sektörü için çığır açan bir an olarak nitelendirildi ve yatırımcılara, bu teknolojinin dünyanın önde gelen geliştiricilerinden birine yatırım yapma fırsatı sundu.

Silikon Vadisi merkezli grubun başarılı halka arzına rağmen, analistler ve yatırımcılar bunun yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliğine dair artan endişeleri gidermek için yeterli olmadığını belirtti.

Lotus Asset Management’ın yatırım direktörü Hao Hong, “Normalde en büyük halka arzlar piyasanın dip noktasında değil, zirvesinde gerçekleştirilir,” dedi.

Vadeli işlemler, Wall Street’in cuma günü açılışında Nasdaq endeksinin yüzde 1 daha düşeceğine işaret ediyordu.

Anthropic hisseleri, piyasa kapanış sonrası işlemlerde neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Güney Kore’de, yapay zeka veri merkezlerinde kullanılan bellek çiplerinin üreticileri Samsung Electronics ve SK Hynix, her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) ise yüzde 4’ün üzerinde değer kaybetti.

Tayvan’ın ana borsa endeksi, neredeyse yüzde 18 düşerek piyasa değerinden 500 milyar dolardan fazla kaybedince, 1991’den bu yana en kötü haftasını yaşadı.

Anthropic, Nasdaq’ı Ekim başındaki en son rekor zirvesinden aşağıya iten teknoloji hisselerindeki son dönemdeki zayıflığa rağmen halka arzına devam etti.

Varlık yönetimi şirketi GAM Holding’in grup CEO’su Albert Saporta, Anthropic’in halka arzının “birkaç hafta önceki değerlemelerin yüzde 25 altında fiyatlandırıldığını” belirtti ve “Kimsenin yatırım getirisi konusunda bir fikri olmadığı bu devasa sermaye harcaması çılgınlığı çöküyor,” dedi.

Lombard Odier’in Asya yatırım direktörü John Woods, Asya’daki düşüşlerin, yatırımcıların odağını çip üreticileri gibi donanım tedarikçilerinden Anthropic gibi yapay zeka yazılım geliştiricilerine kaydırdığını gösterdiğini söyledi.

Woods, “Anthropic’in halka arzı oldukça güçlüydü. Asya’daki düşüş, yapay zeka sektörünün olgunlaştığını gösteriyor,” dedi.

Asya’daki düşüşler, 2025 yılının başından bu yana dünyanın en iyi performans gösteren şirketlerinden bazıları için keskin bir tersine dönüş anlamına geliyor.

Jensen Huang’ın Nvidia’dan ani ayrılışı ve ABD’nin çip ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırma olasılığı, küresel yapay zeka veri merkezlerinin kurulmasında hayati öneme sahip olan bölgedeki yonga üreticilerine yönelik yatırımcı güvenini zaten sarsmıştı.

BNP Paribas Asset Management’ın kıdemli piyasa stratejisti Ecaterina Bigos, “Bu sektör çok dar ve yüksek kaldıraçlıydı. Şu anda piyasa, elinden geldiğince kaldıraç oranını düşürüyor,” dedi.

Okumaya Devam Et

Amerika

Venezuela, ABD ile askeri anlaşma imzaladı

Yayınlanma

ABD ve Venezuela, Amerikan güçlerinin Nicolás Maduro’yu kaçırmasının üstünden bir yıl geçmeden askeri ilişkilerini yeniden kurdu.

Maduro’nun eski başkan yardımcısı Delcy Rodríguez’in liderliğindeki geçici hükümet, çarşamba günü ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile bir askeri işbirliği anlaşması imzaladı.

Anlaşma hakkında şu ana kadar çok az ayrıntı açıklanmış olsa da Hegseth, Venezuela’nın 12 aydan kısa bir sürede “bölgedeki en agresif tehdidimizden, uyumlu bir güvenlik ortağına” dönüştüğünü söyledi.

Rodríguez, anlaşmanın “ortak tehditlerle” mücadeleye yardımcı olacağını savundu.

İki ülke arasındaki askeri işbirliği, 2005 yılında Hugo Chávez tarafından sonlandırılmıştı.

Chávez, meslektaşlarını eğitmek üzere Venezuela’ya gönderilen ABD’li askeri personelin, hükümeti hakkında aşağılayıcı açıklamalarda bulunduğunu iddia etmişti.

Ayrıca, Venezuela’nın en büyük askeri kompleksi olan Fuerte Tiuna’da bulunan ABD askeri ofisini, “hükümete karşı komplo kuran CIA’nın bir organı” olmakla suçlamıştı.

Chávez’in ölümünün ardından onun yerine geçen Nicolás Maduro döneminde, iki ülke arasındaki ilişkiler daha da kötüleşti.

Maduro ve eşi Cilia Flores, şu anda New York’ta uyuşturucu kaçakçılığı ve işkenceye teşebbüs suçlamalarıyla gözaltında tutuluyor; ikisi de bu suçlamaları reddediyor.

Hegseth, çarşamba günü Caracas’taki ABD Büyükelçiliği’nde yaptığı konuşmada, Maduro’nun yakalanmasından bu yana iki ülke arasındaki ilişkilerde yaşanan değişime değindi:

“Bu yüzyılda Venezuela’ya ayak basan ilk ABD Savaş Bakanı olarak burada bulunmak büyük bir onurdur. Bu anın önemini çok iyi anlıyorum. Sadece bir yıl önce, benim burada bulunmam, bizim burada bulunmamız imkansız, neredeyse hayal bile edilemez olarak görülürdü. Tam olarak bir yıl önce bugün, hakkında dava açılmış kaçak uyuşturucu teröristi Nicolás Maduro, on yıldan fazla bir süre boyunca Venezuela’nın sınırlarını ve topraklarını dünyanın dört bir yanından gelen teröristlere teslim eden adam, buradan çok da uzak olmayan bir sahnede durmuş ve alaycı bir şekilde ‘Gelin de yakalayın beni!’ diye bağırmıştı. Eh, biz de o çağrıya cevap verdik.”

Hegseth, 3 Ocak’ta gerçekleştirilen ABD işgalinin sonucunun Maduro’nun öngördüğü gibi olduğunu ekleyerek, kaçırılan liderin şu sözlerini aktardı: “Savaş hayır, barış evet.”

Çarşamba günü kendisi ile Venezuela savunma bakanı arasında imzalanan anlaşmayı, “Amerika Kıtası Kartel Karşıtı Koalisyonu aracılığıyla ABD, Venezuela, Venezuela ordusu ve Batı Yarımküre için yeni bir sayfa” olarak nitelendirdi.

Rodríguez ise anlaşmayı “ikili ilişkilerimiz açısından son derece önemli” olarak nitelendirdi.

Başkanlık sarayında düzenlenen bir toplantıda Hegseth’e hitaben konuşan Rodríguez, “Sayın Bakan, birkaç ay içinde halkımız için çok zor anları, her iki ülkemiz için de işbirliği ve karşılıklı fayda sağlayacak bir alana dönüştürdük,” dedi.

Anlaşmanın ayrıntıları kamuoyuna açıklanmamış olsa da, Rodríguez konuşmasında “ortak tehditlerle mücadele etmek” amacıyla Venezuela silahlı kuvvetlerinin eğitilmesinden, “operasyonel teçhizatının” iyileştirilmesinden ve yeni teknolojilere erişimin sağlanmasından bahsetti.

Hegseth, ABD büyükelçiliğinde yaptığı konuşmada, bu tehditlerin kimler olduğunu daha açık bir şekilde ifade etti ve “Burayı [Venezuela’yı] sığınak olarak kötüye kullanan uyuşturucu teröristlerine” seslenerek, “Sizi avlayacağız, bulacağız ve öldüreceğiz” diye uyardı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English