Dünya Basını
AfD’nin Almanya’ya ve dünyaya bakışı: Maximilian Krah ile mülakat

Çevirmenin notu: Aşağıda çevirisini verdiğimiz mülakat, Almanya’da son Avrupa Parlamentosu (AP) seçimlerinden ikinci çıkan Almanya için Alternatif’in (AfD) önemli isimlerinden Maximilian Krah ile seçimlerden sonra yapıldı. Partinin Björn Höcke liderliğindeki völkisch-etnomilliyetçi grubu Der Flügel (Kanat) ile bağlantılı Krah, seçimlerden önce verdiği bir röportajda SS-Waffen üyelerinin hepsinin suçlu olmayabileceğini söylediği için kendi partisi tarafından AP seçim kampanyasında “kenara” çekilmişti. Yine Krah’ın Federal Meclis’teki bir danışmanı, Alman polisi tarafından “Çin adına casusluk yaptığı” iddiasıyla gözaltına alınmıştı.
Krah, 20. yüzyılda iki savaş arasında yaygınlık kazanan Spenglerci “Batının çöküşü” temasını tekrar ederken, yine Aydınlanma ve evrenselcilik karşıtı düşüncenin alametifarikalarından partikülarizmi, Nazizmin aşkın hukukçucu Carl Schmitt’e referansla savunuyor (“Kant’a karşı Schmitt”). Schmittçi Großräum (büyük alanlar) fikrine açıkça sarılan Krah, bunu partikülarist bir “herkes kendi kendini yönetsin” gibi ilk seferde kulağa hoş gelen şekilde süslese de, Alman hukuk filozofunda bunun Antik Roma üzerinden III. Reich’a uzandığını bilmiyor olamaz. Schmittçi sözüm ona “politik sistemlerin çoğul(cu)luğu” düşüncesi, Avrupa’nın (ABD ve SSCB karşısındaki) kendi varlığını Alman öncülüğüne bağlıyordu. Alman emperyalizminin Lebensraum fikri, Großraum’a dönüşüyordu. Avrupa Yeni Sağı’nda, eski faşist-nazi fikirlerin nasıl yaldızlanarak tekrar piyasaya sunulduğunu, tozlu raflardan indirilmiş hangi düşüncelerin yeni etiketlerle kamuoyunu etkilediğini ileride daha etraflıca ele alabilmeyi umuyoruz.
Hem mülakatı yapanların hem de Krah’ın, AfD’nin sarsılmaz İsrail yanlısı pozisyonunun altını çizmesi de gayet manidar. Krah, bir “Avrupa projesi” olarak İsrail ile tamamen bir duygudaşlık içindedir: AfD’nin hayalindeki Almanya ve Avrupa ile İsrail, aynı ailenin parçasıdır. Krah’ın bakışı, bugün Avrupa’daki Yeni Sağ’ın bağnaz bir biçimde savunduğu Siyonist devletle tamamen uyumludur. Bu ayrıca, Yeni Sağ’ın “müesses nizam karşıtı” iddialarına dair de çok şey söylüyor.
Son olarak, Krah’ın Almanya’nın iktisadi geleceğine ve hangi sınıflara yaslanacağına/yaslandığına ilişkin bir değini ile bu normale göre uzun notu kapatıyoruz. AfD’li, serbest piyasanın iyiliği mitosunu savunuyor, ama her nasıl olacaksa, bu serbest piyasa Goldman Sachs için değil, mesela KOBİ’ler için işleyecek. Bu, ütopik olmanın ötesinde, piyasanın işleyişini mistikleştirdiği için aynı zamanda gericidir de: piyasada “aktörler”, eşit şartlarda değil, şartları önceden zaten eşitsiz olarak belirlenmiş mülkiyet ilişkileri doğrultusunda hareket ederler. Ama bu bir tarafa, AfD türü partilerin, demagojik ya da değil, kitle tabanlarını neoliberal dönemde peyda olan, ama 2008-9 krizinden sonra gerçek bir toplumsal kesim haline gelen deklase işçilerden, uluslararasılaşmadan yorulan müphem bir “orta sınıf”tan ve en önemlisi de, Alman sanayisinin belkemiği olarak görülen, KOBİ’lerden daha fazlası demek olan Mittelstand’dan aldığını açıkça görüyoruz. İhracata dayalı “Alman mucizesi”nin sürdürülebilmesi için Mittelstand’ın ve orta sınıfın sağlam olması, bunun için de ucuz Rus enerjisi, dolayısıyla da Rusya ile iyi-sağlam ilişkiler zorunludur. Bu konuda meraklı okuru şu yazılara yönlendiriyorum:
AfD ve Almanya: Avrupa İhracatçılar Federasyonu mu?
Alman ekonomisi: Avrupa’nın iktisadi motoru dağılıyor mu?
Son olarak metindeki köşeli parantezler çevirmene aittir.
AfD’den Maximilian Krah ile Avrupa’nın siyasi depremi üzerine
Uwe Parpart ve David P. Goldman
Asia Times
14 Haziran 2024
Maximilian Krah, Almanya için Alternatif’in Avrupa Parlamentosu’ndaki baş adayı ve Alman siyasetinin en tartışmalı ve karizmatik kişiliklerinden biri. AfD (Alternative für Deutschland) 9 Haziran seçimlerinde Almanya’daki oyların %16’sını alarak Almanya’nın mevcut iktidar koalisyonundaki tüm partilerden daha fazla oy aldı ve eylül ayında yapılacak üç eyalet seçiminde de birinci çıkması bekleniyor. 1977 doğumlu Krah, 2016 yılında Hıristiyan Demokratlardan ayrıldı ve ilk kez 2019 yılında Avrupa Parlamentosu’na seçildi. Krah, 13 Haziran’da Asia Times Editörü Uwe Parpart ve Editör Yardımcısı David Goldman ile görüştü. Aşağıda konuşmanın hafifçe düzenlenmiş bir dökümü yer alıyor.
S: Maximilian Krah, bu önemli bir zafer, hatta bir depremdi. Şok dalgaları yarattı ve yaratmaya devam ediyor. Bu nasıl gerçekleşti? Özellikle Alman seçmenler, sizin seçmenleriniz, ne için ve neye karşı oy kullandılar?
C: Oyunu değiştiren gençler oldu. Farkı gençler yarattı. 24 yaş altı seçmenler arasında %12’lik bir artış gördük.
Sol, solcu adayları destekleyeceklerini düşünerek 16 ve 17 yaşındakilerin oy kullanmasına izin verdi. Ne var ki, 16 ila 24 yaş arasındaki bu grup içinde %12’lik bir oran elde ettik. Şu anda toplamda %17’lik bir oranla 24 yaş altı demografik gruptaki en kuvvetli siyasi güç biziz.
Bu, oyunun kurallarını değiştiren bir gelişme çünkü tekrar hata yapmadığımız sürece geleceğin bizim elimizde olduğunu gösteriyor. Donald Trump’ın tarzını daha fazla benimsemiş olsaydık çok daha iyisini yapabilirdik. Kampanya sırasında bazı istihbarat saldırılarının kurbanı oldum.
Ne yazık ki partim beni birkaç hafta gizlemeye karar verdi ve kampanya çalışmalarımı TikTok ve internetle sınırlandırarak genç seçmenlere odaklandım. Genç seçmenler arasındaki kazanım, yaşlı seçmenler arasındaki kayıpların üstesinden gelmeye yetecek kadar önemliydi.
Yani Almanya’dan gelen mesaj, genç Almanya’nın sağa kaydığı yönünde. Bu büyük bir kazanım ve umut veriyor.
Diğer mesaj ise istihbarat örgütleri tarafından düzenlenen bu tür güçlü saldırılarla başa çıkmayı öğrenmemiz gerektiğidir.
S: Mayıs ayında İsviçre’de yayınlanan Weltwoche dergisine “Almanya barış için bir güç olmalı” başlıklı bir röportaj verdiniz. Barış konusu özellikle genç seçmenler ve genel olarak seçmenler için önemli miydi?
C: Öncelikle, barışın önümüzdeki beş yıl içinde Avrupa siyasetinin en önemli konusu olduğunu düşünüyorum. Neden mi? Çünkü Amerika Ukrayna sorunundan yavaş yavaş çekilecek.
Dünya haritasına baktığımızda üç çatışma merkezi görüyoruz: Ukrayna, Ortadoğu ve Tayvan. Amerika tek başına bu üç bölgede de savaş kazanamaz.
Ukrayna’daki savaşın Avrupa parasıyla desteklenmesi gerektiği açık. Ukrayna için yeni para, yeni silahlar ve askeri desteğin finansmanı söz konusu olduğunda karar Avrupa Parlamentosu’ndan geçmelidir. Dolayısıyla Avrupa seçimlerinde, Ukrayna’daki savaşın önümüzdeki birkaç yıl boyunca devam etmesine karar veriyoruz.
Açıkçası bu küresel bir mesele. Bu nedenle dünyanın dört bir yanından istihbarat servisleri bu kampanyayla bu kadar ilgilendi ve bu kampanyayı etkilemede aktif rol oynadı. Genç seçmenler arasında ise meseleler çok daha temel.
Bugün genç bir insan olduğunuzda, öğretmenlerinizin ve ebeveynlerinizin size anlattığı deneyimlerin sizi geleceğe hazırlamayacağını bilirsiniz. Gençler geleceğin ne getireceğini bilmiyorlar ve onlara insan olmanın ne anlama geldiği bile öğretilmiyor.
Cinsiyet kimliklerinden şüphe ediyorlar – erkek, kadın ya da başka bir şey olup olmadıklarından. Kendilerine güvenmeyen ama etraflarındaki her şeyi dönüştürecek bir gelecekle karşı karşıya olduklarını bilen bir genç neslimiz var. Gençler temel cevaplar talep ediyorlar çünkü önlerindeki hayatın onlara meydan okuyacağını biliyorlar ve bu meydan okumaya hazırlıksız hissediyorlar.
Ve tabii ki savaş, yaşam ve ölümle ilgili olduğu için temel ve hayati bir konudur. Savaşta ölebilirsiniz, dolayısıyla gençler temel konulara çok açıklar.
S: AfD’nin barışın nasıl olacağına dair bir vizyonu var mı? Eninde sonunda, tüm savaşlar gibi bu savaş da sona erecek. Peki sonrasında ne olacak?
C: AfD kampanya sırasında zorluklarla karşılaştı çünkü saldırıları bekliyorduk ama bu kadar şiddetli olacağını bilmiyorduk. Ne yazık ki bu saldırıların yoğunluğuna hazırlıklı değildik.
AfD’nin tutarlı bir vizyona sahip olup olmadığını söylemek zor, fakat kendi vizyonumu paylaşabilirim. Bir barış anlaşması için herkes temel fikri biliyor.
Mevcut cephe hattını alıp önümüzdeki beş yıl boyunca yeni sınır olarak belirleyebiliriz. Bundan sonra Rus işgali altındaki bölgelerde Rusya’ya mı yoksa Ukrayna’ya mı ait olmak istediklerini belirlemek için bir halk oylaması düzenleriz. Büyük olasılıkla Rusya’yı seçeceklerdir.
Ne var ki, Ukrayna’daki savaş Ukrayna’dan öte küresel dünya düzeniyle ilgili. Eğer Rusya tamamen kaybetmez ve hatta statükoya kıyasla kazançlı çıkarsa, Batı liderliğindeki mevcut küresel düzen sona erer. Dolayısıyla Batı böyle bir barış anlaşmasını kabul edemez.
Söz konusu olan savaşı uzatmak, daha fazla mühimmat ve silah tedarik etmek ve Ukrayna’nın kaybetmesini engellemeye çalışmak. Savaşın sona ermesi Batının küresel hakimiyetinin sona ermesi anlamına gelecektir.
Bu nedenle Brüksel ve Washington’daki elitler savaşı sürdürmeye ve herhangi bir barış girişimini engellemeye kararlı.
Weltwoche’ye verdiğim demeçte Almanya’nın “Macht für den Frieden” (barış için bir güç) olması gerektiğini vurgulamıştım. Fakat Almanya bugün bir güç değil; daha çok bir çakala benziyor. Bağımsız bir Alman siyaseti düşüncesi yok. Donald Trump başkan olduğunda tüm Brüksel ve Berlin stratejik özerklik çağrısında bulundu. Joe Biden dünyaya liderlik etmek için geri döndüğünde herkes mutluydu çünkü siyasi elitler bağımsız dış siyaset için entelektüel kapasiteden yoksundu.
Avrupa siyasetlerini anlamak için Washington’a bakmanız yeterli. Karşı karşıya olduğumuz mücadele Batının küresel hakimiyetini, yani Amerika’nın küresel hakimiyetini korumaktır.
Benim vizyonum Almanya’nın bu savaşın kaybedeni olduğunu anlaması ve bağımsız bir dış siyaset için diğer Avrupa ülkelerinden destek almasıdır. Macaristan ve Bulgaristan gibi birçok küçük Avrupa ülkesi ve hatta Hollanda bile bunu anlıyor. Fakat Almanya kendisine en çok zarar veren siyasetin öncüsü olduğu sürece bir değişiklik olmayacaktır.
S: Diyelim ki birkaç yıl içinde AfD dışişleri bakanlığını ele geçirdi. Siz de bağımsız bir dış siyaset yürütme yetkisine sahip bir dışişleri bakanısınız. Eski düzen yıkılmış durumda. Ne tür bir yeni düzen getirmek istiyorsunuz? Mevcut koşulların yerini neyin alması gerektiğine dair vizyonunuz nedir?
C: Vizyon, mükemmel bir düzenin farklı şekillerde anlaşılabileceğini kabul etmektir.
Bırakalım Çinliler Çinli, Hintliler Hintli, Afrikalılar Afrikalı ve Avrupalılar Avrupalı olsun. Tüm dünyanın aynı siyasi ve hukuki kültürü takip etmesi gerektiği fikrinden vazgeçmeliyiz. Asya’nın kendi gelenekleri vardır ve kendilerini buna göre yönetmelidirler. Aynı şey İslam dünyası için de geçerlidir. Bırakalım Müslümanlar Batılı değerleri onlara empoze etmeye çalışmadan kendi düzenlerini takip etsinler.
Dolayısıyla ilk adım, dünyadaki belli başlı bölgelerin kendi siyasi ve hukuki düzen fikirlerine göre kendilerini yönetmeleri gerektiğini kabul etmektir. Daha sonra dış siyaset karşılıklı çıkarlara dayanmalıdır.
Bugünkü sorun, Batının kendi değerlerinin evrensel olduğuna inanması ve bunları askeri ve ekonomik yaptırımlar yoluyla dayatmasıdır. Bunun yerine ben Asyalıların Asya kurallarını, Müslümanların Müslüman kurallarını ve Afrikalıların Afrika kurallarını takip etmesini ve karşılıklı çıkarlara dayalı bir diplomasi başlatılmasını öneriyorum.
Bu fikir Immanuel Kant’ın evrensel bir küresel düzen fikrinden ziyade Carl Schmitt’in Großraumordnung (geniş alanlar düzeni) kavramıyla örtüşmektedir. Ben Kant’ın değil, Schmitt’in bakış açısıyla uyumluyum.
S: Ama buradan oraya nasıl gidileceğini tartışalım. AfD bir kitle partisinin seçmen gücüne sahip ama hâlâ bir protesto hareketi, bir Aktionsgruppe profiline sahip. AfD’yi şu anki algılanan protesto hareketi statüsünden Avrupa’nın en güçlü ülkesini yönetebilecek ya da yönetime katılabilecek bir partiye ne götürecek?
C: Anketler artık farklı bir hikaye anlatıyor. İnsanlara AfD’ye neden oy verdikleri soruldu; program için mi yoksa protesto için mi? Şimdi ise %55’i savunduğumuz şey için oy verdiklerini söylüyor. Bu değişim benim önemli bir başarım.
Ben bir fikri, bir vizyonu savunuyorum. Ben bir vizyonu savunuyorum, sadece hükümet karşıtlığını değil. Belki sadece hükümete karşı kampanya yürüterek daha fazla destek kazanabilirdik. Ama ben, “Bana oy verirseniz, bir vizyona oy vermiş olursunuz,” dedim. Bir şeyin lehine olan %16’nın, aleyhine olan %18’den daha iyi olduğunu kabul etmeliyiz.
Siyasi düşüncede bir alternatif olduğunu açıkça ortaya koymalıyız. Liberal dönem sona eriyor. Küresel Güney yükseliyor ve geleneksel düşünceyi geri getiriyor. Biz de kendi Batılı geleneksel düşüncemizi yeniden keşfetmeliyiz.
Sadece mevcut sisteme karşı çıkmak yerine olumlu bir siyasi vizyonu savunalım. Bu yaklaşım konumumuzu giderek güçlendirecektir.
Biz güçlendikçe, Hıristiyan Demokratlar için de bizimle anlaşmaya varmaları için bir teşvik olacaktır. Eylül ayında Almanya’nın doğusundaki üç eyalette (Saksonya, Thüringen ve Brandenburg) bölgesel seçimler yapılacak. Her üç eyalette de en güçlü güç biz olacağız.
Hıristiyan Demokratlar ya bizimle birleşerek bir hükümet kurabilir ya da Yeşiller ve Sosyalistlerle ittifak yaparak sol bir hükümet kurabilirler. Eğer muhafazakâr bir liberal solcularla ya da bizimle ortaklık kurmak arasında bir seçim yapmak zorunda kalırsa, ilk tercihi biz oluruz. Ne var ki, ulusal parti yönetimi şu anda bunu yapmalarını engelliyor.
Umarım eninde sonunda Doğu Almanya’daki Hıristiyan Demokratlar ulusal parti liderlerini takip etmeyi bırakır ve bizimle işbirliği yapmayı seçerler. Bu bizim iktidara giden yolumuz: Hıristiyan Demokratlar iç sorunlarla karşı karşıya ve onların doğu kolları bizimle anlaşmaya çalışıyor.
S: 9 Haziran seçimlerinin sonuçlarına baktığımızda AfD’nin bu üç eyalette, özellikle de Saksonya’da baskın parti olduğunu görüyoruz. Eğer işler bu şekilde devam ederse eylül ayı gibi daha küçük bir partiyle hükümet kurmanız mümkün olabilir. CDU’ya bile ihtiyacınız olmayabilir. Bayan Wagenknecht’in sol-milliyetçi partisi Bündnis Sahra Wagenknecht de önemli kazanımlar elde etti. Bazı farklılıklara rağmen Saksonya ya da Thüringen’de BSW ile bir hükümet kurma olasılığını görüyor musunuz?
C: Bu çok önemli bir soru. Bunu görmeyi çok isterim. Ne var ki, Bayan Wagenknecht partisinin en tepesinde yer alırken, bölgedeki arkadaşları hâlâ olumsuz anlamda sosyalist.
Wagenknecht geleneksel Marksist bir ekolden, eski Doğu Alman ekolünden geliyor; çok klasik bir Marksist felsefe eğitimini ekonomi doktorasıyla birleştiriyor.
Üzerinde hemfikir olduğumuz pek çok konu var. Ekonomiden anlıyor, bu da onu diğer sosyalistlerden ayırıyor ve woke ideolojilere karşı çıkıyor.
Ama yalnız değil. Yerel personeli ondan daha düşük kalitede ve daha az ileriye dönük. Saksonya’daki Wagenknecht partisindeki kilit kişilerin kimler olduğunu bile bilmiyoruz.
Ne yazık ki, Bayan Wagenknecht Hıristiyan Demokratlara bir teklifte bulundu, bu da onun müesses nizama üyelik için başvurduğunu gösteriyor. Buna rağmen Thüringen’de Hıristiyan Demokratlar Wagenknecht ile koalisyon kurmak için yeterli oya sahip olmayacak. Böylece Thüringen, Alman siyasetinin laboratuvarı haline gelecek. Muhtemelen Doğu Almanya’daki hayal kırıklığına uğramış CDU seçmenleriyle işbirliği yaparak Wagenknecht partisinden daha başarılı olacağız.
S: Peki ya Sosyal Demokrat Parti? SPD içinde Başbakan Olaf Scholz ve Yeşil koalisyon ortaklarına karşı bir isyan görüyoruz. SPD’nin doğudaki liderleri AfD ile işbirliği yapmayı önerdi. Bunun gerçekleşme ihtimali var mı?
C: Hayır, böyle bir şey olacağını sanmıyorum. SPD çok fazla ideolojik bir parti haline geldi. Sosyal Demokratlar geleneksel olarak işçi sınıfı ve sosyal adaletten, aile ve gelenek değerlerinden yanaydı. SPD bunu çoktan geride bıraktı. İklim değişikliği, enerji dönüşümü, feminizm ve LGBTQ+ sorunları gibi ideolojik projelerin partisi haline geldiler. Geleneksel sosyal demokrat değerlerle bağlarını kopardılar. SPD bizim ortağımız olmayacak. İktidara giden yolumuz CDU’dan ya da kendi hükümetimizi kurmaktan geçecek.
S: İngilizce basında bu durum Avrupa Parlamentosu seçimlerinde Avrupa’nın sağa kayması olarak yansıtılıyor. Siz ne ölçüde bir Avrupa eğilimi görüyorsunuz? Ve bu ne ölçüde Almanya’ya özgü bir şey?
C: Sorun şu ki Avrupa sağı bölünmüş durumda. Sağa doğru bir hareket var. Şu anda Avrupa Parlamentosu seçimlerinde en güçlü tek grup Marine Le Pen’in Rassemblement National’i [Ulusal Birlik]. Göç, kültürel savaş, boğucu sosyalist bürokrasi, bu iklim saçmalığı vs. hakkında konuştuğunuz sürece onlarla aynı fikirdeyiz.
Fakat en önemli mesele dış siyasettir. Ve ne yazık ki Avrupa sağı tamamen bölünmüş durumda. Bana göre çoğunluğu oluşturan Avrupa sağının bir kısmı, 2024’ten ziyade 1980’lerle ilgisi olan Soğuk Savaş düşüncesine sahip. Yani onlar için uluslararası siyaset, gücün Atlantik’ten Küresel Güney’e kayması vs. ile ilgili değil. Hâlâ özgür dünya ile karanlık dünya arasındaki eski savaş retoriğine inanıyorlar. Dış siyaset söz konusu olduğunda derin devlet ajanlarıdırlar, hatta bazen Sosyalistlerden bile daha fazla.
Göç, vs. gibi konular söz konusu olduğunda sağa doğru bir hareketimiz var. Fakat dış siyaset ve küresel siyaset söz konusu olduğunda ön saflar tamamen farklı. Ve orada sağa doğru bir kayma yok. Ne yazık ki.
S: Amerika Birleşik Devletleri küresel durumu ABD ve Çin arasındaki bir mücadele olarak çerçevelemeyi seviyor. ABD’deki pek çok kişinin şu anda Avrupa’ya bakışı ise Avrupa’nın kararını vermesi gerektiği yönünde. Avrupa, Amerika ve Çin arasında bu tür bir seçim yapmak zorunda mı?
C: Bu oldukça saçma bir önerme gibi görünüyor. Bunun Amerika ve Çin arasında bir seçim olduğunu düşünmüyorum. Ve eğer sadece Amerika ve Çin arasında bir seçim yapılacaksa, ben Amerika’yı tercih ederim. Asıl soru şu: Amerika ile az ya da çok bağımsız olmak arasında bir seçim yapabilir miyiz?
Almanya örneğinde, ekonomik modelimiz Rusya’dan ucuz enerji almak, bu enerjiyi kullanarak mamul mallar üretmek ve bunları Çin de dahil olmak üzere tüm dünyaya ihraç etmek üzerine kuruluydu.
Şimdi, kendimizi içinde bulduğumuz cesur yeni dünyada, Amerikalı dostlarımız sayesinde, artık Rusya’dan ucuz enerji alamıyoruz, çünkü boru hatlarımız tahrip edildi. Bu yüzden üretilen mallarımızın fiyatları artıyor ve artık rekabetçi değiller. Ve ABD tarafından tasarlanan küresel yaptırım rejimi nedeniyle istediğimiz yere ihracat yapmamıza izin verilmiyor.
Bu da iktisadi bir gereklilik olarak, enerji ithal edebilmemiz için Ruslarla yeniden iyi ilişkiler kurmamız gerektiği anlamına geliyor. Ve elbette açık ticarete ihtiyacımız var çünkü Almanya imalat sanayine dayanıyor ve kendi kullanabileceğimizden daha fazla mal üretiyoruz.
Bugün gördüğümüz şey, Amerika’nın bu yeni dış siyaset yaklaşımı nedeniyle Alman ekonomisinin ve Alman imalat sanayinin tamamen yok olmasıdır ve ben bunu kabul etmek istemiyorum.
Tüm Batı ya da Amerikan imparatorluğu düşüşte. Batı hakimiyetinin ya da Amerikan hakimiyetinin gerilemesi beş yıllık bir mesele değildir. Bu düşüşün gözle görülür ve oldukça hızlı olduğu dönemleri olan bir süreçtir. Karşı saldırının olduğu ve Amerika’nın ve Batının gücünün kısa bir süre için arttığı zamanlar da olacaktır. Fakat uzun vadede, geleceğin dünyasının artık Washington ve Brüksel tarafından yönetilmeyen çok kutuplu bir dünya olduğuna inanıyorum. Demografik ve iktisadi veriler açık.
1913 yılında dünya nüfusunun üçte biri Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da yaşıyordu. Şimdi ise bu oran sadece altıda bir. Ve Batı dünyasındaki yaş piramidi korkunç. Aynı durum küresel GSYİH için de geçerli. Ben 1970’lerin ortasında doğduğumda, küresel GSYİH’nin neredeyse dörtte üçü G7 ülkelerinde üretiliyordu. Şimdi ise BRICS ile aynı seviyedeyiz. Sadece askeri güç açısından üstünlüğümüz var. Ama Talleyrand’ın dediği gibi, süngülerin üzerinde oturamazsınız.
S: İkinci bir Trump döneminden ne bekliyorsunuz?
C: Trump’ın ilk başkanlığına baktığımızda, dış siyaset söz konusu olduğunda oldukça belirsizdi. Trump pek çok iyi şey yaptı, bitmek bilmeyen savaşları sona erdirdi. Fakat diğer yandan Trump elbette bir Amerikan başkanı. Ve onun en büyük fikri önce Amerika. Aynı zamanda Amerika’nın uluslararası ve küresel gücünü korumak istiyor ki bu da elbette bir Amerikan başkanı olarak onun görevi.
Trump Amerika’nın küresel gücünü yeniden şekillendirmek istiyor. Trump, Biden’ın başkanlığı döneminde yaşananları tersine çeviremeyecektir. Amerika’nın küresel gücünde uzun vadeli bir düşüş eğilimi var. Fakat Amerikan küresel gücünün daha hızlı azaldığı dönemler ve bazı yıllarda tersine bir süreç göreceksiniz. Ve bence Trump’ın başkanlığı döneminde, genel bir perspektiften bakıldığında, Amerika’nın küresel gücünün artacağını göreceğiz.
S: Almanya’nın iktisadi geleceğine baktığımızda, sizin de daha önce ifade ettiğiniz gibi sorunlar var. Çin son dört yılda Küresel Güney’e yaptığı ihracatı aşağı yukarı iki katına çıkardı. Almanya’da, Almanya’nın Küresel Güney’deki geleceği ve Küresel Güney’in büyümeye önemli bir katkı sağladığı bir dünyaya nasıl uyum sağlanacağı konusunda çok fazla düşünülüyor mu?
C: Hayır, Almanya’da hiç düşünülmüyor. Hatta siyasi elitimizi vasat olarak tanımlamak gurur verici olur. Siyasi elitimizin en büyük korkusunun 100 yıl sonra iklimin nasıl bir hâl alacağı olduğuna gerçekten inanıyorum. Dış siyaset ve özellikle de ticaret siyaseti söz konusu olduğunda, bunun Alman GSYİH’si için ne anlama geldiğini sorgulamıyorlar. Bir tür küresel ahlaki zorunluluğa hizmet etmeleri gerektiği düşüncesiyle hareket ediyorlar.
Ülke aptalların, iktisadi kalkınmadan anlamayan insanların elinde. Sanayimiz mahvolduğunda sadece seyirci kalmıyoruz. İhracat sektörümüzü yok etmek için para harcıyoruz. Dünyadaki değişimler ve Çin ile rekabet konusunda hiçbir anlayış yok.
Alman elitleri iklim, ahlaki konular, insan hakları gibi konulara odaklanan ama iktisadi büyümeye, uluslararası ticaretteki payımıza, iktisadi ilişkilerdeki etkimize odaklanmayan hayali tartışmaları takip ediyor.
S: Sol basından gelen Nazi dönemini savsaklama iddialarına rağmen, sadece medyanın internet sitelerini okuyarak bile Almanya’daki en İsrail yanlısı partinin hiç şüphesiz AfD olduğunu gözlemliyoruz. Bu konuyu, AfD’nin İsrail’e yönelik tutumunu ve bunun AfD için ne anlama geldiğini biraz açabilir misiniz?
C: Yani, her şeyden önce, bana yöneltilen suçlama nedir? İkinci Dünya Savaşı sırasında bir tür ikinci ordu olduğunu bildiğinizi biliyorum. Resmi Alman ordusu Wehrmacht vardı. Bir de Waffen-SS adında ikinci bir ordu vardı ki bu ordunun sonunda 900.000 askeri vardı. Ve tabii ki bu açıkça bir Nazi ordusuydu. Bu dönüştürülmüş geleneksel bir ordu değildi. Bu yeni inşa edilmiş bir Nazi ordusuydu.
Ama aynı zamanda 16 ve 17 yaşındaki insanlar da bu Nazi ordusunda askere alınıyordu ve tüfekleri ve tanklarıyla savaşmak zorundaydılar. Bana bu ikinci orduda yer alan herkesin suçlu olduğunu düşünüp düşünmediğim soruldu. Ben de hayır dedim. Bence savaş suçu işleyen yüksek bir yüzde vardı. Fakat bir kez daha, bu durumda bile, bireysel suçluluk aramak ve kişisel iddialarda bulunmak zorundasınız.
Bu arada, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Müttefik kuvvetlerin bile yaptığı buydu. Her zaman bireysel bir suç olup olmadığına baktılar, ama hiçbir zaman insanları sadece ikinci ordunun bir üyesi oldukları için cezalandırmadılar.
Ne yazık ki Almanya’da tarihi gerçeklere ilişkin farkındalık ve suç ve suçluluğa ilişkin temel kavramların anlaşılması o kadar düşük ki söylediklerim tamamen yanlış anlaşıldı ve yanlış yorumlandı. Şimdi soruya cevap vermeseydim daha iyi olurdu diyebilirsiniz ya da insanları daha fazla bilgilendirmeye başlamam gerektiğini söyleyebilirsiniz.
İsrail söz konusu olduğunda, İsrail’in kültürel olarak Avrupalı bir proje olduğunu, dolayısıyla bu ülkenin kültürü, tarihi ve birbirimize olan kolektif aidiyetimiz nedeniyle bir şekilde biz Avrupalılara ait olduğunu anlayan tek parti olduğumuz oldukça açıktır.
Fakat azılı bir liberal olduğunuzda, kültür ya da tarih diye bir şey yoktur. O zaman sadece birey ve insanlık vardır. Ve dikkate aldığınız tek şey bireysel insan haklarıdır. Ve eğer siyaseti ve tarihi sadece bireysel insan hakları merceğinden anlamaya çalışırsanız, genellikle yanlış sonuçlara ulaşırsınız.
İsrail’e karşı büyük bir sempati ve dayanışma hissediyorum. Bu yaklaşıma sahip olduğunuzda asla İsrail karşıtı bir duruşa varamazsınız. Bununla birlikte, zaman zaman İsrail politikalarını eleştirme ayrıcalığına da sahibim, çünkü Gazze’de yaşayan iki milyon insanın Avrupa’da olmasını istemiyorum.
S: Dikkatimizi çeken bir husus, AfD lideri Alice Weidel’in, “Biz Arbeiterpartei’ız, işçilerin partisiyiz,” demesi oldu. Bu biraz abartılı olabilir ama aslında AfD’nin bu son seçimlerde eski Marksistlerin işçi sınıfı dediği kesime neredeyse aynı ölçüde hitap ettiği bir gerçek. Sizin düşünceniz nedir?
C: AfD temel manifestosunu 2015 yılında, yani neredeyse 10 yıl önce yayınladı ve dünya muazzam bir şekilde değişti. Şahsen benim için artık sadece zenginliğin yeniden dağıtılmasından bahsetmenin zamanı geçti. Zenginliğin nasıl yaratılacağı hakkında konuşmalıyız. Artık kendimizi bir işçi partisi olarak tanımlama konusunda rahatım.
Almanya’daki sorun GSYİH’nin üçte birinin yeniden bölüştürülüyor olması. Ekonomiden para alan ve bu parayı çoğunlukla göçmenlere veren devasa bir sosyalist makine. Bu da göç için büyük bir mıknatıs.
Çok çalışan ve ay sonunda neredeyse hiçbir şeyi olmayan insanlara karşı büyük bir merhamet duyuyorum. Almanya’da vergi sonrası ücretler utanç verici derecede düşük. Ama orta sınıfın yaşam standardını yükseltmenin yolunun yeniden bölüşümü artırmak değil, yeniden bölüşümü azaltmak olduğunu düşünüyorum. Kazandıklarının daha fazlasını ellerinde tutmalılar ve bu da daha az vergi ve sosyal güvenlik sistemi için daha az kesinti anlamına geliyor.
Bana göre, orta sınıfın, sıradan insanların, bir markette kasiyer olarak çalışan bekar annenin savunucusu olmak, yeniden bölüşümü artırmak ve sosyalist bir gündemi takip etmek değil, gelirlerinin daha fazlasını ceplerinde tutmaktır.
Benim yaklaşımım daha fazla piyasa ekonomisi, fakat Goldman Sachs’a hizmet etmek yerine bakkalda kasiyer olarak çalışan bekar anneye hizmet eden bir piyasa ekonomisi: küresel holdingler için bir piyasa ekonomisi yerine orta sınıf için, küçük ve orta ölçekli işletmeler için bir piyasa ekonomisi.
Dünya Basını
Prof. Wolff: Çin ile rekabette mağlup olduk

ABD’li iktisatçı Prof. Richard D. Wolff, Norveçli siyaset bilimci Glenn Diesen’ın programında Amerikan kapitalizminin yapısal bir kriz yaşadığını ve Çin karşısındaki ekonomik rekabetin kaybedildiğini söyledi. Çin’in ölçek ekonomisiyle 350 milyon elektrikli scooter gibi alanlarda hakimiyet kurduğunu belirten Wolff, Avrupa’nın ise küçük ortaklıktan kurtulmak için Rusya ile çatışma yoluna gittiğini ifade etti.
Prof. Richard D. Wolff, Amerikan kapitalizminin yapısal bir kriz yaşadığını ve ABD’de şirket gücü ile hükümetin giderek daha belirgin biçimde birleştiğini söyledi.
Norveçli siyaset bilimci Glenn Diesen’ın programına konuk olan Wolff, Washington yönetiminin İran, Rusya ve Venezuela’ya yönelik hamlelerinde ekonomik kazanımlara açıkça atıf yaptığını belirtti.
Diesen, ABD’nin enerji kaynakları, para biriminin korunması ve teknolojik liderlik gibi konularda yürüttüğü politikaların medya tarafından yüzeysel ele alındığını ifade ederek Nvidia yöneticisi Jensen Huang hakkındaki tartışmaları gündeme getirdi.
“Kimse burada neler olup bittiğini anlamıyor”
Wolff, Jensen Huang hakkındaki sürecin kaynağının belirsiz olduğunu vurgulayarak, “Kimse burada neler olup bittiğini anlamıyor” dedi.
Ortadaki bilgilerin ya hiçbir dayanağı olmadığını ya da çok karanlık kaynaklara dayandığını belirten Wolff, “Örneğin her şey, Jensen’ın altındaki bir kadın yöneticinin onunla ilişki yaşadığı ve bu kadının bir Çin casusu olduğu suçlamasıyla başlıyor” ifadelerini kullandı.
Wolff, bu durumun haber değeri taşımadığını dile getirerek, “İlk sorumuz şu oldu: Kime göre casus? Ve net bir yanıt alamıyoruz” diye konuştu.
ABD hükümetinin hiçbir resmi kurumunun söz konusu kadına yönelik bir suçlama yöneltmediğini aktaran Wolff, “Yani bir iddianameyi bırakın, park cezası bile almış değil” dedi.
ABD yasalarına göre Çin adına casusluk yapmanın suç olduğunu hatırlatan Wolff, “Bununla suçlanırsınız ve bir avukat tutmanız gerekir ama bunların hiçbiri olmuyor” sözlerini kaydetti.
Ortada bir avukat bulunmadığına ve aksi halde basının o avukatın peşine düşeceğine işaret eden Wolff, “Şimdi görünüşe göre en az bir iki kadın daha aşağı yukarı aynı şeyleri söylüyor” dedi.
Huang’ın ilişkileri kabul ettiğinin ancak casuslukla ilgili hiçbir şeyi kabul etmediğinin aktarıldığını söyleyen Wolff, “Trump’la ve o küçük milyarder yüksek teknoloji yöneticileri grubundaki diğer kişilerle çok eskiye dayanan yakın bir ilişkisi var” ifadelerini kullandı.
ABD’deki söylentilerin bu meselenin Çin’le değil, şirketler arasındaki rekabetle ilgili olduğu yönünde şekillendiğini anlatan Wolff, “Bu, şirketlerin normalde yaptığı kirli siyasetin en son biçimi” diye konuştu.
Huang’ın Çin kökenli olması nedeniyle olayın kolayca Çin’le ilişkilendirildiğini belirten Wolff, “Amerikalılar Çin hakkında, onun kötü olduğu dışında çok az şey biliyor” dedi.
Wolff, bu nedenle olayın magazin skandalı gibi işlendiğini belirterek, “Yanlış kişiyle birlikte olduğu ortaya çıkan ünlüler gibi birkaç gün ya da birkaç hafta büyük bir olay haline getiriliyor ve sonra geldiği gibi gizemli bir biçimde ortadan kayboluyor” ifadelerini kullandı.
Borsadaki dalgalanmalara rağmen Nvidia’nın merkezi bir oyuncu olarak kaldığını vurgulayan Wolff, “Hisse her düştüğünde, fiyatın oturacağı seviyenin altında ucuz hisse alma fırsatı gören spekülatör orduları devreye girip hisseyi tekrar yukarı çekiyor” dedi.
Wolff, Nvidia’nın rakiplerinin bu durumu bir fırsat olarak görüp şirketi saf dışı bırakmaya çalışabileceğini ancak şu ana kadar böyle bir adımın belirginleşmediğini ekledi.
“Halk son derece şüpheci, düşmanca bir tavır içinde ve mücadele edecek”
Norveçli siyaset bilimci Glenn Diesen, Barack Obama döneminde hükümetin piyasada kazananları ve kaybedenleri seçmekle eleştirildiğini hatırlatarak bugün devletin teknoloji devlerinin neredeyse ortak sahibi haline gelmesinin ne gibi sorunlar doğurabileceğini sordu.
Wolff, bu sorunun yanıtının ABD’de iki hafta önce yapılan seçimlerde verildiğini söyledi.
Eyaletlerin yarısından fazlasında seçmenlerin sadece adaylara değil, çeşitli önergelere de evet ya da hayır oyu kullandığını anlatan Wolff, “Eyaletlerin yaklaşık yarısında ya çip dediğimiz yüksek teknoloji endüstrisine ya da veri merkezlerine enerji sağlayan elektrik, doğalgaz ve petrol şirketlerine karşı çıkan önergeler vardı” dedi.
Halkın ezici çoğunlukla olumsuz oy verdiğini vurgulayan Wolff, “Halk son derece şüpheci, düşmanca bir tavır içinde ve mücadele edecek” ifadelerini kullandı.
Wolff, yeni seçilen pek çok Kongre üyesinin ve senatörün de bu süreci yavaşlatma ve eleştirme vaadiyle seçildiğini kaydetti.
Yaşadığı ve çalıştığı yerden Wall Street’e yürüyebilecek kadar yakın olduğunu belirten Wolff, finans çevrelerinde büyük bir kaygı hakim olduğunu söyledi.
Amerikan ekonomisinin hem doğrudan yatırımlarla hem de bankalardan ve tahvil piyasasından borçlanarak tarihin en büyük sektörel yatırımını finanse etmeye çalıştığını anlatan Wolff, “Bu durum, Amerikan kapitalizmi tarihinde elektrikten, demiryollarından ve atom enerjisinden bile büyük tek bir sektöre oynanan en büyük bahis olarak anılıyor” dedi.
Wolff, bu gidişatın pek çok büyük yatırımcıyı şüphelendirdiğini ifade ederek, “Bir balonun patlayacağı yönündeki konuşmalar burada oldukça ciddi” diye konuştu.
Yüksek teknoloji şirketlerinin çökeceğine yönelik büyük çaplı açık satış işlemleri yapıldığını aktaran Wolff, “Bu yatırımları gördüğünüzde, sadece bir düşüşten korkmayan, aynı zamanda piyasa çökerse çok para kazanacakları için bir balon oluşmasını aktif olarak isteyen güçlerin biriktiğini görüyorsunuz” sözlerini kullandı.
ABD borsasının genel ekonomik görünümünün aslında iyi olmadığını belirten Wolff, “İyi görünmesinin nedeni çok az sayıdaki şirketin çok iyi performans göstermesi” dedi.
İstatistikteki standart sapma kavramını hatırlatan Wolff, “Ortalamanın iyi göründüğü ama yayılımın çok geniş olduğu durumlardan biriyle karşı karşıyayız; ortada çok fazla tehlike ve zor zamanlar geçiren çok sayıda şirket var” değerlendirmesinde bulundu.
“ABD ile Çin arasındaki rekabet bitti, Çinliler kazandı ve ABD kaybetti”
Wolff, durumu abartmadan anlatmak istediğini belirterek, “Söyleyeceğim şeyin abartılı biçimi şu: ABD ile Çin arasındaki rekabet bitti, Çinliler kazandı ve ABD kaybetti” dedi.
Yaşanan pek çok olayın kaybedilmiş bir rekabet karşısındaki stratejik yenilgiler veya stratejik geri çekilmeler olarak görülmesi gerektiğini ifade eden Wolff, Jensen Huang olayının da Çin karşısında yaşanan zorlukları açıklamak için üretilen gerekçelerden biri olarak okunabileceğini söyledi.
ABD’de internetin son günlerde Çin’de en az 20 yıldır gelişmekte olan scooter sektörü haberleriyle dolduğunu aktaran Wolff, “Motorlu scooter dediğimiz bu araçlar eskiden Vespa gibi şirketler nedeniyle bir İtalyan olgusu olarak görülürdü ve Avrupa’da yaygındı ama ABD’de hiç tutmadı” dedi.
Çinlilerin bildiği her sektörde olduğu gibi burada da neden ABD’de tutmadığını ve koşulların değişip değişmediğini araştırdığını belirten Wolff, “Şimdi en büyük scooter şirketleri Çinliler; bu pazarı elektrikli otomobil, kamyon veya güneş paneli pazarlarından bile daha iyi ele geçirdiler” ifadelerini kullandı.
Wolff, ABD’nin bu alanda Çin’e yetişmeye çalışmayacağını bile vurgulayarak, “Çin yollarında bu scooter’lardan 350 milyon adet var ve yarım düzine şirket bunları üretmek için yarışıyor” diye konuştu.
Söz konusu araçların tamamen elektrikli ve şık tasarımlı olduğunu dile getiren Wolff, “İşte asıl haber burada: Bataryası lityumla değil, neredeyse hiçbir maliyeti olmayan tuzla çalışıyor” dedi.
Bu teknolojinin evden işe, alışverişe veya arkadaş ziyaretine kadar tüm kısa mesafeleri ihmal edilebilir bir maliyetle yönetilebilir hale getirdiğini anlatan Wolff, “Kirlilik yok, fosil yakıt yok, sorun çözüldü” sözlerini kaydetti.
Çin’in geçmişteki sanayileşmiş ülkelerden farklı bir avantajına işaret eden Wolff, ekonomi derslerinde öğretilen ölçek ekonomisi kavramını hatırlattı.
Modern teknolojinin muazzam miktarda sabit sermaye ve uzun ömürlü makineler gerektirdiğini belirten Wolff, “Üretiminiz ne kadar fazlaysa, ağır sermaye ekipmanlarının maliyetini o kadar çok birime bölersiniz ve birim başına daha düşük fiyat belirleyebilirsiniz” dedi.
ABD’nin 330 milyonluk nüfusuna karşılık Çin’in 1,4 milyonluk sanayi ekonomisiyle neredeyse beşe bir oranında büyüklüğe ulaştığını söyleyen Wolff, “Çinliler sadece sanayi tabanlarını değil, salt büyüklüklerini de kullanarak herkesi rekabet dışı bırakacak ölçek ekonomilerine nasıl ulaşacaklarını çözüyor” ifadelerini kullandı.
Wolff, dünyanın geri kalanının bu durumu ikame edecek alım gücüne sahip olmadığını ve ABD’nin bu konuda yapabileceği hiçbir şey kalmadığını dile getirdi.
Avrupa’nın da aynı sorunla karşı karşıya olduğunu belirten Wolff, “Avrupa’nın yaklaşık 28 ülkeye bölünmüş olması nedeniyle kendi hükümetinizden teşvik alma yarışına giriyorsunuz ve istediğiniz ölçek ekonomisini yakalayamıyorsunuz” dedi.
Wolff, henüz yayınlanmamış yeni bir çalışmaya atıfta bulunarak, “Bu çalışmada Volkswagen’in çöküşünün nedeninin de bu olduğu anlatılıyor; bütün oyunları Avrupa’nın otomobil şirketi olmaktı ama başaramadılar” diye konuştu.
Küçük Avrupa ülkelerinin otomobil şirketleri ile Japon ve Koreli üreticilerin rekabeti karşısında Volkswagen’in ayakta kalmak için gereken ölçeğe ulaşamadığı aktarıldı.
Diesen ise Çin’in sadece ölçek ekonomisinde değil, bir şirketin iki veya daha fazla farklı ürünü birlikte daha düşük maliyetle üretmesi anlamına gelen kapsam ekonomisinde de avantaj yakaladığını söyledi.
Otonom araçlardaki sensör teknolojisinin robotlarda kullanılan teknolojiyle temelde aynı olduğuna dikkat çeken Diesen, Çin ve Rusya gibi yerlerde aynı şirketlerin hem otonom araçları ve taksi sektörünü hem de arama motorlarını ve yemek dağıtımını yönettiğini belirtti.
Diesen, Amazon ve Elon Musk’ın da benzer bir hayalin peşinde olduğunu ancak Çin’in hem teknoloji yarışını kazandığını hem de bu teknolojiyi kendi sanayi gücüne entegre edebildiğini ifade etti.
“Dünyanın işleyişini eskisi gibi dikte edebileceklerini sanıyorlar”
Diesen, ulusal para birimlerinin kullanımı ve dolardan uzaklaşma eğilimleri karşısında ABD’nin elinde hangi kartların kaldığını sordu.
Wolff, Washington’daki hakim ideolojinin hala 20. yüzyılın ikinci yarısındaki gibi dünyanın işleyişini dikte edebileceği yönünde saldırgan bir iddialılık taşıdığını söyledi.
Bu durumu biraz şizofrenik olarak tanımlayan Wolff, “Örneğin Trump bugün Küba’yı işgal etmeyi düşündüğünü açıkladı; burada onun elinde olmayan bir rolü olağanüstü bir biçimde oynamasını izliyorsunuz” dedi.
Wolff, ABD’nin Küba’da korkunç şeyler yapabileceğini ancak iki üç gün içinde Trump veya yardımcılarından birinin Çinlilerin yeni bir şey daha başardığını hüzünle kabul edeceğini belirtti.
Gençliğinde ABD’de insanların Almanya ve Japonya’yı teknolojik olarak dinamik ve gelişmiş ülkeler olarak andığını hatırlatan Wolff, “Artık ikisi hakkında da tek kelime edilmiyor; medyadan ve gündemden silindiler, artık her şey Çin ile ilgili” ifadelerini kullandı.
Hem sağcıların hem de solcuların Çin konusunu birbirinin yerine kullanır hale geldiğini söyleyen Wolff, bunun ABD’deki bilince yavaş yavaş sızan bir gerçekliğin dolaylı yansıması olduğunu dile getirdi.
Obama’nın Asya’ya yönelim stratejisini ve Soğuk Savaş’ın kazanılmasının ardından Çin’i kontrol altına alma hedefini anımsatan Wolff, “Her ay gelen istatistikler Çin ekonomisinin gayrisafi yurtiçi hasılasının Amerikan ekonomisinden iki üç kat daha hızlı büyüdüğünü gösterdiği için bu sesler her ay daha da kısılıyor” dedi.
Wolff, bunun durdurulamaz bir rekabet kaybı olduğunu ve ABD’de yeni bir dış politikanın doğuşuna tanıklık edileceğini vurguladı.
İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasında dış politikada yazılı olmayan bir birliktelik bulunduğunu anlatan Wolff, “İç meselelerde anlaşamıyoruz ama dış politika söz konusu olduğunda hepimiz vatanseveriz diyorlardı” ifadelerini kullandı.
İsrail yanlısı bağış kuruluşu AIPAC’in ve büyük şirketlerin hem Cumhuriyetçilere hem de Demokratlara para verdiğini aktaran Wolff, bu tekdüze yapının artık çatlamaya başladığını söyledi.
Cumhuriyetçilerin Avrupa’yı gözden çıkarmaya hazır olduğunu, Demokratların ise henüz o noktaya gelmese de oraya doğru ilerlediğini belirten Wolff, “Asıl çarpıcı çatlak Çin konusunda açılmak üzere” dedi.
Wolff, bir tarafta Çin’in kendi aleyhlerine büyüdüğünü ve hakim konumlarını elinden almak istediğini söyleyen şirketler kesiminin bulunduğunu ifade etti.
Diğer tarafta ise bu zihniyetin savaşa yol açtığını görenlerin yer aldığını vurgulayan Wolff, “Şu anda yaşanan şey, ABD ve Çin’in bir çatışmaya doğru giderek daha fazla yaklaşmasıdır” diye konuştu.
İran’ın ABD ile savaşında hem Çin’den hem de Rusya’dan yardım almasının bu sürecin şimdiden başladığını gösterdiğini belirten Wolff, “Tüm taraflarda nükleer silahlar varken bu felaket derecesinde aptalca bir gidişat ve farklı bir dış politikaya ihtiyacımız var” dedi.
Wolff, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping veya Çinli liderlerle masaya oturulması gerektiğini söyleyerek, “Avrupa için ya da Avrasya için değil, şu anda gitmekte olduğumuz yerden kaçınmak için ciddi bir güvenlik mimarisi konuşmaya başlamalıyız” ifadelerini kullandı.
Bu görüşün ABD içinde destek bulacağını kaydeden Wolff, “Hem Çin’de hem de burada gerçekten zeki liderler varsa ve bu mimariyi belirli Amerikan sanayi ürünlerinin satın alınmasının garantisi haline getirebilirlerse, şirketler de bunun arkasında sıraya girer ve bu yeni politika haline gelir” dedi.
1945 sonrasında ABD’de solun yok edilmesiyle büyük bir barış hareketini harekete geçirecek toplumsal gücün kalmadığını hatırlatan Wolff, bugün ise tarihte hiç görülmemiş yeni bir koşulun ortaya çıktığını söyledi.
Wolff, “Gerileyen bir Amerikan ekonomisi ve onun yanında yükselen anti-kapitalist bir ekonomi var; Sovyetler Birliği hiçbir zaman böyle değildi, her zaman daha küçük, daha zayıf ve çok daha az gelişmişti, hiçbir zaman ekonomik bir rakip olmadı” dedi.
Bugün Amerikalıların kıyafetlerinden ekmek kızartma makinelerine kadar her yerde Çin malı etiketini gördüğünü anlatan Wolff, sokaktaki insanların bile Toyota, General Motors ve Ford’dan daha başarılı ve ucuz elektrikli otomobil üreten Çinli BYD şirketini konuşmaya başladığını belirtti.
Bu araçların yüksek gümrük vergileri nedeniyle ABD’ye giremediğini ancak Kanada ve Meksika’da her yerde bulunduğunu söyleyen Wolff, “Milyonlarca kez tekrarlanan bu sohbet Amerikan halkına adım adım gerçek bir rakip olduğunu öğretiyor ve mevcut düzenin savunucularını savunmaya itecek bir harekete dönüşüyor” ifadelerini kullandı.
“İmparatorluğun çöküşünden söz ettiğimde insanlar artık başını sallıyor”
Diesen, ABD’nin hegemonya döneminde herkesin her yerde olmayı kabul ettiğini, sağın yeni Amerikan yüzyılından, solun ise insan haklarını ve demokrasiyi silahlandırmaktan söz ettiğini belirtti.
Yeni güç dağılımında ABD’nin öncelik belirlemek zorunda kaldığını söyleyen Diesen, “Cumhuriyetçilerin İran’la, Demokratların ise bunun yerine Rusya ile savaşmak istediğini görüyorsunuz; bazıları imparatorluğu küçülterek cumhuriyeti kurtarmalıyız derken bazıları Avrupa’yı hatta İsrail’i bile gözden çıkarmaktan söz ediyor” dedi.
Diesen ayrıca Çin’in satın alma gücü paritesine göre ABD’yi geçtiğini hatırlattı ve Wolff da bu geçişin 2014 yılında, yani 12 yıl önce gerçekleştiğini ekledi.
Wolff, yaşananlara ABD’nin hegemonik öz imajının dağılmasının da eklendiğini söyledi.
Entelektüeller arasında başlayıp topluma yayılan tartışmalara değinen Wolff, “ABD, neredeyse kendi parçası sayılan Meksika ve Kanada gibi müttefiklerini yok ederse dünyada umduğunu yapabilir mi?” sorusunun sorulduğunu aktardı.
Trump’ın Kanada’yı 51. eyalet olarak görmek istemesinin kafa karışıklığı yarattığını belirten Wolff, “Aslında birçok açıdan zaten öyleydi ama bunu açıkça söyleyerek işleri sağlamlaştırmaya çalıştı ve bu hiç işe yaramadı; Kanada’nın başka bir yöne gitmesine neden oldu” dedi.
ABD’de artık sürekli Kanada’ya ihtiyacımız var mı yok mu tartışmalarının yapıldığını ve toplumun bu konuda neredeyse ikiye bölündüğünü anlatan Wolff, Kanadalıların ise çok öfkeli olduğunu ifade etti.
Montreal’den bir saatlik uçuşla ulaşılan New York’a ve kışın sıcak olan Florida’ya artık Kanadalı turistlerin gelmediğini söyleyen Wolff, “Bu küçük ama kitlesel bir protesto; New York’un en büyük yabancı ziyaretçi grubu olan Kanadalıların gelmemesi turizm sektörü için çok kötü ve Amerikalılara onlara ihtiyacımız olduğunu fark ettiriyor” dedi.
Avrupa, Kanada ve Meksika ile çatlaklar açılırken Çin’in bu ülkelerle anlaşmalar yaptığını vurgulayan Wolff, BYD otomobili üzerinden bir örnek verdi.
Çin’den 30 bin dolara alınan bir BYD aracına ABD limanında yüzde 100 gümrük vergisiyle 30 bin dolar daha ödendiğini ve aracın 60 bin dolara mal olduğunu anlatan Wolff, “Kanada’da da yüzde 100 vergi vardı ta ki Trump ile Carney arasındaki kavgaya kadar; Carney vergiyi yüzde 100’den yüzde 6’ya indirdi, yani verginin yüzde 94’ünü sildi” diye konuştu.
Kanadalıların artık Çin’den ucuz kamyon ve otomobil alabildiğini ve Amerikalılarla rekabet ederken ABD’lilerin o fiyata alamadığı araçları kullandığını belirten Wolff, bunun Kanada ile rekabette ABD için kötü olduğunu kaydetti.
Wolff, bu gerçeğin kültüre sızdığını ifade ederek, “Halka açık konuşmalarımda Amerikan imparatorluğunun gerilemesinden söz ettiğimde izleyiciler artık başını sallıyor; eskiden sürekli itiraz edilir ve istatistiklerle açıklamak zorunda kalırdım, artık buna pek gerek kalmıyor” dedi.
“Avrupalılar bunun küçük ortaklıktan kurtulma şansı olduğunu kavramaya başladı”
Diesen, ABD’nin Grönland üzerinde ticaret anlaşması yapma egemenliğini kısıtlamasını örnek göstererek, hegemonya dönemindeki müttefiklerin artık haraç ödemesi beklenen bağımlı yapılara dönüştüğünü ve ABD’nin Avrupa’yı gözden çıkarmasının Avrupalılar için ne anlama geleceğini sordu.
Wolff, ABD’nin Avrupa’ya desteğinin her zaman iki yüzlü olduğunu söyledi.
Washington’ın bir yandan Avrupa’yı Rusya’ya karşı bir siper olarak desteklediğini, diğer yandan Avrupa’nın bölünmüşlüğü aşıp güçlü bir bloğa dönüşerek ciddi bir rakip olmasını asla istemediğini belirtti.
Çoğu Amerikalının henüz duymaya hazır olmadığı bir değerlendirmesini paylaşan Wolff, “Almanya’nın birleşmesinden sonra NATO’nun doğuya doğru genişlemesinin tesadüf olmadığını, bir stratejinin parçası olduğunu düşünüyorum” dedi.
Avrupa’nın sömürgelerini kaybetmesinin yarattığı kaybı hiçbir zaman telafi edemediğini vurgulayan Wolff, “1945 sonrasında Amerikan kanatları altına girmek zorunlu bir uzlaşmaydı; elinizde hiçbir şey kalmamıştı, bu yüzden imparatorluğunuzu devralan tek ülkenin küçük ortağı olmanız gerekiyordu” ifadelerini kullandı.
Hindistan’ın İngiltere’den ayrılıp Amerikan imparatorluğunun parçası haline geldiğini ve İngilizlerin de ABD’nin bir numaralı müttefiki olarak bazı faydaları elinde tutmaya çalıştığını anlatan Wolff, Avrupalıların son 50 yıldır başka çareleri olmadığı için küçük ortaklığı kabul ettiğini söyledi.
Wolff, “Emmanuel Macron veya Keir Starmer gibi siyasetçiler, güvenilir ve iyi bir müttefik olduklarını göstererek, ABD’nin sadık dostu olarak önemli liderler haline geldiler” dedi.
Bununla birlikte kendi köklerinin de Avrupa’da olduğunu hatırlatan Wolff, Avrupa içinde imparatorluğu ABD’ye kaptırıp küçük ortak durumuna düşmekten kaynaklanan derin bir kızgınlık bulunduğunu kaydetti.
Sovyetler Birliği’nin çöküşünün ve Almanya’nın birleşmesinin Avrupalı liderler tarafından yıllar içinde bir fırsata dönüştürüldüğünü belirten Wolff, “Rusya artık uzun zamandır olmadığı kadar zayıftı ve 1945 sonrasında kararın tamamen ABD’nin elinde olduğu dönemde yapamadıkları bir şeyi Rusya konusunda yapabileceklerini düşündüler” dedi.
Ortak para biriminin ve Avrupa Birliği’nin kurulmasının Avrupa’yı küçük ortak konumundan çıkaramadığını söyleyen Wolff, “Avrupalılar ilk başta belirsizce ama zamanla daha net biçimde, Rusya’nın çöküşünün küçük ortaklıktan kurtulmak için son şansları olduğunu kavramaya başladı” ifadelerini kullandı.
Wolff, bu planın aşamalarını anlatarak, “Bir numara, NATO’yu alıp Rusya sınırına taşımak; ardından Ukrayna’da Rusya’yı kışkırtmak, uzun sürecek bir savaş çıkarmak ve bunu finanse edip savaşmaları için Amerikalıları kullanmak” dedi.
Avrupalıların, Çin’in müttefiki Rusya’yı zayıflatarak ABD’ye yardım ettikleri gerekçesiyle Washington’ın finansmanı sürdüreceğini düşündüklerini aktaran Wolff, hedeflenen sonucu şöyle özetledi: “Rusya’yı yendiğinizde onu 20 küçük ülkeye bölersiniz; ikisini Fransa’ya, üçünü İngiltere’ye, birini İtalya’ya, üçünü Almanya’ya verirsiniz ve Avrupa imparatorluğunu yeniden kurarsınız.”
Bu sayede Avrupa ile Rusya’nın Kuzey Asya topraklarının birleşeceğini ve ekonomik olarak Çin’e ve ABD’ye denk devasa bir alana ulaşılacağını belirten Wolff, “Askeri ve teknolojik olarak çok geridesiniz, ABD’ye veya Çin’e yakın zamanda yetişemeyeceksiniz; bu yüzden nükleer silahlar nedeniyle karesi alınmış bir çılgınlık olmasına rağmen Rusya ile savaş fikri Avrupalılar için büyüleyici bir takıntı haline geliyor” dedi.
Wolff, aksi takdirde geçen yüzyıldaki Avrupa gerileyişinin gelecek yüzyılda da süreceğini ve Avrupa’nın bugünkü Afrika gibi geride kalmış bir kıtaya dönüşeceği korkusunun yaşandığını ifade etti.
İnsanların bu sözlere hazır olmadığını bildiğini söyleyen Wolff, “Ancak bugün herkesin sorduğu ‘Avrupalılar neden bu kadar Rus düşmanı?’ sorusuna daha tutarlı bir başka açıklama getirmenizi isterim” diye konuştu.
Dünya Basını
Prof. Pape: Gelişmiş demokrasilerde siyaseti radikalleştiren büyük değişimlerle karşı karşıyayız

Chicago Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Robert A. Pape, gelişmiş demokrasilerde tırmanan şiddet yanlısı popülizmin kurumları sarstığını belirtti. ABD’de beyaz nüfus oranının yüzde 57 seviyesine gerilediğine ve servet adaletsizliğine dikkat çeken Pape, Basra Körfezi’nde bölgesel dengeleme ve Ukrayna’da 1953 Kore modeline benzer bir ateşkes kurulması çağrısında bulundu.
Uluslararası güvenlik, terörizm ve siyasal şiddet alanında çalışan Chicago Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Robert A. Pape, Norveçli siyaset bilimci Glenn Diesen’ın programında küresel krizler, ABD iç siyasetindeki kırılmalar ve bölgesel savaşlara dair değerlendirmelerde bulundu.
On bir Eylül saldırılarından bu yana Beyaz Saray yönetimlerine danışmanlık yapan Prof. Pape, ABD’nin ve gelişmiş demokrasilerin eş zamanlı ve son derece tehlikeli süreçlerden geçtiğini belirtti.
Diesen’ın ABD iç siyasetindeki aşırı kutuplaşma, toplumsal istikrarsızlık, beklenen ekonomik sarsıntılar ve Washington yönetiminin hem İran hem de Rusya ile eş zamanlı yürüttüğü gerilimlere ilişkin sorusunu yanıtlayan Pape, mevcut tablonun üç temel kriz kuşağı içerdiğini kaydetti.
Pape, gelişmiş demokrasilerin kurumsal yapılarını sarsan siyasal şiddet olgusuna dikkati çekerek, “Karşı karşıya olduğumuz değişkenlerin tümü aynı anda ve son derece tehlikeli yönlere işaret ediyor” dedi.
İlk temel meselenin şiddet yanlısı popülizm olduğunu belirten Pape, “Şiddet yanlısı popülizmin Fransa’da ve genel olarak Avrupa’da sahaya indiğini görüyoruz. Bu, farazi bir sorun değil; yerleşik ve gelişmiş demokrasileri doğrudan vuran somut bir gerçekliktir. Brezilya ya da Venezuela gibi ülkelerin sorunlarıyla değil, yerleşik demokrasilerde siyaseti radikalleştiren büyük toplumsal değişimlerle karşı karşıyayız. Bu radikalleşme yıllar süren şiddetli protestolara, suikast dizilerine ve suikast girişimlerine zemin hazırlıyor” ifadelerini kullandı.
Pape, ABD’deki başkanlık yetki devri sürecine değinerek, tehlikenin seçim gününde değil, devir tarihine yaklaşıldığında tırmandığını ve 6 Ocak Kongre baskınında da benzer bir sürecin yaşandığını hatırlattı.
“Gelişmiş demokrasilerde siyaseti radikalleştiren büyük değişimlerle karşı karşıyayız”
Avrupa’nın son yılların en soğuk kışına hazırlandığını ve dört buçuk yılı geride bırakan Rusya-Ukrayna savaşıyla boğuştuğunu aktaran Pape, Moskova yönetiminin Kiev üzerindeki baskıyı artırırken Avrupa’yı da tehdit ettiğini söyledi.
Pape, üçüncü kriz dinamiğinin İran savaşı olduğunu kaydederek, “Dokuzuncu ayına giren bu çatışmada ABD’nin İran’a uyguladığı kapsamlı bir abluka söz konusu. İran, ne savaş ne barış olarak nitelenen bu ara durumun sona erdirileceğini ilan etti. JD Vance barış müzakerelerini yürütmek adına çaba sarf ediyor, ancak Trump açısından gerek kısa vadede gerekse siyasi mirası bağlamında itibarını koruyabileceği bir uzlaşıya varmak son derece zor görünüyor” diye konuştu.
Bu çatışmaların küresel ekonomiyi sarsacağını belirten Pape, halihazırda bocalayan dünya ekonomisinin bu tür gerilimlerle daha büyük şoklarla karşılaşacağını dile getirdi.
Diesen’ın Avrupa ve ABD arasındaki kırılganlık farklarına ilişkin sorusu üzerine Pape, eylül ayında yayımlanan “Kendi Kendimizin En Büyük Düşmanı” başlıklı kitabındaki bulgulara değindi.
Pape, Almanya Başbakanı Olaf Scholz’un davetiyle Eylül 2022’de Berlin’e giderek koalisyon ortakları da dahil olmak üzere Alman hükümet yetkililerine beş gün boyunca brifing verdiğini, benzer danışmanlıkları Kanada ve İngiltere hükümetleriyle de yürüttüğünü aktardı.
ABD’de yaşananların diğer gelişmiş demokrasiler için bir ölçüt oluşturduğunu ifade eden Pape, ülkedeki siyasal şiddetin 1960’lardan bu yana en yüksek seviyeye çıktığını bildirdi.
Pape, “Hem sağ hem de sol kanatta şiddetli protestolar ve siyasi suikast girişimleri zirve noktaya ulaştı. Ben bunu şiddet yanlısı popülizm olarak tanımlıyorum; çünkü siyasi yelpazenin her iki tarafında da kendi saflarının şiddet eylemlerini meşru gören on milyonlarca Amerikalı bulunuyor. On milyonlarca vatandaş siyasal şiddeti benimsediğinde bu durum şiddeti normalleştirir ve ona meşruiyet alanı açar” dedi.
“Şiddet yanlısı popülizmde on milyonlarca vatandaş şiddeti benimsiyor”
Chicago Üniversitesi Güvenlik ve Tehditler Projesi Araştırma Merkezi bünyesinde beş yıl boyunca milyonlarca dolarlık bütçeyle kapsamlı saha çalışmaları yürüttüklerini belirten Pape, ülke genelini temsil eden 20 anket, 70 odak grup çalışması yaptıklarını, Trump ve Harris destekçilerinin mitinglerinde gün boyu anketler düzenlediklerini kaydetti.
Toplumsal değişimlerin hızlanmasının siyaseti radikalleştirdiğini vurgulayan Pape, Samuel Huntington’ın 1960’larda tanımladığı sosyopolitik uçurum kuramına işaret etti.
Pape, ABD’de iki temel toplumsal kırılmanın yaşandığını anlatarak, “İlk kırılma demografik dönüşümdür. ABD, 250 yıllık tarihinde ilk kez beyaz çoğunluklu bir demokrasiden beyaz azınlıklı bir demokrasiye geçiş yaşıyor. 1990 yılında Hispanik olmayan beyaz nüfus oranı yüzde 76 iken bugün bu oran yüzde 57 seviyesine geriledi. Kitlesel sınır dışı uygulamalarının seyrine bağlı olarak önümüzdeki 10 ila 20 yıl içinde bu oranın yüzde 49 seviyesine düşmesi bekleniyor. Bu dönüşüm siyasi partilerin yapısını temelden değiştiriyor ve geleneksel kesimler ile yeni gelenler arasında kaçınılmaz bir sürtüşme yaratıyor” değerlendirmesinde bulundu.
İkinci büyük sarsıntının gelir adaletsizliği olduğunu belirten Pape, demografik dönüşümle eş zamanlı biçimde devasa servetin en zengin yüzde birlik kesime aktarıldığını, toplumun alttaki yüzde doksanlık diliminin ise büyük bir refah kaybına uğradığını söyledi.
Pape, konut edinim krizinin derinleştiğini kaydederek, ortalama konut fiyatlarının ortalama hane halkı gelirinin tamamen ötesine geçtiğini, bir kesimin çok sayıda mülk edinirken diğer kesimin hiçbir zaman ev sahibi olamayacağı kanaatine kapıldığını bildirdi.
Bu iki olgunun birleşmesini kontrol edilemeyen bir orman yangınına benzeten Pape, “Gözlemlenebilir toplumsal öfke ve hoşnutsuzluk yanıcı kuru maddeleri oluşturuyor; ancak yangını başlatan her zaman kestirilemeyen bir kıvılcım veya odak noktası anıdır” diye konuştu.
“Toplumsal öfke kuru maddeleri oluşturuyor, yangını başlatan kestirilemeyen kıvılcımdır”
Avrupa’da küreselleşmenin doğurduğu benzer ekonomik ve demografik dalgalanmaların şiddet yanlısı popülizmi harekete geçirdiğini belirten Pape, Fransa’daki kamuoyu araştırmalarını kendi yayın organında düzenli biçimde incelediğini aktardı.
Ekim ayında Fransa’da yapılan anketlerin ABD’dekine çok benzer bir tablo ortaya koyduğunu söyleyen Pape, Avrupa’daki akaryakıt fiyatlarının ABD’den daha ağır seviyede seyrettiğini ve İran geriliminin bu yangına adeta benzin döktüğünü kaydetti.
Fransa’daki olayların fitilini ateşleyen gelişmeyi aktaran Pape, Lens kentinde 5 Ekim tarihinde düzenlenen okul şartlarına ilişkin protestolarda bir öğrencinin polis el bombası nedeniyle elini kaybetmesinin ve bu anların kaydedilmesinin odak noktası anına dönüştüğünü, ardından 17 Ekim ve sonrasında kitlesel eylemlerin yayıldığını dile getirdi.
ABD’de benzer bir patlamanın ara seçimler sonrası beliren öfkeyle birlikte mayalandığını söyleyen Pape, Trump yönetiminin kabine belirleme sürecinde Pete Hegseth, Robert F. Kennedy Jr., Kristi Noem ve Pam Bondi gibi isimler üzerinden gelişen tartışmalarla benzeri görülmemiş bir baskı altında kalacağını ve bunun Richard Nixon dönemindekine benzer bir sarmala dönüşebileceğini ifade etti.
Diesen’ın siyasi seçkinlerin muhalif kesimleri düşman veya devlet tehdidi olarak kodlamasına ilişkin sorusuna karşılık Pape, seçkinlerin ötekileştirici dilinin kitlesel algılarla birleştiğinde şiddeti tetiklediğini vurguladı.
Pape, siyasi figürlerin hedef gösterilmesinin tehlikesine işaret ederek, “Charlie Kirk’ün suikasta uğramasından üç hafta sonra yaptığımız ankette halkın tam yüzde onu bu suikastı desteklediğini ve iyi bir gelişme olduğunu söyledi. Başka bir yüzde onluk kesim ise Nancy Pelosi’nin evine yapılan ve eşinin ağır yaralandığı saldırıyı olumlu karşıladı. Siyasi seçkinlerin kullandığı tahripkar dil kitlelerin tutumlarıyla kenetlenerek tehlikeli bir geri besleme döngüsü üretiyor ve kontrolsüz bireyleri şiddet eylemlerine sevk ediyor” dedi.
Anketlerde kullanılan beşli tutum ölçeğinde kararsızların oranındaki yükselişin de hayli tedirgin edici olduğunu belirten Pape, toplumun herhangi bir siyasi aktörün öldürülmesi karşısında kararsız kalmasının dahi derin bir krize işaret ettiğini vurguladı.
“Seçkinlerin tahripkar dili tehlikeli bir geri besleme döngüsü üretiyor”
Huntington’ın küreselleşmeyle birlikte elitler ile yerel kimlikleri savunan kitleler arasında çatışma yaşanacağına dair tezlerini değerlendiren Pape, ünlü siyaset bilimcinin 2004 öncesinde pek çok gelişmeyi öngördüğünü ancak meselenin fiziksel bir şiddet sarmalına dönüşebileceği boyutunu eksik bıraktığını aktardı.
Pape, ABD’deki kırılmayı yarışan iki milliyetçilik tasarımı olarak nitelendirerek, “Her iki taraf da gerçek ulusu kendisinin temsil ettiğine inanıyor ve karşı tarafın meşruiyetini reddediyor. Kitabımda bunu meşruiyetin parçalanması olarak kavramsallaştırdım. ABD’de yaşanan durum içsel bir medeniyetler çatışması, daha doğru bir tanımla yarışan milliyetçiliklerin iç çatışmasıdır. Sıcak kültür savaşlarına sürüklenmemizin nedeni demografik dönüşümün eşik noktasına ulaşması ve Biden döneminde sınırların neredeyse tamamen kontrolsüz bırakılmasıdır” görüşünü paylaştı.
Tarihsel örneklere atıfta bulunan Diesen’ın 1870’lerdeki küreselleşme krizini hatırlatması üzerine Pape, dönemin sanayicileri John Rockefeller, Andrew Carnegie ve Henry Clay Frick’in toplumsal infiali önlemek adına kütüphaneler, müzeler ve üniversiteler kurduğunu, ancak asıl dengeleyici unsurun 1913 yılında yürürlüğe giren gelir vergisi olduğunu kaydetti.
Gelir dağılımındaki dengelenmenin 1980’lerin ortasından itibaren tersine döndüğünü ifade eden Pape, “Toplum artık sıfır toplamlı dahi değil, eksi toplamlı bir düzende yaşıyor. İnsanların sürekli kaybettiği bir vasatta akaryakıt fiyatlarının yükselmesi öfkeyi daha da büyütüyor” dedi.
Krizlerin aşılması için somut öneriler sunduğunu belirten Pape, göç alanında Barack Obama dönemindeki politikalara dönülebileceğini, suç işleyenlerin derhal sınır dışı edildiği fakat belirli yasal düzenlemelerin de korunduğu bir denge kurulabileceğini bildirdi.
Vergi sisteminde tek oranlı vergi modelini savunan Pape, yıllık geliri 30 bin doların altında olanlardan hiçbir gelir vergisi alınmamasını, bu eşiğin üzerindeki tüm gelirlerden ise hiçbir kesinti ve muafiyete izin verilmeksizin yüzde 15 ila 18 bandında sabit bir vergi tahsil edilmesini önerdi.
“Toplum artık sıfır toplamlı dahi değil, eksi toplamlı bir düzende yaşıyor”
Söyleşide İran ile yaşanan krize geniş yer ayıran Pape, bölgedeki dengelerin Washington’ın tek taraflı hamleleriyle yönetilemeyeceğini söyledi.
Pape, haziran ayında yayımladığı analizleri hatırlatarak, “Birçok uzman sadece Trump’ın adımlarına odaklanırken İran’ın stratejik manevralarını gözden kaçırdı. Tahran yönetimi taktiksel kazanımların ötesine geçerek ABD güçlerini bölgeden çıkarmayı ve Basra Körfezi’nin bölgesel hegemonu haline gelmeyi hedefliyor. Kızıldeniz cephesinin açılması da bu planın bir parçasıydı. İran sadece misilleme yapmıyor, inisiyatif alarak güç peşinde koşuyor” değerlendirmesinde bulundu.
İran’ın bölgedeki petrol ticaretinde para birimleri ve ulusal varlık fonları üzerinde söz sahibi olmak istediğini kaydeden Pape, Tahran’ın Trump’a prestij kazandıracak bir uzlaşıya yanaşmayacağını dile getirdi.
Pape, İran’ın kriz yönetimini klasik bir realist perspektifle yürüttüğünü vurgulayarak, “İran bir veya iki yıl içinde nükleer silaha ulaşma potansiyeline sahip ve dünyanın dördüncü büyük güç merkezine dönüşme yolunda ilerliyor. Trump yönetiminin önündeki tek seçenek gerilimi tırmandırmak gibi görünse de aslında üçüncü bir çıkış yolu bulunuyor. Bu stratejiyi bölgesel dengeleme olarak adlandırıyorum. Bu yaklaşım bölgeyi tamamen terk etmek ya da askeri rejim değişikliğine girişmek anlamına gelmiyor. Amerikan birliklerinin doğrudan ön saflarda yer almadığı, Körfez ülkelerinin güvenlik yükünü kademeli olarak üstlendiği klasik bir çevreleme politikasıdır” ifadelerini kullandı.
Önerdiği güç mimarisinde Basra Körfezi’nde İran’ın yüzde 40, Körfez ülkelerinin yüzde 40 ve ABD’nin ise yüzde 20 ağırlığa sahip olması gerektiğini belirten Pape, hedefin mutlak Amerikan hegemonyası kurmak veya tecrit politikasına kaçmak değil, bölgesel istikrarı tesis etmek olduğunu kaydetti.
Pape, Körfez bölgesinin ABD açısından kara savaşı verilecek hayati bir alan olmasa da küresel ve ulusal ekonomi üzerindeki doğrudan etkileri sebebiyle stratejik bir çıkar alanı teşkil ettiğini söyledi.
Kendi bölgesel dengeleme yaklaşımı ile diğer realist akademisyenlerin kıyı aşırı dengeleme modelleri arasındaki farklara işaret eden Pape, hedefin Asya’ya kayarken kritik bölgeleri tamamen sahipsiz bırakmak değil, sürdürülebilir bir bölgesel istikrar mimarisi kurmak olduğunu ifade etti.
“İran Basra Körfezi’nin bölgesel hegemonu haline gelmeyi hedefliyor”
Ukrayna savaşı ve Avrupa’nın geleceğine ilişkin başlıkta ise Pape, eylül ayında Avrupa Parlamentosu üyeleriyle gerçekleştirdiği iki saatlik özel oturumu aktardı.
Pape, Avrupa’nın güvenlik hesaplarında gerçekçi olması gerektiğini belirterek, “ABD’nin Ukrayna’yı veya Avrupa’yı askeri olarak kurtarmaya dönmeyeceğini açıkça dile getirdim. Bu artık bir siyasi irade meselesi değil, doğrudan kapasite sorunudur. Avrupalı müttefiklerin mevcut şartlarda Washington’a güvenerek hareket etmesi büyük bir yanılgıdır. Avrupa’nın hedefi Rusya-Ukrayna savaşında bölgesel istikrarı sağlamak olmalıdır” dedi.
Ukrayna’nın tüm topraklarını askeri harekatla geri almasının ya da Rusya’nın tüm Ukrayna topraklarını ilhak etmesinin Avrupa’nın stratejik hedefi olamayacağını vurgulayan Pape, Kore Savaşı’nı fiilen durduran 1953 ateşkesine benzer bir modelin hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Pape, kalıcı bir sınır düzenlemesi yerine temas hattında silahların susturulmasını önererek, “Ukrayna’ya ne Avrupa Birliği ne de NATO üyeliği vadedilmelidir. Pratik açıdan bakıldığında NATO fiilen ömrünü tamamlamıştır; çünkü NATO, ABD ile Avrupa’nın ortak bir güvenlik iradesi yürütmesi anlamına geliyordu ve bu zemin artık ortadan kalktı. Ukrayna’nın Batı kurumlarına entegre edilmesi yönündeki ısrarlar Vladimir Putin ve Sergey Lavrov nezdinde doğrudan tehdit olarak algılanacaktır. NATO’nun doğuya doğru genişlemesinin bu savaşı kışkırttığını kabul etmek gerekir” diye konuştu.
Avrupa’nın tarafgir refleksleri bırakıp kendi çıkarlarına odaklanması gerektiğini belirten Pape, mevcut temas hattında bir ateşkesin esas alınmasını ve tarafların bu sınıra uyması şartıyla desteklenmesini savundu.
Pape, Kiev yönetiminin Moskova’yı bombalaması durumunda cezalandırılması, Rusya’nın ise Kiev’in elektrik şebekelerini tamamen çökertmeye kalkışması halinde dengelenmesi gerektiğini belirterek, “Avrupa ne Ukrayna ne de Rusya takımında yer almalıdır; Avrupa kendi takımında durmalıdır. Noel’e kadar 200 kilometrekarelik toprak parçasını ele geçirmek uğruna bu savaşı tırmandırmak hiç kimsenin çıkarına değildir” ifadelerini kullandı.
Diesen’ın Rus, Amerikan ve Ukraynalı yetkililerin Abu Dabi’de Avrupalılar olmaksızın yürüttüğü temasları hatırlatması üzerine Pape, diplomatik sıralamanın baştan yanlış kurulduğunu belirtti.
Pape, diplomasideki temel hataya işaret ederek, “İnsanlar önce bir anlaşma yapılacağını, ardından istikrarın geleceğini zannediyor. Bu sıralama tamamen ters kurgulanmıştır. Önce güç dengesine dayalı fiili istikrar tesis edilir, anlaşma ise ancak bundan sonra gelebilir veya hiç gelmeyebilir. Nitekim 1953’ten bu yana Kore’de resmi bir barış anlaşması olmamasına rağmen istikrar korunmuştur. Güçler dengesini sahada kurarsınız ve bunu tavizsiz uygularsınız” dedi.
Dünya Basını
Prof. Lukyanov: Avrupa ile Rusya arasındaki diplomatik güven sıfıra indi

Valday Tartışma Kulübü Araştırma Direktörü Fyodor Lukyanov, Rusya’nın Donbas’ın kontrolü ve Ukrayna’nın tarafsızlık statüsünü içeren barış koşullarının değişmediğini bildirdi. ABD ara seçimlerinin ardından Trump’ın iç siyasi mücadelelere odaklanacağını ve dış politikada topal bir ördeğe dönüşeceğini dile getiren Lukyanov, Avrupa ile güvenlik diyaloğu kurma zemininin tamamen ortadan kalktığını kaydetti.
Norveçli siyaset bilimci Glenn Diesen’ın programına konuk olan Valday Tartışma Kulübü Araştırma Direktörü, Rusya Dış ve Savunma Politikası Konseyi Başkanı ve Küresel İlişkilerde Rusya Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Prof. Fyodor Lukyanov, Ukrayna çatışmasının mevcut durumuna, Rusya’nın stratejik yaklaşımına ve küresel düzenin dönüşümüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Programın açılışında sahadaki askeri gelişmeler ile diplomatik müzakere ihtimallerinin eş zamanlı olarak gündeme geldiğini belirten Diesen, Ukrayna ve NATO açısından gidişatın olumsuz seyrettiği bir ortamda Moskova yönetiminin mevcut tabloyu nasıl ele aldığını sordu.
Rusya’nın askeri faaliyetler ile diplomasi arayışını birbirine zıt süreçler olarak görmediğini vurgulayan Lukyanov, Kremlin’in barış sürecinin başlatılmasına yönelik temel şartlarının değişmediğini ifade etti.
“Savaş diplomasinin bir parçası ve baskı aracıdır”
Diesen’ın sorusunu yanıtlayan Lukyanov, askeri harekat ile barış diplomasisi arasında bir çelişki bulunmadığını dile getirdi.
Lukyanov, “İster iyi ister kötü sayılsın, diplomasinin önündeki pencere ile devam eden askeri eylemler, hatta askeri tırmanış arasında bir çelişki yoktur” dedi.
Moskova’nın askeri harekatı diplomatik müzakerelerde bir koz olarak kullandığını belirten Lukyanov, bu yaklaşımın çatışmanın başından bu yana açık biçimde uygulandığını aktardı.
Rusya’nın tutumunu detaylandıran Lukyanov, “Rusya askeri seçeneği ve savaşı diplomasinin bir parçası, diplomatik bir baskı aracı olarak görmektedir” ifadelerini kullandı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yaklaşık iki buçuk yıldır aynı koşulları vurguladığını hatırlatan Lukyanov, temel taleplerin masada kalmayı sürdürdüğünü söyledi.
Lukyanov, “En azından 24 Haziran tarihinden bu yana, yani yaklaşık iki buçuk yıldır Devlet Başkanı Putin, askeri çatışmaların durması ve barış sürecinin başlaması için belirli şartlarımız olduğunu söyledi ve bunu defalarca tekrarladı” diye konuştu.
Bu şartların ana hatlarına değinen Lukyanov, “Bu koşullar o tarihten bu yana özünde hiç değişmedi; Donbas bölgesinin toprak bütünlüğü, yani Ukrayna güçlerinin Donbas’ın kalan kısımlarından çekilmesi, Ukrayna’nın askeri kapasitesine yönelik talepler, tarafsızlık ve herhangi bir askeri bloka katılmama statüsü ile güvenlik garantileri bu çerçevenin içindedir” sözlerini kaydetti.
Sahadaki askeri dengelerin zaman zaman el değiştirdiğine dikkati çeken Lukyanov, tarafların farklı dönemlerde birbirlerine üstünlük kurabildiğini dile getirdi.
Lukyanov, “Durum o günden bu yana iki yönlü olarak pek çok kez değişti; Rusya’nın görece daha zayıf göründüğü dönemler oldu, ardından Ukrayna’nın zayıf taraf olarak görüldüğü sonraki aşamaya geçildi” dedi.
Tüm bu dalgalanmalara rağmen Rusya’nın ulaşmak istediği nihai tablonun sabit kaldığını belirten Lukyanov, ABD ile yürütülen müzakerelerin doruk noktasına işaret etti.
Lukyanov, “Rusya’nın elde etmek istediği hedeflerin tablosu hiçbir zaman değişmedi ve bu sürecin doruk noktası Anchorage kenti ile 25 Ağustos tarihinde Başkan Donald Trump ile yapılan görüşme oldu” değerlendirmesinde bulundu.
Bu zirvenin diplomatik önemini anlatan Lukyanov, “Rus diplomatların, bizzat Devlet Başkanı Putin’in ve Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un o görüşmeye sürekli atıfta bulunması tesadüf değildir” dedi.
Görüşmenin niteliğine ilişkin terminoloji farklarına değinen Lukyanov, “Rus tarafı bunlara anlaşmalar, Amerikan tarafı ise mutabakatlar adını veriyor; ancak her halükarda askeri aşamayı sona erdirecek olası karşılıklı tavizlerin belirli bir çerçevesi orada ortaya konmuştu” ifadelerini kullandı.
Bu çerçevenin fiiliyata dökülemediğini belirten Lukyanov, “Başkan Trump’ın Amerikalı müttefikleriyle bir ilerleme sağlayamaması nedeniyle bu çerçeve asla hayata geçirilemedi” diye konuştu.
Barış sürecinin başlangıç parametrelerinin aynı kaldığını vurgulayan Lukyanov, Moskova’nın yaklaşımının değişmediğini yineledi.
Lukyanov, “Temel olarak hiçbir şey değişmedi; bir barış anlaşması olmasa bile barış sürecinin başlangıcını oluşturacak unsurların birleşimi tamamen aynıdır” dedi.
Putin’in konuya dair muhataplarına yönelik açık mesajlar verdiğini söyleyen Lukyanov, Rus liderin tutumunu şu sözlerle aktardı:
Lukyanov, “Putin bu fikir setine sahip olduğumuzu belki on kez, belki daha fazla ifade etti ve ‘Bunu kabul edebilirsiniz ya da etmezsiniz; eğer şimdi kabul etmezseniz, bir dahaki sefere durum sizin için daha kötü olacaktır’ dedi.”
Müzakere sürecinin ertelenmesinin Ukrayna aleyhine sonuçlar doğurduğunu belirten Lukyanov, gecikmelerin Rusya’nın elini güçlendirdiğini ifade etti.
Lukyanov, “Zaman geçtikçe Rus tarafının eli daha da güçlenecek ve Rusya daha fazlasını talep edecektir; şu ana kadar yaşananlar tam olarak bunu gösteriyor” dedi.
Diplomatik girişimlerin yenilendiği her dönemde şartların Kiev aleyhine ağırlaştığını dile getiren Lukyanov, Ukrayna’nın geçmiş teklifleri değerlendiremediğini aktardı.
Lukyanov, “Amerikan yönetiminin ya da Rus tarafının müzakere turlarını yeniden başlatmaya çalıştığı her seferde, Ukrayna’daki durumun bir önceki paketin kabul edilmesi haline kıyasla çok daha kötü olduğu görülüyor” diye konuştu.
ABD’deki iç siyasi dönüşümlere de değinen Lukyanov, ara seçimlerin ardından Washington’daki dengelerin Rusya politikasını etkileyebileceğini söyledi.
Lukyanov, “Siyasi alanda çok fazla değişiklik görüyoruz; ABD’de ara seçimlerin getirdiği sonuçların siyasi ve diplomatik bir etkisi olabilir” ifadelerini kullandı.
Yeni dönemde Beyaz Saray’ın Ukrayna meselesine ayıracağı zamanın belirsiz olduğunu belirten Lukyanov, Trump’ın konumuna dikkat çekti.
Lukyanov, “Başkan Trump’ın ciddi şekilde zayıflamış bir başkanlık tablosu içinde Ukrayna konusuna eskisi kadar zaman ayırmaya istekli ve muktedir olup olmayacağını göreceğiz” dedi.
Siyasi atmosferdeki farklılaşmanın Rusya’nın temel rotasını sarsmadığını belirten Lukyanov, taleplerin korunacağını vurguladı.
Lukyanov, “Siyasi ortamdaki bu değişime karşın Rusya’nın benimsediği çizginin ve ısrarının aynı kaldığını düşünüyorum; bu durum Rusya’nın temel taleplerini değiştirmeyeceği anlamına gelmektedir” değerlendirmesini yaptı.
“Trump Avrupa ve Ukrayna’da topal bir ördek olarak algılanacak”
Program yöneticisi Glenn Diesen, ABD ara seçimlerinin tamamlanmasının ardından Demokratların savaşa daha fazla kaynak ayırma eğiliminde olduğunu ve Trump’ın zayıflayan pozisyonunun diplomasi kapısını kapatıp kapatmayacağını sordu.
ABD siyasi sistemi uzmanlarının görüşlerini aktaran Lukyanov, iç politika ile dış politika yetkileri arasında belirgin bir ayrım olduğuna işaret etti.
Lukyanov, “Amerikan siyasi sistemi uzmanı meslektaşlarımdan duyduğum her şeye göre, dış politika alanı öncelikli olarak başkanlığın yetki alanındadır” dedi.
Trump’ın iç siyasette çok ciddi engellerle karşılaşacağını belirten Lukyanov, yasama organındaki gerilimlere değindi.
Lukyanov, “Trump iç politika kararları alanında ciddi biçimde zayıflayacaktır; Demokratların geçmiş dönemdeki uygulamaların intikamını almak için başlatacağı bir suçlama ve soruşturma fırtınasıyla kesinlikle yüzleşmek zorunda kalacaktır” ifadelerini kullandı.
Buna rağmen dış politikanın seyrinin doğrudan Trump’ın kişisel tercihlerine bağlı kalacağını vurgulayan Lukyanov, odaklanma sorununa işaret etti.
Lukyanov, “Dış politika söz konusu olduğunda mesele Demokratlardan ziyade doğrudan Trump’ın kendisine bağlı kalacaktır; dış meselelere ve bizim durumumuzda Ukrayna meselesine odaklanmayı başarıp başaramayacağı belirleyici olacaktır” dedi.
Trump’ın iç siyasi çekişmelere fazlasıyla gömülebileceğini dile getiren Lukyanov, ABD Başkanının karakter özelliklerini anlattı.
Lukyanov, “Trump’ın tamamen iç mücadeleye kapılması muhtemeldir; onu artık yeterince iyi tanıyoruz, bu tür çekişmelerden keyif alabilir, kavgacı ve gürültülü bir ortamda paradoksal olarak kendini oldukça rahat hissedebilir” diye konuştu.
Ukrayna başlığına yeterli enerjinin ayrılıp ayrılamayacağının henüz netleşmediğini ifade eden Lukyanov, Tahran dosyasının Washington için önceliğine dikkati çekti.
Lukyanov, “Trump’ın Ukrayna için zaman ve enerji ayırıp ayıramayacağını zaman gösterecektir; ancak yine de denemeye devam edeceğini tahmin ediyorum” dedi.
Kongre’nin İran konusundaki baskısına değinen Lukyanov, iki partinin de bu başlıkta ısrarcı olduğunu belirtti.
Lukyanov, “Trump kesinlikle İran konusunda bir şeyler yapmaya zorlanacaktır; Ukrayna bazı Demokratlar için önemli bir mesele olsa da net bir sonuçlanma ihtimali bulunmayan İran meselesi, ABD Kongresi’ndeki hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler ile Amerikan kamuoyu için son derece kritiktir” ifadelerini kullandı.
Trump’ın uluslararası algısının zayıflayacağını vurgulayan Lukyanov, Avrupa ve Kiev yönetiminin bakış açısına değindi.
Lukyanov, “Özetle Başkan Trump dikkatini bu alana vermeye çalışacaktır; ancak genel olarak bakıldığında özellikle Avrupa’da ve Ukrayna’da fazlasıyla topal bir ördek gibi algılanacaktır” değerlendirmesini yaptı.
Trump’ın geçmişte güce dayalı bir diplomasi yürüttüğünü hatırlatan Lukyanov, eski yöntemin zayıfladığını aktardı.
Lukyanov, “Trump’ın Ukrayna karşısında yapmaya çalıştığı birçok hamle, arkasında Birleşik Devletler gücünün bulunduğu ve herkesin kendi sözünü dinlemek zorunda olduğu şeklindeki otoriter yaklaşımına dayanıyordu” dedi.
Bu tablonun Avrupa ve Ukrayna’daki muhalif aktörlerin işini kolaylaştıracağını söyleyen Lukyanov, direncin artacağını ifade etti.
Lukyanov, “Artık Avrupa’daki ve Ukrayna’daki rakiplerin işi daha kolay olacaktır; geçmişte de Trump’ın dayatmalarından kaçınmakta oldukça becerikliydiler, şimdi ise kendi istedikleri doğrultuda ilerleme konusunda kesinlikle cesaret bulacaklardır” diye konuştu.
“Avrupa ile güven seviyesi sıfırın çok altında”
Avrupa ile Rusya arasındaki güvenlik mimarisinin yeniden ele alınması ihtimalini değerlendiren Diesen, Moskova’nın Avrupalıları yapıcı bir ortak olarak görüp görmediğini sordu.
Ukrayna’daki şartların ağırlaştığını belirten Lukyanov, yaklaşan kış mevsimi ve altyapı hasarlarına dikkat çekti.
Lukyanov, “Ukrayna içindeki ağır kriz tablosu ortadadır; kış mevsimi kapıdadır, oradaki iç durum iyi olmaktan çok uzaktır ve Rusya tüm altyapıyı çok sert şekilde vurmaya devam etmektedir” dedi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin söylemlerinde değişimler görüldüğünü dile getiren Lukyanov, bu ifadelerin bağlayıcılığı olmadığını kaydetti.
Lukyanov, “Zelenskiy’den daha önce duyduklarımızdan farklı tonlar işitiyoruz; ancak bu çok fazla bir anlam ifade etmiyor, çünkü Zelenskiy istediği her şeyi söyleyip sonra bundan vazgeçebilir ve tam tersini dile getirebilir” ifadelerini kullandı.
Moskova ile Avrupa arasındaki diplomatik zeminin mevcut aşamada tıkandığını belirten Lukyanov, yakın zamanda gerçekleştirilen telefon görüşmelerine atıfta bulundu.
Lukyanov, “Rusya ile Avrupa arasındaki durum şu aşamada oldukça umutsuz görünmektedir; Norveç Başbakanı ile Finlandiya Cumhurbaşkanı’nın Putin ile sadece konuşmaya yönelik mütevazı girişimine Avrupa’da verilen tepkiyi gördük” dedi.
Bu temasların yeni bir zemin yaratmadığını vurgulayan Lukyanov, konuşmaların niteliğini aktardı.
Lukyanov, “Putin ile yaptıkları görüşme yeni bir sonuç getirmedi; temelde her iki taraf da önceki görüşlerini dile getirdi, tek fark bunu doğrudan yapmaları ve uzun süredir olduğu gibi birbirlerine bağırmamaları oldu” diye konuştu.
Söz konusu temasın dahi kıtada şüpheyle karşılandığını belirten Lukyanov, Avrupa’nın genel yaklaşımının değişmediğini söyledi.
Lukyanov, “Bu girişim dahi Avrupa’da en hafif tabirle son derece yüksek bir şüpheyle, hatta daha da kötüsüyle karşılandı; bu durum Avrupa’nın ciddi bir sürece hazır olmadığını göstermektedir” dedi.
Avrupa’nın çatışmaya bakışındaki cezalandırma anlayışının sürdüğünü ifade eden Lukyanov, temel tutumu özetledi.
Lukyanov, “Avrupa temel yaklaşımını değiştirmeye hazır değildir; bu yaklaşım her zaman Rusya’nın bu savaştan hiçbir şey kazanamayacağı ve cezalandırılması gerektiği üzerine kurulmuştur” ifadelerini kullandı.
Stratejik yenilgi söyleminin geri plana çekildiğini belirten Lukyanov, hedefin sürdüğünü aktardı.
Lukyanov, “Artık stratejik yenilgi ifadesini duymuyoruz; ancak saldırgan taraf olarak görülen Rusya’nın bu süreçten hiçbir fayda sağlayamaması gerektiği anlayışı varlığını korumaktadır” dedi.
Avrupa’nın kurumsal olarak da ortak bir müzakere yürütemeyeceğini vurgulayan Lukyanov, yapısal sorunlara işaret etti.
Lukyanov, “Avrupa kurumsal açıdan verimli ya da üretken bir tartışmayı organize edebilecek durumda değildir; Avrupa kurumları görüşmelere katılmak istese dahi tüm ülkelerden onaylanmış konsolide ve sağlam bir yetki belgesi çıkarabileceklerine inanmıyorum” değerlendirmesini yaptı.
ABD modelinde özel temsilcilerin en azından doğrudan kanal açabildiğini kaydeden Lukyanov, Avrupa tarafında bunun bulunmadığını söyledi.
İskandinav liderlerin temas yöntemine dikkat çeken Lukyanov, görüşmelerin kapsamını aktardı.
Lukyanov, “Norveç ve Finlandiya örneğinde her iki liderin de Putin’i ulusal sıfatlarıyla aradıklarını vurgulamaları bizim açımızdan son derece dikkat çekiciydi; çok uzun zamandır ilk kez Avrupalı liderler bu görüşmenin Avrupa adına değil, ulusal düzeyde bir temas olduğunu özellikle belirtmek istedi” dedi.
Bu tavrın Avrupa içindeki dengelerden kaynaklandığını belirten Lukyanov, liderlerin olası tepkileri öngördüğünü dile getirdi.
Lukyanov, “Belki de bu iki lider, Avrupa’nın temsilcileri olarak hareket ettikleri takdirde hiçbir şey başaramayacaklarını, Avrupa’nın derhal kendilerini reddedeceğini ve bu görüşmenin tüm sonuçlarını iptal edeceğini biliyordu” diye konuştu.
Taraflar arasındaki güvensizliğin ulaştığı seviyeyi anlatan Lukyanov, karşılıklı anlayışın ortadan kalktığını söyledi.
Lukyanov, “Rusya ile Avrupa arasındaki en büyük sorun güven seviyesinin sıfırın, hatta sıfırın oldukça altında olmasıdır; karşı tarafın mantığını anlamaya yönelik hiçbir çaba bulunmamaktadır” dedi.
Bu tablonun karşılıklı korkuları beslediğini ifade eden Lukyanov, her adımın tehdit algısını tetiklediğini aktardı.
Lukyanov, “Bu durum bizi karşılıklı korkuların girdabına sürüklüyor; karşı tarafın attığı her adım görüşmelere başlama gerekçesi olarak değil, olası bir çatışmaya daha fazla hazırlanma sebebi olarak görülüyor” ifadelerini kullandı.
Polonya’daki iç siyasi gelişmeleri örnek gösteren Lukyanov, dış etkenlerin iç siyasete alet edildiğini dile getirdi.
Lukyanov, “Polonya’da iki büyük siyasi güç arasında klasik bir iç kriz yaşanıyor; her iki tarafın neyi temsil ettiğini biliyoruz ve bu kriz hiç şaşırtıcı değil, ancak hükümet ve Başbakan aniden bu meselenin tamamen Rusya ile ilgili olduğunu öne sürmeye başladı” dedi.
İç sorunların bu yöntemle çözülemeyeceğini vurgulayan Lukyanov, çıkış yolunun tıkandığını söyledi.
Lukyanov, “Polonya’daki iç çekişmeleri yıllardır, hatta on yıllardır biliyoruz; böylesi bir tabloda her güç her aktör iç sorunlarını çözmek için bu korkuyu kullandığı sürece hiçbir çıkış yolu bulunamaz” diye konuştu.
“Soğuk Savaş dönemine ait modeller artık geçerli değil”
Helsinki Nihai Senedi ve Yeni Bir Avrupa İçin Paris Şartı gibi tarihi metinlerdeki ilkeleri hatırlatan Glenn Diesen, bölünmez güvenlik ilkesi ile ülkelerin ittifak seçme özgürlüğü arasındaki çelişkinin nasıl çözülebileceğini sordu.
Tarihsel referansların günümüz dünyasında karşılığı kalmadığını belirten Lukyanov, Soğuk Savaş dinamiklerinin geride kaldığını vurguladı.
Lukyanov, “Her ikisi de temelde Soğuk Savaş’a ait olan bu modellere yapılan tüm atıfların artık hiçbir geçerliliği kalmadığından endişe ediyorum” dedi.
Soğuk Savaş döneminin kendine has kuralları olduğunu dile getiren Lukyanov, geçmişe duyulan özlemin abartılı olduğunu söyledi.
Lukyanov, “Soğuk Savaş uluslararası ilişkilerin çok özel ve kendine has bir dönemiydi; nispeten iyi yapılandırılmış ve organize edilmiş bir süreçti, ancak gerçek Soğuk Savaş’ı incelersek hiç de hoş bir dönem olmadığını görürüz” ifadelerini kullandı.
Rusya’daki tarihçiler ve dış politika uzmanları arasında Helsinki mutabakatlarına dair tartışmalar yürütüldüğünü anlatan Lukyanov, Sovyet yaklaşımını aktardı.
Lukyanov, “Sovyetler Birliği döneminde ve sonrasında geleneksel yaklaşım, bu anlaşmayı birbiriyle yarışan iki blokun karşılıklı kabul edilebilir bir uzlaşıya nasıl varabileceğine dair övgüye değer bir örnek olarak görmekti” dedi.
Buna karşılık anlaşmanın Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecini başlattığı yönünde eleştiriler olduğunu da belirten Lukyanov, statükocu yaklaşıma dikkat çekti.
Lukyanov, “Diğer taraftan Helsinki Anlaşması’nın Sovyet liderliği açısından gelecekteki gerileme ve çöküşe doğru atılan ilk adım olduğunu değerlendirenler de bulunmaktadır” diye konuştu.
Sovyet yönetiminin mevcut durumu koruma çabasının riskler barındırdığını dile getiren Lukyanov, siyasi şartların değiştiğini anlattı.
Lukyanov, “Sovyetler Birliği’nin İkinci Dünya Savaşı’nda elde edilen kazanımları korumaya odaklanması ve Avrupa’daki duruma yaratıcı şekilde bakmaması ilk etkendi; statükoyu korumaya çalıştığınız anda birilerinin gelip bunu değiştirmesini beklemek durumunda kalırsınız” dedi.
Anlaşmanın insani boyutuna ve evrensel değerler anlayışına değinen Lukyanov, üçüncü sepet maddelerinin sonuçlarını aktardı.
Lukyanov, “İkinci olarak Sovyetler Birliği’nin üçüncü sepet olarak adlandırılan insan hakları ve demokrasi gibi değerlerin tüm imzacılar nezdinde gözetilmesi gerektiğini kabul etmesi son derece olumlu tınlıyordu; ancak bu durum Sovyetler Birliği’nin dağılmasına katkı sağlayan süreci başlattı” ifadelerini kullandı.
Bu sürecin Soğuk Savaş sonrası dönemde evrenselci küreselleşmeyi doğurduğunu belirten Lukyanov, tek tip bir modelin dayatıldığını kaydetti.
Lukyanov, “Ardından sadece ekonomik değil siyasi birliğe de dayanan Soğuk Savaş sonrası liberal küreselleşme ortaya çıktı; bu durum güç dengesi ve jeopolitik açıdan zaten kötü olan NATO genişlemesini daha da sorunlu kıldı, zira ittifakın genişlemesi dışarıdaki tüm ülkelerin benimsemek zorunda kaldığı belirli bir siyasi ve sosyal modeli beraberinde getirdi” dedi.
Rusya’nın bu süreçteki konumuna işaret eden Lukyanov, ortaya çıkan uyumsuzluğu dile getirdi.
Lukyanov, “NATO’ya katılma arzusu taşımayan ancak bu modeli kabullenmesi beklenen bir diğer eski komünist ülke olarak görülen Rusya ile yaşanan en büyük karmaşa buradan kaynaklandı” değerlendirmesini yaptı.
Mevcut dünya düzeninde ideolojik birlikteliklerin aranamayacağını vurgulayan Lukyanov, güvenlik odaklı bir yaklaşım önerdi.
Lukyanov, “Bugün artık sadece çok kutuplu değil, çok kültürlü ve çoklu değer sistemlerine dayalı bir dünyadayız; temel kabul güvenlik odaklı olmalıdır, ülkelerin içeride nasıl örgütleneceği gibi meseleler bir kenara bırakılmalıdır, çünkü önceki modelde tüm bunlar birbirine karıştırılmıştı” diye konuştu.
“Dünya derinden bölünmüş olmasına rağmen birbirine bağlı”
Uluslararası sistemdeki çok kutuplu yapıyı ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in medeniyetlerin birbirine model dayatmaması gerektiği yönündeki mesajlarını hatırlatan Glenn Diesen, yeni küreselleşme denkleminin nasıl işleyeceğini sordu.
Tarihsel açıdan parçalanmış dünyaların yeni bir olgu olmadığını belirten Lukyanov, geçmiş dönemlere atıfta bulundu.
Lukyanov, “Farklı kültürel, siyasi ve ideolojik sistemlere sahip parçalanmış bir dünya yeni değildir; insanlık tarihinin büyük bölümünde 17’nci, 19’uncu ya da 20’nci yüzyıllarda zaten bu şartlar altında yaşadı” dedi.
Son döneme damga vuran liberal küreselleşmenin ise merkezi kurallara dayandığını anlatan Lukyanov, iki farklı sistemin tecrübe edildiğini aktardı.
Lukyanov, “Çok iyi hatırladığımız liberal küreselleşme modeli ise ekonomiden siyasete kadar her alanda ortak kuralların ve ilkelerin var olduğunu varsayan merkezi bir sistemdi; biz bu iki modeli de biliyoruz” ifadelerini kullandı.
Günümüzdeki tablonun bu iki yapının eş zamanlı bir birleşimi olduğunu vurgulayan Lukyanov, benzersiz bir döneme girildiğini belirtti.
Lukyanov, “Şu anda elimizde olan tam olarak bir karışımdır; bir tarafta farklı düzeylerde rekabetin sertleştiği son derece parçalanmış bir dünya var, aynı zamanda herkes birbiriyle bağlantılıdır ve bu bağlantı sadece artmakla kalmayıp bir zorunluluk haline gelmiştir” dedi.
Ekonomik bağlar olmadan hiçbir ülkenin kalkınamayacağını dile getiren Lukyanov, çatışma ile bağımlılığın bir arada yürüdüğünü söyledi.
Lukyanov, “Birlikte çalışmadan ve karşılıklı bağlantı kurmadan hiç kimse gelişme gösteremez; son derece çatışmalı ancak birbirinden ayrılamaz biçimde birbirine bağlı bu tür sistemlerde daha önce hiç yaşamadık” diye konuştu.
Geleneksel düzenlere geri dönüşün mümkün olmadığını belirten Lukyanov, yeni yapının anlaşılması için zamana ihtiyaç duyulduğunu aktardı.
Lukyanov, “Gerek çatışmalı parçalanmış dünyaya gerekse salt küreselleşmiş eski dünyaya tek başına geri dönemeyeceğimizi anlamak için zamana ihtiyacımız olacak; her ikisine birden aynı anda sahip olacağız” ifadelerini kullandı.
Siyasi çatışmalara rağmen küresel ekonomik mekanizmaların işleyişini sürdürdüğünü kaydeden Lukyanov, piyasa şartlarının direncine işaret etti.
Lukyanov, “Ukrayna’daki savaş ya da Ortadoğu’daki durum gibi son derece şiddetli ve kanlı çatışmalara, ekonomiye yönelik ağır siyasi müdahalelere ve piyasa ilkelerinin tahrip edilmesine rağmen, ekonomik dünyanın dağılmadan hayatta kalmanın yollarını bulduğunu görüyoruz” dedi.
Mevcut sistemin çelişkilerini Mart ayında yaşanan bir örnekle açıklayan Lukyanov, Washington’ın petrol politikasını hatırlattı.
Lukyanov, “Sistemin barındırdığı tuhaflığın ve belki de rasyonelliğin en çarpıcı örneği bu yılın Mart ayında yaşandı; Birleşik Devletler İran’a yönelik adımlar attığında Trump İran medeniyetinin yok edilmesi gerektiğini ilan etmişti, ancak aynı dönemde ABD Hazine Bakanlığı küresel piyasada İran petrolüne ihtiyaç duyulduğu ve fiyatların düşük tutulması istendiği için bu petrole yönelik yaptırımları bir süreliğine kaldırdı” diye konuştu.
Ekonomik çıkarların siyasi kararların önüne geçtiğini vurgulayan Lukyanov, kendi yaklaşımının kaynaklarını anlattı.
Lukyanov, “Bu tamamen çelişkili bir durumdu ama gerçekleşti; gelecekte buna benzer tabloları çok daha sık göreceğiz, ben de eğitimime Sovyetler Birliği’nde başlamış ve Marksizm çalışmış biri olarak ekonomiye siyasetten daha fazla inanıyorum” değerlendirmesini yaptı.
“ABD ideolojik hedefler yerine çıkarlarına odaklanan bir güce dönüşüyor”
Gelecek dönemde Rusya, ABD ve Çin liderleri arasında olası bir temas ihtimalini ve iki ülke ilişkilerinin kökten değişme potansiyelini soran Diesen’a yanıt veren Lukyanov, hızlı bir dönüşüm beklemediğini ifade etti.
Moskova ile Washington arasındaki ilişkilerde devrim niteliğinde bir değişim öngörmediğini belirten Lukyanov, ekonomik zeminin darlığına değindi.
Lukyanov, “Rusya ile Birleşik Devletler arasındaki ilişkilerde köklü bir değişim ihtimali konusunda oldukça şüpheciyim; Trump göreve geldiğinde bazı kesimlerin beslediği umutlar onun iş odaklı kişiliğiyle ilgiliydi, ancak Rusya-ABD hattında somut ekonomik kazanım sağlayacak alanlar oldukça sınırlıdır” dedi.
Enerji sektörü dışında geniş bir ticaret hacmi bulunmadığını kaydeden Lukyanov, ilişkilerin ekonomik boyutunu aktardı.
Lukyanov, “Enerji gibi işbirliği yapabileceğimiz belirli alanlar mevcuttur; fakat genel olarak Rusya hiçbir zaman Birleşik Devletler için büyük bir ticaret ve ekonomi ortağı olmadı, dolayısıyla Trump dahil Amerikan tarafı bu ilişkiden elde edilebilecek somut bir kazanç görmedi” diye konuştu.
İki ülke ilişkilerinden ziyade ABD’nin içsel dönüşümünün daha kritik olduğunu vurgulayan Lukyanov, Amerikan siyasetindeki yeni eğilimlere dikkati çekti.
Lukyanov, “Benim açımdan daha umut verici olan husus Rusya ile ABD arasındaki yeni ilişki beklentisi değil, bir ülke ve siyasi yapı olarak Birleşik Devletler’in kendi içindeki dönüşüm ihtimalidir” ifadelerini kullandı.
Demokrat Parti içerisinde de benzer eğilimlerin yükseldiğini belirten Lukyanov, siyasi odak noktasının içeriye kaydığını söyledi.
Lukyanov, “Demokratlar tarafında öne çıkan yeni isimlere baktığımızda farklı görüşlere sahip olsalar da dış dünyayla ilgili meseleler yerine Birleşik Devletler’in ve Amerikan halkının ihtiyaçlarıyla ilgilenilmesi gerektiği noktasında Trump ile aynı çizgide buluşuyorlar” dedi.
Bu yönelimin küresel ittifakları da etkileyeceğini dile getiren Lukyanov, Amerikan kimliğindeki değişimi anlattı.
Lukyanov, “Amerikan siyasi kimliğinin kendi çıkarlarına odaklanan bir yapıya evrilmesi orta ve uzun vadede tüm ikili ilişkilerden daha önemlidir; Trump’tan sonra gelecek başkan ister Cumhuriyetçi ister Demokrat olsun, değişmeyen ittifakları koruma konusunda çok daha az istekli bir profil ortaya çıkacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
Al-satçı ve faydacı diplomasi yaklaşımının küresel bir eğilim haline geldiğini belirten Lukyanov, ülkelerin zorunluluklarına işaret etti.
Lukyanov, “Trump’ın ticari mantığa dayalı yaklaşımı ağır şekilde eleştirildi; ancak gerçekte bunun küresel bir eğilim olduğunu görüyoruz, büyük ya da küçük fark etmeksizin tüm ülkeler kalkınma imkanlarını kullanabilmek adına pragmatik adımlar atıyor” dedi.
Moskova açısından Amerikan dış politikasındaki pragmatizmin müzakere zemini yarattığını vurgulayan Lukyanov, beklentisini özetledi.
Lukyanov, “Rusya açısından önemli olan husus, ABD’nin aşırı ideolojik bir güçten az çok normal bir güce dönüşmesidir; Amerikalılar sahip oldukları güçle herkese dikte etmeyi elbette sürdüreceklerdir, ancak ideolojik dogmalar yerine somut çıkarlara dayalı bir dikte söz konusu olduğunda en azından müzakere ve pazarlık yapılabilecek bir zemin bulunur” diye konuştu.
“Kış şartları her iki taraf için de belirleyici ve zorlu geçecek”
Diesen’ın cephe hattındaki son durumu, enerji ve lojistik altyapıya yönelik saldırıları sorması üzerine Lukyanov, çatışmanın mevcut gidişatını askeri mantık çerçevesinde değerlendirdi.
Sahadaki yıkımın ulaştığı boyutlara dikkati çeken Lukyanov, durumun vahametini ifade etti.
Lukyanov, “Genel durum son derece ağırdır; askeri mantığı anlıyorum, diplomasinin tıkandığı ve Ukrayna tarafının diplomatik fırsatları reddettiği mevcut tabloda başka bir seçenek görünmüyor, ancak genel manada gurur duyulacak bir durum ortada yoktur” dedi.
Savaşın niteliğinin zaman içinde değiştiğini belirten Lukyanov, önceki aşamalara değindi.
Lukyanov, “Geçen yaza kadar Rusya bu tarz bir savaş yürütmedi; Devlet Başkanı Putin başından itibaren kiminle savaştığımız konusunda son derece netti, hedef Ukrayna halkı ya da şehirleri değil, doğrudan askeri güçlerdi” diye konuştu.
Ukrayna’nın Rusya topraklarındaki altyapıya saldırmasının tırmanışı tetiklediğini dile getiren Lukyanov, çatışmanın boyut değiştirdiğini söyledi.
Lukyanov, “Ukrayna tarafı Rusya’daki altyapıyı yoğun şekilde hedef almaya başladıktan sonra savaş farklı bir düzeye evrildi ve tırmandı” ifadelerini kullandı.
Önümüzdeki kış aylarının çatışmanın seyri açısından kritik olacağını vurgulayan Lukyanov, karşılıklı zorluklara işaret etti.
Lukyanov, “Bu kışın kesinlikle belirleyici olacağını tahmin ediyorum; Ukrayna için çok zor geçecektir, aynı zamanda Rusya için de oldukça çetin olacaktır, çünkü Ukrayna güçlerinin hassas vuruşlar yapabildiğini görüyoruz ve bu potansiyellerinin tamamen tükendiğine inanmıyorum” dedi.
Sağduyunun hakim olabilmesi için yıkımın sürebileceğini belirten Lukyanov, Ukrayna liderliğinin durumunu aktardı.
Lukyanov, “Sağduyunun özellikle Ukrayna tarafında hakim olmasından önce ne yazık ki daha fazla yıkıma tanıklık etmek zorunda kalacağız” değerlendirmesini yaptı.
Zelenskiy’nin geri adım atamayacak bir konuma geldiğini dile getiren Lukyanov, siyasi geleceğin savaşa bağlandığını vurguladı.
Lukyanov, “Zelenskiy geri adım atamayacağı bir tablonun içindedir; kendi kaderinin savaşın sürmesine, hatta ucu açık bir çatışma ortamına bağlı olduğunu anlamaktadır ve bu son derece olumsuz bir durumdur” dedi.
Washington’daki yönetim değişikliğinin ve iç krizlerin savaşı uzatabileceğini söyleyen Lukyanov, sürece dair öngörüsünü aktardı.
Lukyanov, “Zelenskiy’i daha makul bir tutuma yöneltmenin tek yolu Birleşik Devletler’den ve Trump’ın yakın çevresinden gelecek doğrudan baskıydı; ancak Trump’ın iç meselelerle meşgul olması nedeniyle savaşın bu aşaması ne yazık ki uzayacaktır” ifadelerini kullandı.
Amerika1 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını2 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Dünya Basını2 hafta önceDemokrasi namına: AB’nin iç düşmana karşı savaşı
Ortadoğu2 hafta önceEisenkot’tan koalisyon için üç şart
Görüş2 hafta önceMar-A-Lago’da ‘Mavi Dalga’ Korkusu: Ara Seçim ABD’ye Neler Getirecek?
Asya2 hafta önceÇin Afrika silah pazarında Fransa ve Batılı ülkelerin yerini alıyor










