Ortadoğu
Likud, Netanyahu ile Eisenkot arasında “rotasyonlu” başbakanlığı değerlendiriyor

Likud partisi ve Binyamin Netanyahu’nun yakın çevresinde yetkililer, dar bir koalisyonun kurulmasının imkânsız olduğu ve siyasi sistemin bir çıkmaza girdiği senaryoyu analiz ediyorlar.
Jerusalem Post’ta yer alan habere göre böyle bir senaryoda, Likud yetkilileri tarafından tartışılan seçeneklerden biri, Netanyahu ile Yaşar Partisi lideri Gadi Eisenkot arasında görev dönüşümünün yapılacağı geniş bir koalisyon hükümeti.
Bu aşamada analistleri meşgul eden asıl soru, Netanyahu’nun Eisenkot’u kendisiyle birlikte bir dönüşümlü hükümet kurmaya ikna etmek için ne sunabileceği ve Netanyahu-Benny Gantz hükümetindeki emsali takip ederek, bu kez dönüşümlü yönetim anlaşmasına uyulacağına onu nasıl inandırabileceği.
Likud’un kapalı kapılar ardında yapılan görüşmelerinde gündeme getirilen olasılıklar arasında, Netanyahu’yu gelecekte cumhurbaşkanlığına aday göstermek de yer alıyor.
Bu, hem Netanyahu için üzerinde anlaşmaya varılmış bir siyasi çıkış yolu hem de başbakanlığın nihayetinde Eisenkot’a geçeceğine dair siyasi bir garanti yaratacak.
Bu aşamada bunlar, seçimler öncesinde Netanyahu’nun “geniş koalisyon” kampanyasını çevreleyen stratejik değerlendirmeler ve senaryo analizleri.
Likud yetkilileri, Netanyahu’nun 61 sandalyeye ulaşamadan seçimi tamamlayabileceğine inanıyor, fakat aynı zamanda muhalefet bloğunun da hükümet kurmak için yeterli sandalyeye sahip olamayacağı ihtimaline de güveniyorlar.
Her iki taraf da koalisyon kuramazsa, yetkililer, yeni bir seçimin önlenmesi yönündeki baskının bir birlik hükümeti olasılığını yeniden gündeme getirebileceğini tahmin ediyor.
Eisenkot, eğer Netanyahu karşıtı blokta büyük bir güçün başında seçime girerse, böyle bir hamlenin başlıca potansiyel ortaklarından biri olarak görülüyor.
Likud’da tartışılan senaryoya göre, olası senaryolardan biri, Netanyahu’nun rotasyon kapsamında ilk olarak başbakanlık görevini üstlenip, daha sonra bu görevi Eisenkot’a devretmesi.
Ne var ki böyle bir adımın önündeki en bariz engel, 2020 yılında Gantz ile kurulan dönüşümlü hükümetin yol açtığı güven krizi.
Eisenkot’un, o dönemde Gantz’ın bulunduğu durumun aynısına düşmemesini sağlayacak bir mekanizmaya ihtiyacı olacak. Yani, hiçbir zaman hayata geçirilmeyen bir dönüşümlü hükümet anlaşmasının ortağı olmak.
Bu bağlamda, tartışmalarda cumhurbaşkanlığı olasılığı da gündeme geliyor. Bu senaryoya göre, liderlik devri tarihi, Isaac Herzog’un görev süresinin sona ermesinin ardından Netanyahu’nun Cumhurbaşkanı Konutu’na taşınmasıyla bağlantılı olabilir.
Bu olasılığı gündeme getirenler, böyle bir adımın Netanyahu’ya başbakanlık görev süresinin sona ermesinden sonra üzerinde mutabık kalınmış bir siyasi hedef sunabileceğine inanırken, aynı zamanda Eisenkot’a da görev dönüşümünün gerçekleşeceğine dair daha fazla güven vereceğini düşünüyorlar.
Likud içinde bile yetkililer, cumhurbaşkanlığı senaryosunun henüz kesinleşmiş bir plan olmaktan uzak olduğunu vurguluyor ve bazıları bunu uzak bir olasılık olarak nitelendiriyor.
Bununla birlikte, bu konu, güven sorununu aşabilecek bir mekanizma bulma çabalarının bir parçası olarak şimdiden tartışılmaya başlandı.
Likud içinde dile getirilen bir değerlendirmeye göre, cumhurbaşkanlığı senaryosu gelecekte gündeme gelirse, Netanyahu’nun ceza davasının sonuçlandırılması gerekecek.
Hukuki açıdan bakıldığında, bu tartışmalardaki argüman, yargılanan bir kişinin başkanlığa aday olmasını engelleyen otomatik bir hukuki engel bulunmadığı yönünde.
Asıl karmaşık mesele ise kamuoyu ve siyaset boyutunda olacak.
Bu senaryoyu gündeme getirenler, Netanyahu’nun başbakanlık görevini sona erdirecek ve istikrarlı bir hükümetin kurulmasına imkân tanıyacak daha kapsamlı bir anlaşmanın parçası olarak, böyle bir adımın kamuoyuna sunulmasının da mümkün olacağına inanıyorlar.
Bu tartışma, Netanyahu’nun son haftalarda “geniş bir hükümet” kurulması gerekliliği konusunda savunduğu çizgiyi de açıklıyor.
Likud yetkilileri, Netanyahu’nun 61 sandalyeli sağcı bir hükümetin garantili bir sonuç olmadığını anladığını ve bu nedenle seçimlerden sonra muhalif kamptan isimleri hükümete dahil etme olasılığına yönelik kamuoyu ve siyasi zemini önceden hazırlamanın önemli olduğuna inandığını tahmin ediyor.
Sonuçlar, hiçbir bloğun çoğunluğa sahip olmadığını gösterirse, Netanyahu, seçmenlerin her iki tarafa da kesin bir zafer vermediğini ve bu koşullar altında halkın büyük bir kesimini hükümetin dışında bırakmanın hiçbir gerekçesi olmadığını savunabilir.
Fakat Gantz örneği, gelecekteki tüm tartışmaların merkezinde yer almaya devam edecek. Likud yetkilileri, Netanyahu’nun siyasi vaadinin tek başına yeterli olmayacağını biliyor.
Bu nedenle, cumhurbaşkanlığı fikrinin yanı sıra siyasi tartışmalarda daha pratik mekanizmalar da inceleniyor: bütçe ve güvensizlik oylamalarıyla ilgili taahhütler, anlaşmanın ihlal edilmesini zorlaştıracak yasal mekanizmalar ve hatta Netanyahu’nun taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda devreye girecek şekilde bir mütevelliye istifa mektubunun teslim edilmesi olasılığı.
Likud yetkilileri ayrıca, böyle bir senaryo ile Netanyahu-Gantz hükümeti arasındaki temel bir farka da işaret ediyor.
Seçim sonuçları Netanyahu’ya bağımsız bir çoğunluk sağlamaz ve hükümeti ayakta tutmak için Eisenkot’a güvenmek zorunda kalırsa, bu bağımlılık başlı başına garanti sisteminin bir başka unsuru haline gelecek.
Ortaklığın feshedilip alternatif bir koalisyon kurulabileceği bir durumun aksine, bu senaryoda anlaşmanın ihlali tüm hükümetin düşmesine yol açabilir. Likud’un kazanacağı sandalye sayısı da belirleyici olacak.
Likud yetkilileri, mevcut beklentiler ışığında Netanyahu’nun 25-26’dan fazla sandalye kazanmasının, hükümet kurulurken göz ardı edilemeyecek büyük bir siyasi kampın lideri olarak kalabileceğini savunmasına olanak tanıyacak bir başarı olarak sunulacağını tahmin ediyor.
Buna karşılık, önemli ölçüde daha zayıf bir sonuç, rotasyonda ilk sırayı talep etme yeteneğine zarar verecek ve gelecekteki müzakerelerde güç dengesini değiştirecek.
Ortadoğu
Avn, Hizbullah’ı silah bırakmaya çağırdı

Lübnan Cumhurbaşkanı Josef Avn, Hizbullah’a silah bırakma çağrısı yaparak, “güçlü merkezi devlet” istediklerini söyledi.
Avn, salı günü Iraklı Dicle kanalına verdiği mülakatta, “Siz Lübnanlısınız ve devletin bir parçasısınız. Silahlarınızı teslim edin ki, hem ülke içinde hem de dışında vatandaşlarını korumakla sorumlu olacak güçlü bir merkezi devlete sahip olabilelim,” dedi.
Avn, Hizbullah’ın silahlarının “artık işe yaramadığını” ve tüm Lübnanlıları koruyabilecek tek kurumun devlet olduğunu savundu.
Lübnan lideri, yetkililerin silah tekelini kurma konusundaki kararlılığını yineleyerek, bu kararın uygulanmasının zaman alsa bile “sonuna kadar” yürürlüğe konacağını garanti etti:
“Devlet, silah tekeli konusunda kararlar aldı. Ordu, tüm güvenlik güçleriyle birlikte Lübnan topraklarının her yerinde konuşlandırılmış durumda ve görevini yerine getiriyor. Karar verildi ve biraz zaman alsa bile bunu uygulamaya kararlıyız. Bunu sonuna kadar götüreceğiz. Aynı zamanda, Hizbullah ile doğrudan ve dolaylı temaslar yoluyla, bu silahların artık bir işe yaramadığını, herkesi koruyanın devlet olduğunu onlara anlatmaya çalışıyoruz.”
Hizbullah’ın silahlarının “maalesef artık Lübnan’ı korumak için kullanılmadığını”, bunların “sadece bölgesel projeleri korumak için kullanıldığını” ileri süren Avn şöyle devam etti:
“1982’den 2000’e kadar bu silahlar amaçlanan sonucu verdi. Hizbullah şehitleri, en önemlisi Güney’in [Güney Lübnan] kurtarılması olmak üzere birçok başarıya imza attılar ve biz de bu fedakarlıklar için onlara teşekkür ediyoruz.”
Fakat ona göre, Hizbullah “2000’den sonra silahları başka bir gündeme yönlendirdi.” Bu durumun 2006 savaşına, ardından da 2023 ve 2026 savaşlarına yol açtığını söyleyen Avn, “Bunlar Lübnan’ın ihtiyaç duymadığı ve kendisini ilgilendirmeyen savaşlardı. Hizbullah’ın silahları artık Lübnan’ı korumak için değil, bölgesel projelere hizmet etmek için kullanılıyor,” dedi.
Josef Avn daha sonra Hizbullah’a Lübnan’ı başka bir çatışmanın içine sürüklememesi çağrısında bulundu.
“Hizbullah’ın sorumluluk bilinci varsa, kendi topluluğunu ve Lübnan’ı üçüncü bir destek savaşına sürüklemeyecektir,” diyen Avn şu uyarıda bulundu:
“Lübnan’dan atılan her roket, daha fazla nüfus göçüne, can kaybına ve yıkıma yol açacak. [Güney bölgesi sakinleri] özellikle de Şii topluluğunun üyeleri, kendi topraklarında yürütülen başkalarının savaşlarının bedelini ödüyorlar.”
Avn, devletin silahları geri almaya karar verdiğini yineledi ve ordunun ve güvenlik güçlerinin çalışmalarını savundu ve “Ordu, ister Hizbullah’a ister başkalarına ait olsun, silahları ele geçiriyor. Adalet görevini yerine getiriyor ama iki karar ve iki orduyla devam edemeyiz,” diye vurguladı.
Bu açıklamalar, Lübnan yetkililerinin devletin silah tekelinin uygulanmasını hızlandırması için ABD’nin baskısı altında olduğu bir dönemde geldi.
26 Haziran’da ABD’nin arabuluculuğunda imzalanan çerçeve anlaşmasının bir parçası olarak başlatılan Lübnan ile İsrail arasındaki müzakere süreci, Ağustos ayından bu yana yeni bir görüşme turu planlanmaması nedeniyle çıkmaza girmiş durumda.
Avn, “Prensip olarak yeni müzakere turları olacak ama İsrail hükümetinin kurulmasını bekliyoruz,” dedi.
Bu bağlamda cumhurbaşkanı, diplomasinin kullanılmasını savundu ve şöyle konuştu:
“Müzakere seçeneği en iyisidir. Savaşın sonucunun ne olacağını biliyoruz. İsrail ile müzakereler bir taviz değil, bir zorunluluk.”
Beyrut’un “Lübnan’ın egemenliğine ve Lübnan ordusunun egemenliğine” yönelik herhangi bir ihlali kabul etmeyeceğini vurgulayan Avn, bu bağlamda, silahsızlanmanın İsrail tarafından denetlenmesine karşı çıktı:
“Doğrulama yapmak isteyenler bir BM ekibini (Arap veya Avrupalı) kullanabilir ama bu ekip İsrailli olamaz; çünkü karşı tarafın hem yargıç hem de taraf olması kabul edilemez.”
Cumhurbaşkanı, Lübnan meselesinin de dahil edilmesinde ısrar eden İran ile ABD arasındaki müzakerelere de değindi:
“ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptı imzalandığında kimse bize danışmadı ya da fikrimizi sormadı. Bu kabul edilemez; çünkü müzakere masasında yer almalıyız, masanın üzerinde değil. Biz egemen bir devletiz ve yabancı müdahalelerden büyük acı çektik.”
Josef Avn, devletin şu anki önceliğinin savaşı sona erdirmek ve reformları ilerletmek olduğunu hatırlattı.
Ayrıca, Güney’in yeniden inşası için “temel bir adım” olarak nitelendirdiği İsrail’in geri çekilmesinin gerekliliğini vurguladı.
“Yeniden inşa için uluslararası bir konferans düzenlenmesini talep ediyoruz,” diyen ve bu geri çekilme gerçekleşmeden önce yıkımın kesin bir değerlendirmesinin yapılmasının hâlâ imkânsız olduğunu belirten Avn, “Uydu görüntülerine göre, ne yazık ki Güney yerle bir olmuştur,” diye ekledi.
Bir soruya yanıt veren cumhurbaşkanı, Lübnan’ın “Arap kardeşlerinin kendisine daha fazla destek vermesini ve kendisine daha fazla güven duymasını istediğini” belirtti:
“Bazı Arap ülkelerinin Lübnan’ın yanında durduğunu inkar edemeyiz fakat bu, umduğumuz ölçüde olmadı. Üzerinde çalıştığımız ana konulardan biri, bir yandan Lübnan halkı ile devleti arasında, diğer yandan devlet ile Arap ve uluslararası toplumlar arasında güvenin yeniden tesis edilmesi. Daha fazla çaba göstermeliyiz ve karşılığında Arap kardeşlerimizin bize daha fazla destek vermesini umuyoruz.“
Josef Avn ayrıca Suriye ile ilişkilerin iyi olduğunu ve iki ülkenin diplomatik ziyaretler yoluyla bu ilişkileri güçlendirmeye çalıştığını vurguladı.
“Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile görüştüm ve işler doğru yönde ilerliyor,” diyen Cumhurbaşkanı, ayrıca Lübnan ile Irak arasındaki ilişkileri de överek, iki ülke arasındaki ilişkilerin “tarihi ve köklü” olduğunun altını çizdi.
Son olarak cumhurbaşkanı, devlet başkanı olarak sergilediği performansı savundu ve göreve başlarken yaptığı konuşmadaki vaatlerin “mümkün olduğunca çoğunu” hayata geçirmeye çalıştığını iddia etti.
Bununla birlikte, “kırk yıllık birikim ve bölgesel koşulların” bu vaatlerin hayata geçirilmesini geciktirdiğini kabul etti.
Ortadoğu
ABD, Suudi Arabistan’a 36’dan fazla hava savunma danışmanı gönderiyor

CENTCOM Komutanı Brad Cooper, İran’a yönelik olası saldırı tartışmaları sürerken İsrail’de üst düzey askeri yetkililerle görüştü. Cooper’ın bu hafta ziyaret edeceği Suudi Arabistan’a ise Yemen saldırılarına karşı hava savunmasını desteklemek üzere 36’dan fazla ABD’li askeri danışman gönderiliyor.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, dün İsrail’i ziyaret etti.
Kanal 12’ye göre Cooper, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ve diğer üst düzey askeri yetkililerle görüştü.
Kanal, ziyareti düzenli askeri temasların parçası olarak tanımlarken olası gelişmeler öncesinde işbirliğini ve koordinasyonu sürdürmeyi amaçladığını belirtti.
Cooper’ın bu hafta Suudi Arabistan’a da gitmesi bekleniyor.
ABD’li askeri danışmanlar Suudi Arabistan’a ulaşıyor
Middle East Eye’ın (MEE) haberine göre Cooper’ın ziyaretinde Suudi Arabistan’ın hava savunma kapasitesi incelenecek.
Konuya aşina Batılı yetkililer, Yemen saldırıları karşısında krallığın hava savunmasına destek vermek üzere 36’dan fazla ABD’li askeri danışmanın görevlendirildiğini söyledi.
Yetkililer, bu danışmanların bir bölümünün ülkeye ulaşmaya başladığını aktardı.
Pentagon ise konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.
İsrail ve ABD olası İran saldırısının zamanlamasını tartışıyor
İsrail’deki temaslar, İran’a yönelik yeni bir saldırının zamanlamasına ilişkin tartışmalarla aynı dönemde gündeme geldi.
Yedioth Ahronoth gazetesinin Elişa Ben Kimon imzalı haberinde, İsrailli güvenlik kaynaklarının İran’ın askeri altyapısını yeniden kurmasını gerekçe göstererek kapsamlı bir saldırının gerekli olacağını savunduğu aktarıldı.
Ancak aynı kaynaklar, “bu aşamada acil bir zorunluluk bulunmadığını” belirtti.
Haberde, ABD ile İsrail ordularının yakın koordinasyon içinde olduğu ve olası ortak harekat için bu koordinasyonun korunmasının amaçlandığı ifade edildi.
Cooper’ın temaslarından önce ABD Beşinci Filosu Komutanı Curt Renshaw da İsrail’i ziyaret etmişti.
İsrail ordusunun açıklamasına göre Renshaw, 13 Kasım’da sona eren ziyaretinde İsrail Deniz Kuvvetleri Komutanı Eyal Harel ve diğer üst düzey deniz subaylarıyla görüştü.
Görüşmelerde “çeşitli cephelerde çatışmalar sırasındaki deniz faaliyetleri” ele alındı.
Açıklamada operasyonların veya bölgelerin ayrıntıları paylaşılmadı.
Patriot stoklarına rağmen Suudi Arabistan hava savunması zorlanıyor
Suudi Arabistan’a danışman gönderilmesi, Ensarallah liderliğindeki Yemen Silahlı Kuvvetlerinin krallıktaki havaalanlarını, enerji altyapısını ve şirket ofislerini hedef alan saldırılarının sürdüğü döneme denk geliyor.
MEE, saldırıların Riyad’ın ülkeyi yatırım ve turizm açısından güvenli bir merkez olarak sunma çabalarını zora soktuğunu belirtti.
Yayına konuşan ABD’li yetkililere göre Suudi Arabistan, Körfez’deki en büyük Patriot önleme füzesi stoklarından birine sahip.
Ancak ülkenin düşük maliyetli insansız hava araçlarına (İHA) karşı savunması gereken geniş toprakları var.
Haberde, bazı uzmanların krallığın hava savunma sistemlerini nasıl konuşlandırdığını sorguladığı da aktarıldı.
MEE’ye göre Riyad havaalanı geçen ay bir hafta içinde dört kez saldırıya uğradı.
Saldırılardan birinde en az 13 kişi öldü, 300 kişi yaralandı.
Ölen ve yaralananların önemli bölümünün hac yolcuları olduğu belirtildi.
Suudi destekli güçler Aden’i savunmak için geri çekildi
Yemen’de Suudi destekli güçler, geçici yönetim merkezi Aden ile çevre vilayetlerin güvenliğine odaklanmak amacıyla Babülmendep çevresinden çekildiklerini açıkladı.
Böylece bu güçler, sonbaharda Ensarallah’tan geri aldıkları bölgeleri yeniden kaybetti.
MEE’ye konuşan ve sahadaki gelişmeleri takip eden Batılı bir yetkili, yerel muhalefet nedeniyle Aden’in Ensarallah’ın eline geçmesini beklemediğini söyledi.
Ancak yetkili, Suudi Arabistan ve müttefikleri açısından durumu “çok kötü” olarak nitelendirdi.
Kral Selman da 16 Kasım’da Yemen’deki koalisyon güçlerini yöneten komutanı değiştirdi.
MEE ayrıca Ensarallah güçlerinin Suudi topraklarındaki askeri mevzilere sınır ötesi kara baskınları düzenlediğini bildirmişti.
Trump: Suudi Arabistan “dağılıyor”
ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta Suudi Arabistan’ın “dağıldığını” söylemişti.
Trump, krallığın ve diğer Körfez ülkelerinin askeri açıdan savunmasız olmaları nedeniyle kendisinden İran’a karşı savaşı yeniden başlatmamasını istediğini belirtmişti.
MEE’nin aktardığına göre Trump, radyo programcısı Hugh Hewitt’in, görev süresi sonunda İran İslam Cumhuriyeti’nin hala iktidarda olmasını kendisi için “yenilgi” sayıp saymayacağı sorusuna ise “Kesinlikle” yanıtını vermişti.
Ortadoğu
Ürdün, Telegram’ı yasakladı

Ürdün, mesajlaşma uygulamasının siber suçları kolaylaştırmak ve ulusal güvenliği tehdit eden içeriklerin yayılmasına yol açabileceği endişesini gerekçe göstererek Telegram’ı ülke genelinde engelledi.
Kamu Güvenliği Müdürlüğü (PSD), 16 Kasım Pazartesi günü yaptığı açıklamada, bu kararın dijital güvenliği güçlendirmeyi ve kullanıcıları korumayı amaçladığını belirtti.
Ürdün Haber Ajansı’na göre, müdürlük bu önlemin mevcut mevzuat çerçevesinde alındığını ve tehdit, şantaj ve aşırılıkçı materyaller dahil olmak üzere yasadışı içeriğin dağıtımı için dijital platformların kullanımını engellemeyi amaçladığını belirtti.
Duyuruda, engellemenin ne kadar süreyle devam edeceği belirtilmedi.
Yayın kuruluşu Roya News’e göre, resmi duyurudan önce Ürdün’deki Telegram kullanıcıları, çeşitli yerel telekom ağlarında hizmete bağlanma ve mesaj ya da medya dosyalarını gönderme veya alma konusunda sorunlar yaşadıklarını bildirdi.
Güncellemeleri yayınlamak veya müşteri taleplerini yönetmek için Telegram kanallarını kullanan işletmeler açısından bu engelleme, Ürdün’deki hedef kitleye ulaşmanın doğrudan yolunu kısıtlıyor.
Ayrıca, yerel personel veya iş ortaklarıyla iletişim kurmak için uygulamayı kullanan sınır ötesi ekipleri de etkiliyor.
İşletmelerin maruz kaldığı aksaklığın boyutu henüz somut rakamlarla ortaya konmadı.
Reuters’ın haberine göre, bu açıklama, geçen ay Ürdün’de meydana gelen bir kilise saldırısı ve yetkililerin terör saldırısı olarak nitelendirdiği 5 Kasım’da Amman’da gerçekleşen bıçaklı saldırının ardından geldi.
PSD’nin kamuoyuna yaptığı açıklamada, mesajlaşma platformlarının kötüye kullanılmasına ilişkin daha genel endişelere değinildi ve Telegram’ın her iki olayla da bir bağlantısı olduğu belirtilmedi.
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin isyanı sürüyor
Asya2 hafta önceKazakistan, Drujba hattı üzerinden petrol sevkiyatını yeniden başlatmak istiyor
Dünya Basını1 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Dünya Basını2 hafta önceSırp Profesör Simić: Sandıktan çıkan irade Batı blokuna yöneliş değil
Görüş1 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Ortadoğu2 hafta önceHaredi müttefiklerinden Netanyahu’ya destek gelmedi












