Rusya
Profesör Katasonov: Rusya’da ‘büyük devletleştirme’ zamanı geldi

Rus iktisatçı Profesör Valentin Katasonov, Maliye Bakanı Anton Siluanov’un yeni ‘büyük özelleştirme’ önerisini eleştirerek, bunun ülkedeki soygunun devamı olduğunu savundu. Katasonov, Svobodnaya Pressa gazetesindeki makalesinde, Rusya’nın devasa ticaret fazlasına rağmen sermayenin yurt dışına aktığını, devletin ekonomideki payının kritik seviyelere düştüğünü belirterek acil ‘büyük devletleştirme’ çağrısı yaptı.
Rus İktisat Doktoru ve Profesör Valentin Katasonov, Svobodnaya Pressa gazetesinde yayımlanan makalesinde, Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov’un yeni “büyük özelleştirme” çağrısına tepki gösterdi.
Katasonov, bu planların Rusya’da yıllardır süregelen “soygunun” devamı olduğunu ve ülkenin egemenliğini tehlikeye attığını savundu.
Katasonov, Rusya’nın yıllardır ham madde, enerji kaynakları, kereste ve altın gibi değerli varlıklarının ihracı yoluyla soyulduğunu belirterek, “Sadece petrol ve doğalgaz ihracatın yüzde 60’ından fazlasını oluşturuyor,” dedi.
İhracatın ithalatı karşılama argümanına karşın, Rusya Federasyonu’nun var olduğu sürece kronik dış ticaret fazlası verdiğine dikkat çeken Katasonov, şu verileri paylaştı:
“Sadece son üç yılda (2022-2024) Rusya’nın toplam dış ticaret fazlası 628,1 milyar dolar gibi astronomik bir seviyeye ulaştı. Bu rakam 2022’de 337,2 milyar dolar, 2023’te 140 milyar dolar ve 2024’te 150,9 milyar dolardı.”
Katasonov, bu fazlanın rubleye çevrildiğinde Rusya’nın yaklaşık bir buçuk yıllık bütçesine denk geldiğini vurguladı.
Rusya Merkez Bankası’nın resmi verilerine göre, yurt dışında yaklaşık 1 trilyon dolarlık Rus varlığı bulunduğunu (uluslararası döviz rezervleri hariç) aktaran Katasonov, “Bu ticaret fazlasının ve yurt dışı varlıkların büyük kısmı Rusya için değil, başka ülkeler için çalışıyor. Bunların başında da hasmımız olan ülkeler geliyor. Bu durumda Rusya’nın egemenliğinden bahsetmek zor,” değerlendirmesinde bulundu.
Katasonov, Batı ile “ilan edilmemiş savaş” sürerken bile Rusya sermayesinin yurt dışındaki offshore merkezlerden dönmeye isteksiz olduğunu belirtti.
Sermayenin kozmopolit doğasına dikkat çeken Katasonov, Karl Liebknecht, Karl Marx ve Vladimir Lenin’in “sermayenin vatanı olmadığına” dair sözlerini hatırlattı.
Katasonov, “Bir yanda iktidar Rusya’nın egemenliğini güçlendirmekten bahsederken, diğer yanda doğası gereği kozmopolit olan sermayeyi destekliyor. Bu felsefi dille tam bir antinomi (çelişki),” ifadelerini kullandı.
Bu çelişkinin sürdüğünü gösteren bir gelişme olarak Katasonov, Maliye Bakanı Anton Siluanov’un 18 Mart’ta Rosimuşestvo’nun (Federal Mülk İdaresi Teşkilatı) genişletilmiş kurul toplantısındaki açıklamalarına işaret etti.
Siluanov’un, “Büyük özelleştirme için bir teklifimiz olacak. Bize göre, şimdi bu konuyu tekrar gündeme getirmenin tam zamanı,” sözlerini aktaran Katasonov, Siluanov’un kendisini ikinci Anatoliy Çubays (Boris Yeltsin döneminde özelleştirme süreçlerinin ardındaki kötü şöhretli isim) gibi hissettiğini öne sürdü.
Katasonov, Çubays’ın yürüttüğü ilk “büyük özelleştirme” sonrası geriye sadece “artıkların” kaldığını belirtti.
Rusya Maliye Bakanlığı, bütçe üzerindeki baskıyı azaltmak için özelleştirme istiyor
‘Kapitalistlerimiz Rusya’da bu yenmemiş artıkları kapmak istiyorlar’
Katasonov, “Sürekli aç olan kapitalistlerimiz (tırnak içinde ‘bizim’ diyorum zira Rusya ile tek bağları burada kapitalist olmalarıdır), özlerinde kozmopolit olsalar ve çeşitli offshore merkezlerinde kayıtlı bulunsalar da Rusya’yı unutmuyorlar. Rusya’da bu yenmemiş artıkları kapmak istiyorlar. Bu artıkların stratejik öneme sahip olması umurlarında değil. Egemenlik, ulusal güvenlik ve ulusal çıkarlar gibi kavramlar onlara yabancı,” ifadesini kullandı.
Siluanov’un sürekli aynı argümanı kullandığını belirten Katasonov, bakanın kamu mülklerinin satışından hazineye gelir sağlanacağı vaadini eleştirdi.
Siluanov’un, “2025 yılında bu tür mülklerin satışından en az 100 milyar ruble gelir elde edilmesi öngörülüyor,” dediğini hatırlatan Katasonov, “Bu, mevcut kurla 1 milyar doların biraz üzerinde. Oysa sadece geçen yıl Rusya’nın ticaret fazlası 150 milyar doları aştı,” karşılaştırmasını yaptı.
Katasonov, bu ticaret fazlasının arkasında Rus hazinesine milyarlarca dolar vergi ödemekten kaçan “kaçak sermaye” olduğunu ancak Siluanov’un bu durumu görmezden geldiğini ifade etti.
Katasonov, ekonomide devletin “çok fazla eli olduğu” argümanına da Rosstat verileriyle yanıt verdi.
Devlet (federal hükümet, oblastlar, belediyeler) mülkiyetindeki işletme ve kuruluş sayısının 2000 yılında 151 bin (toplamın yüzde 4,5’i) iken, 2023’te 83 bine (toplamın yüzde 2,5’i) düştüğünü kaydetti.
Katasonov, “Yani 2000-2023 arasında devlet işletmelerinin sayısı yüzde 45 azaldı,” dedi.
Benzer şekilde, ülke ekonomisindeki menkul kıymetlerde devlet payının 2000’de yüzde 25 iken 2023’te yüzde 15’e; sabit sermaye yatırımlarındaki devlet payının ise 2000’de yüzde 23,9 iken 2023’te yüzde 17,5’e gerilediğini aktardı.
‘Madencilik sektörünün yirmi yıldan kısa sürede tamamen özel sermayenin eline nasıl geçtiğini fark etmedik bile’
Katasonov, özellikle reel sektördeki duruma dikkat çekti. Madencilik sektöründe federal hükümetin sahip olduğu ana sermaye payının 2005’te yüzde 51,9 iken 2023’te sadece yüzde 0,3’e düştüğünü vurgulayan
Katasonov, “Madencilik sektörünün yirmi yıldan kısa sürede tamamen özel sermayenin eline nasıl geçtiğini fark etmedik bile,” dedi.
Katasonov, Anayasa’nın 9. maddesinde tabii kaynakların devlet mülkiyetinde de olabileceğinin belirtilmesine rağmen, fiiliyatta kaynakların devlete değil, onları çıkaran özel şirketlere ait olduğunu ve bu şirketlerin kaynakları yurt dışına taşıdığını dile getirdi.
İmalat sanayinde ise federal hükümetin ana sermaye payının 2005’te yüzde 11 iken 2023’te yüzde 9,1’e düştüğünü belirten Katasonov, “İktidar sürekli ekonominin yapısal dönüşümünden, ham madde bağımlılığından kurtulmaktan bahsederken, imalat sanayinde devletin bu kadar küçük ve küçülen payıyla bu nasıl başarılabilir? Özel sermaye için her açıdan ham madde odaklılık daha kârlı,” dedi.
Siluanov’un “büyük özelleştirme” duyurusuna geri dönen Katasonov, Çubays dönemindeki ilk özelleştirmenin halkın soygunu olduğunu tekrarladı.
‘Birkaç küçük özelleştirmeden sonra soyacak bir şey kalmayacak’
Katasonov, “Bu ve bunun gibi birkaç küçük özelleştirmeden sonra devlet mülkiyeti tamamen sıfırlanacak. Soyacak bir şey kalmayacak,” uyarısında bulundu.
Bunun yanı sıra devletleştirme kavramına değinen Katasonov, yıllardır hiçbir yetkilinin devletleştirme veya el konulan mülklerin devlete iadesi (deprivatizasyon) gerekliliğinden bahsetmediğini belirtti.
Tek istisnanın Soruşturma Komitesi Başkanı Aleksandr Bastrıkin olduğunu hatırlatan Katasonov, Bastrıkin’in Mayıs 2023’te St. Petersburg Uluslararası Hukuk Forumu’nda ekonominin temel sektörlerinin devletleştirilmesini önerdiğini ancak bu önerinin sessizlikle karşılandığını anımsattı.
Ülkede 2001 tarihli özelleştirme yasası olmasına rağmen hâlâ bir devletleştirme yasası bulunmadığına dikkat çeken Katasonov, “Eğer Batı ile mücadelede ayakta kalmak ve kazanmak istiyorsak, devlet mülkiyetinin kalıntılarının özelleştirilmesine değil, tam tersine devletleştirmeye ihtiyacımız var. 1990’larda ‘büyük özelleştirme’ yapıldıysa, şimdi bize hayati derecede gerekli olan ‘büyük devletleştirme’dir. Hem de mümkün olan en kısa sürede,” diyerek sözlerini tamamladı.
Rusya’da devletleştirilen varlıkların değeri 2,4 trilyon ruble
Rusya
Finlandiya, Rus sporculara kısa süreli çalışma vizesini yasaklamayı planlıyor

Finlandiya hükümeti, müsabakalara katılmak isteyen Rus sporculara yönelik 90 güne kadar geçerli kısa süreli çalışma vizelerinin verilmesini durdurmayı planlıyor. Hazırlanan kısıtlamaların mevcut vizeleri kapsamayacağı belirtiliyor.
Finlandiya, Rus sporcuların müsabakalara katılmak amacıyla ülkeye girişini yasaklamayı planlıyor.
Hükümet, bu adımı hayata geçirmek için sporcuların yararlanabildiği 90 güne kadar süreli kısa süreli çalışma vizelerinin verilmesini durdurmayı hedefliyor.
Yle’nin haberine göre hükümet bu yöndeki kararı 12 Kasım’da alabilir.
Hazırlanan düzenlemeye ilişkin bilgiyi Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen paylaştı.
Daha önce verilmiş vizeler ise iptal edilmeyecek.
Bu nedenle kısıtlamalar, bu hafta Kuzey Amerika Ulusal Buz Hokeyi Ligi (NHL) maçlarına katılmak üzere vize alan Rus buz hokeyi oyuncularını kapsamayacak.
Finlandiya bu yeni önlemleri, Spor Tahkim Mahkemesi’nin (CAS) 30 Ekim’de aldığı ve Uluslararası Buz Hokeyi Federasyonu’nu (IIHF) 2026/27 sezonundaki müsabakalara Rus milli takımlarını dahil etmekle yükümlü kılan kararının ardından hazırlıyor.
Norveç, İsveç, Letonya, Finlandiya, Danimarka ve Çekya buz hokeyi federasyonları Rus takımlarına karşı maç yapma niyetinde olmadıklarını duyurdu.
Almanya 2027 Dünya Şampiyonası’na ev sahipliği yapmaktan vazgeçebileceğini belirtirken, Kanada Başbakanı Mark Carney aralık ayı sonunda düzenlenecek Dünya Gençler Şampiyonası için Rus buz hokeyi oyuncularına vize verilmeyeceğini açıkladı.
Çekya Dışişleri Bakanı Petr Macinka, CNN Prima News yayınında Rus kadın buz hokeyi oyuncularını “erkeksi kadınlar” olarak nitelendirerek, bu sporcuların Ocak 2027’de Ostrava’da düzenlenecek 18 Yaş Altı Kadınlar Dünya Buz Hokeyi Şampiyonası’nda yer almayacağını ifade etti.
IIHF mahkeme kararını nasıl uygulayacağına henüz karar vermedi ve istişarelerini sürdürüyor.
İsveç Buz Hokeyi Federasyonu Başkanı ve IIHF Konsey Üyesi Anders Larsson, Rusya’nın Dünya Şampiyonası’na katılmaktan kendiliğinden vazgeçmesini umuyor.
Iltalehti gazetesinin aktardığına göre Larsson, “Elbette gelmemeleri arzu edilirdi” dedi.
Boykot tehditlerini değerlendiren Rusya Devlet Başkanlığı Sözcüsü Dmitriy Peskov, durumu bir çıkmaz olarak nitelendirdi.
Peskov, “Şimdilik kimse ne yapacağını bilmiyor. Sabırla çalışmaya devam etmemiz gerektiği açık” diye konuştu.
Rus buz hokeyi milli takımları 2022 yılından bu yana IIHF turnuvalarına katılamıyor.
Erkek milli takımı bu süre zarfında beş dünya şampiyonasını ve Kış Olimpiyat Oyunları’nı kaçırdı.
Rusya
ABD’ye Rus dizeli taşıyan son tanker doğu kıyısı açıklarından geri döndü

Rusya’dan ABD’ye dizel taşıyan son tanker, doğu kıyısına 400 deniz mili kala rotasından dönerek bölgeden uzaklaşmaya başladı. Primorsk’tan çıkan 40 bin ton yakıt yüklü Agioi Fanendes dahil dört gemilik sevkiyat; Kongre’nin soruşturma baskısı, limanlara yapılan uyarılar ve ambargo tartışmaları sonrasında rotalarını Brezilya ve Mısır’a çevirdi.
Rusya’dan ayrıldıktan sonra bir süre varış limanı olarak ABD’yi gösteren tek dizel tankeri, ABD’nin doğu kıyısına yaklaşık 400 deniz mili mesafede rotasından döndü.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in dizel anlaşması kapsamında Donald Trump’a gönderdiği diğer üç gemi daha önce rotalarını değiştirmişti.
Söz konusu gemilerden biri yükünü boşaltmak üzere Mısır’a yanaşırken, diğer iki gemi Brezilya’ya doğru seyrini sürdürüyor.
Bloomberg’ün aktardığı seyir verilerine göre 40 bin ton dizel taşıyan Agioi Fanendes adlı tanker, geri dönüşünün ardından ABD’nin doğu kıyısından uzaklaşmaya başladı ve pazartesiden bu yana zikzak çizerek yavaş bir şekilde ilerliyor.
Agioi Fanendes, Rusya’nın Baltık kıyısındaki Primorsk Limanı’ndan ABD’ye dizel ulaştırmak amacıyla ayrılan ilk tanker oldu.
Gemi, seferin başında varış limanı olarak New York’u bildirmiş, daha sonra bu sinyali “talimat bekleniyor” şeklinde değiştirmişti.
LSEG verilerine göre sevkiyatın, akaryakıt pahalılığı konusunun ana gündem maddeleri arasında yer aldığı Kongre ara seçimlerinden birkaç gün sonra, 7 Kasım’da limana varması bekleniyordu.
Trump, dizel fiyatlarını düşürmek amacıyla Rusya’dan enerji alımına uygulanan ambargoyu geçici olarak kaldırarak bu sevkiyatlar konusunda mutabakata varmıştı.
Öte yandan kongre üyeleri bu tartışmalı anlaşmaya dair soruşturma yürütme sözü verdi; bankalar ile limanlardan anlaşmayla bağlantılı tüm belgeleri muhafaza etmelerini talep etti.
New Jersey Valisi Mikie Sherrill de New York ve New Jersey Liman İdaresi ile petrol terminali işletmecilerini Rus yakıtını kabul etmemeleri konusunda uyararak dizel anlaşmasını yasa dışı olarak niteledi.
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, kasım ayında Rusya’nın küresel pazarlara 2 milyon tondan fazla ürün sevk edeceğini taahhüt etmişti.
Agioi Fanendes tankerini işleten Eastern Mediterranean Maritime şirketi Bloomberg’e yaptığı açıklamada, “Tahliye limanı halen teyit edilmediği için gemi talimat beklemeyi sürdürüyor” bilgisini paylaştı.
Financial Times’ın haberine göre ABD için ayrılan dizeli taşıyan ve Batı yaptırımları kapsamında bulunan diğer iki gemi rotalarını geçen hafta değiştirdi.
MarineTraffic verilerine göre Sierra Leone bayrağı taşıyan Leruo tankeri o dönemde Brezilya’ya yöneldi ve halen bu ülkeye doğru ilerleyişine devam ediyor.
Rus tankeri Talisman ise Atlas Okyanusu’ndan Akdeniz’e geçerek Cezayir kıyılarına yanaştı ve yükün teyit edilmiş bir alıcısı ya da varış limanı bulunmadığı anlamına gelen “talimat bekleniyor” sinyali verdi.
Talisman daha sonra İskenderiye’deki Mısır’ın Ed-Dahile Limanı’nı hedef gösterdi ve 9 Kasım’da buraya yanaşarak seferini tamamladı.
MarineTraffic verilerine göre ABD’ye gönderilen dördüncü tanker ise Britanya Adaları’nın doğu kıyısında seyrediyor ve “Brezilya, talimat bekleniyor” sinyali veriyor.
Rusya
Rusya’nın petrol ve doğalgaz gelirleri 10 ayda yüzde 14,1 azaldı

Rusya Maliye Bakanlığının ön değerlendirmesine göre, ülkenin federal bütçe açığı 2026’nın ilk 10 ayında 5,234 trilyon rubleye çıkarak GSYİH’nin yüzde 2,3’üne ulaştı. Ocak ve ekim döneminde bütçe harcamaları yüzde 13,4 artışla 38,410 trilyon rubleye yükselirken, petrol ve doğalgaz gelirleri yüzde 14,1 düşüşle 6,442 trilyon rubleye geriledi.
Rusya Maliye Bakanlığının ön değerlendirmesine göre, ülkenin federal bütçe açığı 2026 yılının ocak ve ekim aylarını kapsayan 10 aylık döneminde 5,234 trilyon rubleye (yuvarlatılmış haliyle 5,2 trilyon rubleye), yani gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 2,3’üne ulaştı.
Bakanlık, geçen yılın aynı döneminde Rusya’nın bütçe açığının 3,942 trilyon ruble veya GSYİH’nin yüzde 1,8’i seviyesinde gerçekleştiğini belirtti.
Yılın ilk 10 ayında bütçe gelirleri, 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 10,8 artarak 33,176 trilyon rubleye çıktı.
Aynı dönemde bütçe harcamaları ise yüzde 13,4 yükselişle 38,410 trilyon rubleye ulaştı.
Petrol ve doğalgaz dışı gelirler yıllık bazda yüzde 19,1 artışla 26,734 trilyon rubleye yükseldi.
Öte yandan petrol ve doğalgaz gelirleri yıllık bazda yüzde 14,1 azalarak 6,442 trilyon rubleye geriledi.
Maliye Bakanlığı, bu düşüşü ilgili raporlama döneminde rublenin değer kazanması ve küresel petrol ürünleri fiyatlarındaki artışla birlikte sübvansiyon (damping) ödemelerinin yükselmesiyle açıkladı.
Öte yandan 6 Kasım’da bütçenin ekim ayı petrol ve doğalgaz gelirlerinin 971,2 milyar rubleye ulaştığı ortaya çıkmıştı.
Ekim 2025 sonucunu yüzde 8,5 aşan bu tutar, son bir buçuk yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Bakanlık yetkilileri harcama sınırına ilişkin, “Federal bütçe harcamalarının üst sınırı, bu yıl ilave petrol ve doğalgaz dışı gelir girişleri dahilinde ve ayrıca açığın finansmanına yönelik (3 trilyon rubleyi aşmamak kaydıyla) diğer kaynakların devreye sokulması yoluyla artırılabilir” ifadelerini kullandı.
Maliye Bakanlığı, 2026 yılı sonunda federal bütçe açığının GSYİH’nin yüzde 3,2’si sınırları içinde kalmasını bekliyor.
Bakanlık, açığın finansmanının ağırlıklı olarak federal kredi tahvili piyasasında ek borçlanmaya gidilmeden sağlandığını vurguladı.
Bunun yanı sıra hükümet, 5 Kasım’da Maliye Bakanlığına yıl sonuna kadar iç piyasadan başlangıçta onaylanan borçlanma programının üzerine çıkacak şekilde 1 trilyon rubleye kadar ek borçlanma izni verdi.
Bakanlığın izin verilen bu tutarın tamamını kullanma zorunluluğu yer almıyor.
Maliye Bakanı Anton Siluanov da daha önce borçlanma planının artırılabileceği ihtimalini dile getirmişti.
Maliye Bakanlığı 1 trilyon rublelik ek limitin tamamını kullanırsa, 5,5 trilyon ruble tutarındaki başlangıç borçlanma programını yüzde 18’den fazla aşacak.
Bakanlık, büyüyen bütçe açığı ortamında borçlanmayı artırma yoluna gidebilir.
Maliye Bakanlığı 9 Ekim’de ocak ve eylül aylarını kapsayan dokuz aylık federal bütçe açığını 5,186 trilyon ruble (yaklaşık 5,2 trilyon ruble) veya GSYİH’nin yüzde 2,2’si olarak hesaplamış, dokuz aylık gelirlerin 29,639 trilyon ruble, harcamaların ise 34,825 trilyon ruble olduğunu bildirmişti.
Başlangıçta tüm yıl için 3,8 trilyon ruble yani GSYİH’nin yüzde 1,6’sı oranında bütçe açığı öngörülmüş, temmuz ayında ise bu tutar 4,8 trilyon rubleye çıkarılmıştı.
Maliye Bakanlığının tahminlerine göre yıl sonunda bütçe açığı 7,3 trilyon rubleye, yani GSYİH’nin yüzde 3,2’sine ulaşarak planlananın neredeyse iki katına çıkacak.
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir











