Ukrayna’nın insansız hava araçlarıyla Rus petrol rafinerilerini hedef almasının ardından, ülkede uçak yakıtı fiyatları tarihi rekor seviyeye ulaştı. Satışların durma noktasına geldiği piyasada, bazı havalimanlarında uçaklara yakıt ikmali kısıtlaması getirildi.

Hızla yükselen benzin ve tarihi rekorlar kıran motorin fiyatlarının ardından, Rusya havacılık yakıtı piyasasında da rekor seviyede bir fiyat artışı gerçekleşti.

Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının (İHA) düzenlediği ve yalnızca mayıs ayında Rusya’daki 16 petrol rafinerisini hedef alan saldırı serisinin ardından, toptan uçak yakıtı (kerosen) fiyatı tarihte ilk kez ton başına 110 bin rubleyi aştı.

St. Petersburg Uluslararası Emtia ve Hammadde Borsası verilerine göre, borsa dışı ulusal jet yakıtı fiyat endeksi yıl başından bu yana yüzde 41 artarak geçen haftadan bu yana ton başına 113 bin ruble seviyesinde seyrediyor. Piyasadaki keskin yükseliş mayıs ayının ikinci yarısında başladı. Bu dönemde uçak yakıtı bir ay içinde ton başına 32 tam onda sekiz bin ruble, yani yüzde 39 oranında pahalandı.

Yılın başında günde 2 bin ila 4 bin ton arasında değişen borsa içi uçak yakıtı satışları ise neredeyse tamamen durdu. Borsa verilerine göre son işlemler, bin 200 ton yakıtın satıldığı 13 Mayıs tarihinde gerçekleştirildi.

Kommersant gazetesine konuşan bir kaynak, borsadaki işlem durumunu “Arzın neredeyse tamamen yok olmasından bahsediyoruz” sözleriyle tanımladı.

Gazetenin aktardığına göre, mayıs ayı sonunda havayolu şirketleri St. Petersburg, Ekaterinburg, Ufa ve diğer bazı şehirlerdeki havalimanlarında yakıt sıkıntısıyla karşı karşıya kaldı.

Yakıt ikmal şirketleri, havayolu taşımacılarını mevcut sözleşmeler kapsamında uçaklara yakıt sağlayamayacakları konusunda uyardı.

Kommersant’ın kaynakları, Rusya Enerji Bakanlığında yapılan acil toplantının ardından diğer bölgelerden yakıt kaydırıldığını ve hükümetin yurt dışına uçak yakıtı ihracatını yasakladığını belirtti.

Ancak bu önlemlerden iki hafta sonra havalimanlarında yeniden yakıt tasarrufuna gidilmeye başlandı. 12 Haziran’da Mahaçkale, Mineralnye Vody, Krasnodar, Astrahan ve Nijniy Novgorod havalimanlarının pilotlara yönelik yakıt ikmali kısıtlaması bildirimleri yayımladığı açıklandı.

Finam şirketinin analisti Sergey Kaufman, Rusya’nın yılda yaklaşık 10 milyon ton uçak yakıtı ürettiğini ve bu hacmin yaklaşık yüzde 15’ine denk gelen 1,5 milyon tonun her yıl ihraç edildiğini belirtiyor.

Proleum şirketinin genel müdürü Maksim Dyaçenko ise Rusya’nın motorini fazlasıyla ürettiğini ve bunun yüzde 40’ını ihraç ettiğini, ancak uçak yakıtında durumun daha karmaşık olduğunu ifade etti.

Dyaçenko, “Hükümet, iç piyasayı doyurmak ve arz güvenliğini sağlamak için hızla çeşitli önlemler almalıdır. Bunu motorinde yapmak daha kolay, ancak benzin ve uçak yakıtında daha kapsamlı çözümlere ihtiyaç duyulacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Expert dergisine konuşan bir Rus havayolu şirketinden kaynak ise piyasada uçak yakıtı stoklarının bulunduğunu, ihracat yasağının ise olası bir açığı önlemek amacıyla önleyici bir tedbir olarak getirildiğini savundu.

Rusya hükümeti, bazı rafinerilerin iç piyasaya Euro-5 standardından saparak benzin ve dizel yakıt satmasına izin veren uygulamayı belirsiz süreyle uzattı. Kommersant’ın kaynaklarına göre karar, Ukrayna’nın rafinerilere yönelik saldırıları nedeniyle ortaya çıkan yakıt açığı ortamında alındı. Uzmanlar ise daha yüksek kükürt içeren yakıtın modern araçlarda aşınmayı artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Ruyas hükümeti, bazı petrol rafinerilerinin iç piyasaya kükürt ve diğer göstergeler bakımından Euro-5 standardından saparak benzin ve dizel yakıt satmasına izin veren uygulamayı belirsiz süreyle uzattı.

Karar geçen yıl sonbaharda alınmış ve 1 Mayıs 2026’ya kadar yürürlükte kalması öngörülmüştü. Ancak Kommersant’a konuşan kaynaklara göre uygulama, Ukrayna’nın rafinerilere yönelik saldırıları nedeniyle yaşanan yakıt açığı ortamında süresiz olarak devam ettirildi.

Hükümet kararına göre benzinde kilogram başına en fazla 150 miligram, dizel yakıtta ise 350 miligrama kadar kükürt bulunmasına izin veriliyor.

Euro-5 standardında ise üst sınır 10 miligram olarak belirlenmiş durumda. Onaylanan değerlerin Euro-3 standardına karşılık geldiği belirtildi. Ayrıca benzinde aromatik hidrokarbonlar, monometilanilin, oktan artırıcı katkı maddeleri ve etanol bulunmasına da izin veriliyor.

Kommersant’ın görüştüğü kaynaklardan biri, piyasaya sunulan ürünlerin kalitesinin denetlenmesinin Rusya Enerji Bakanlığı’na verildiğini söyledi.

Aynı kaynak, bu tür yakıtların Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) üyesi diğer ülkelerde satışının yasak olduğunu da aktardı.

Rusya hükümeti, azalan arz koşullarında yakıt piyasasını istikrara kavuşturmak için çeşitli önlemler arıyor.

Bu kapsamda Rusya’dan benzin ihracatı tüm piyasa katılımcıları için 31 Temmuz’a kadar yasaklanırken, dizel yakıt ihracatı da tüccarlar açısından durduruldu. Havacılık yakıtı ihracatına yönelik kısıtlama ise 30 Kasım’a kadar uzatıldı.

Öte yandan, Ukrayna toprakları hariç tutulduğunda Rusya’nın en az 25 bölgesinin benzin sıkıntısıyla karşı karşıya olduğu belirtiliyor.

Haziran ayının başında bu sayı 15 olarak kaydedilmişti. Yakıt kıtlığının özellikle ilhak edilen Kırım ve Sivastopol’da daha belirgin hissedildiği ifade edildi.

Kommersant’ın kaynaklarından biri, benzin ve dizel yakıta ilişkin kalite şartlarının gevşetilmesinin sorunu tamamen çözmediğini söyledi.

Kaynağa göre izin verilen kükürt seviyesinin yükseltilmesi bile çok sayıda küçük rafinerinin devreye alınmasına yetmiyor; çünkü bu tesislerin ürettiği yakıtın kalitesi hâlâ belirlenen sınırların önemli ölçüde altında kalıyor.

NEFT Research Yönetici Ortağı Sergey Frolov ise ek petrol ürünü hacimlerinin yerel düzeydeki bazı yakıt açıklarını hafifletebileceğini, ancak daha yüksek kükürt içeriğinin modern araçlar üzerinde olumsuz etkiler yaratacağını belirtti.

Frolov’a göre bu tür yakıtların kullanımı motor, egzoz sistemi ve katalizörlerde aşınmayı artırabilir. Uzman ayrıca sorunun yalnızca yakıt üretiminden ibaret olmadığını, ürünlerin bölgelere zamanında ulaştırılmasının da önemli bir problem olmaya devam ettiğini vurguladı.

Yakıt krizinin temel nedeninin Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırıları olduğu belirtiliyor.

Bloomberg’in hesaplamalarına göre Rus petrol rafinerileri Ocak-Mayıs 2026 döneminde 38 saldırıya uğradı. Bunların 16’sı mayıs ayında gerçekleşti ve savaşın başlamasından bu yana aylık bazda en yüksek seviyeyi oluşturdu.

Ulusal Borsa Fiyatlandırma Ajansı’nın verilerine göre 11 Haziran itibarıyla karşılanamayan ödeme gücüne sahip talep hacmi AI-92 benzinde 21 bin 960 ton, AI-95 benzinde ise 13 bin 740 ton olarak kaydedildi.

Yılın başından bu yana borsada gerçekleştirilen benzin satışları da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,4 azalarak 4,12 milyon tona geriledi.

Portekiz’in en büyük devlet bankası Caixa Geral de Depositos, geçerli oturum izni olmayan Rusya Federasyonu vatandaşlarının hesaplarını kapatma kararı aldı. Kararın ardından AB genelinde Rus müşterilere yönelik bankacılık kısıtlamalarının ve denetimlerin yeniden yoğunlaştığı belirtiliyor.

Portekiz’de yaşayan Rus vatandaşlarının Telegram sohbet gruplarında paylaştığı bilgilere göre, ülkenin en büyük devlet bankası Caixa Geral de Depositos (CGD), geçerli oturum izni (VNZH) bulunmayan Rusya pasaportlu müşterilerinin hesaplarını kapatmaya başladı.

Sohbet gruplarında paylaşımda bulunan bir banka müşterisi, CGD şubesinde kendisine yapılan açıklamada, geçerli bir oturum izni sunamayan tüm Rusya vatandaşlarının hesaplarının kapatılacağının belirtildiğini aktardı.

Bu karardan önce, Nisan 2026’da bazı CGD müşterilerine banka tarafından güncel bilgilerini sunmaları yönünde talepler iletildiği belirtildi.

Sohbet gruplarında paylaşılan bu bilgiyi doğrulayan bazı banka müşterileri de Rus medya kuruluşu RBK’ya yaptıkları açıklamada, daha önce bankadan verilerini güncellemeleri yönünde bildirimler aldıklarını kaydetti.

Portekiz’deki Rus vatandaşlarının kesin sayısını tahmin etmenin, vatandaşlık bazlı istatistiklerin yayımlanmaması nedeniyle güç olduğunu belirten UCL danışmanlık şirketinin varlık yönetimi birimi yöneticisi Roman Kurganov, ülkedeki “altın vize” programının popülaritesi göz önüne alındığında, bu karardan en az binlerce hesabın etkilenebileceğini öngörüyor.

Uluslararası hukuk firması Amond & Smith Ltd’nin bankacılık hukuku yöneticisi İvan Tihonenok ise Portekiz’in en büyük devlet bankası olan CGD’nin, altın vize programlarına başvuranlar dahil olmak üzere yerleşik olmayan yabancılara temel bankacılık hizmetleri sağladığını ifade etti.

Tihonenok, “Rus müşterilerin tam da bu bankada yoğunlaşmış olması, mevcut hesap kapatma dalgasını bu denli görünür kılıyor” dedi.

Bağımsız finans danışmanı Natalya Smirnova da Telegram kanalında yaptığı değerlendirmede, CGD’nin Portekiz’deki Ruslar arasında en popüler bankalardan biri olduğunu ve geçmişte Rusya pasaportuna karşı en esnek yaklaşımı sergileyerek oturum izni olmasa dahi hesap açtığını doğruladı.

Tihonenok, Rusya vatandaşlarının banka hesaplarında yaşanan sorunların, AB ülkelerinden birinde oturum izni veya pasaportu olanlar dahil olmak üzere, 2026 yılının başından itibaren keskin bir şekilde arttığına dikkat çekti.

Tihonenok, “Müşterilerimizin çoğunun Portekiz bankalarında değil, Alman bankalarında ve çeşitli ödeme sistemlerinde hesapları var. Onlar da benzer bir sorunla karşılaştı” diyerek, Almanya’da uzun yıllardır yaşayan, iş kuran ve gerekli tüm belgelere sahip Rusların hesaplarının kapatıldığını belirtti.

Hukukçu, “Hesaplar, yabancı ülke vatandaşlarına ve bu bağlamda Rusya kökenlilere her zaman büyük bir esneklik gösteren bölgesel bankalar birliği Sparkasse’de bile kapatıldı” bilgisini paylaştı.

UCL yöneticisi Kurganov da bu eğilimi doğrulayarak, “2026 yılının başından itibaren Rusya pasaportu sahiplerinin hesaplarının sadece bankalar tarafından değil, ödeme sistemleri ve finansal teknoloji sağlayıcıları tarafından da kapatılması yönündeki dinamiklerin sürdüğünü gözlemliyoruz” dedi.

Kurganov, Avrupa Komisyonu’nun 2026 yılında yeni bir kısıtlama getirmemesine rağmen, AB ülkelerindeki bankaların kendi portföylerini Rus müşterilerden temizleme sürecine geçtiklerini ekledi.

Smirnova’ya göre, Avrupa bankalarında hesapların kapatılmasının en yaygın nedenleri arasında şunlar yer alıyor:

• Oturum izninin süresinin dolması veya AB’de ikamet hakkının kaybedilmesi,
• Bankaya güncel kişisel bilgilerin ve gelir kaynaklarına ilişkin belgelerin sunulmaması,
• Bankanın yaptırımlar veya kara para aklamayı önleme (AML/KYC) prosedürleri açısından yüksek riskli gördüğü, Rusya ile bağlantılı gelirlerin veya para transferlerinin bulunması.

Avrupa bankalarının, resmi olarak yaptırım rejimini ihlal etmese bile Rusya’dan gelen transferlere özel bir dikkat gösterdiğini belirten Smirnova, “Gözlemlerimize göre en temel nedenler arasında Rusya’da bir gelir kaynağının bulunması veya yaptırım altındaki bir bankada hesap sahibi olunması yer alıyor. Bu tür durumlarda Portekiz ve diğer AB ülkelerindeki bankalar, kişinin geçici veya kalıcı oturum izni olsa dahi hesabı kapatıyor. Bu durum, uzun süredir AB’de yaşayan ancak Rusya Federasyonu sınırları içinde gayrimenkulü, hisse senedi, şirket ortaklığı veya başka varlıkları bulunan kişileri de etkiliyor” dedi.

Kurganov, bu nedenlerin yanı sıra, Portekiz’deki hesaba BDT ülkelerindeki (Ermenistan, Kırgızistan, Kazakistan) bankalardan kişisel fon transferi yapılmasının da hesap kapatma gerekçesi olabildiğini sözlerine ekledi.

Gelişmeleri genel çerçevede değerlendiren İvan Tihonenok, “Duruma bütünüyle bakıldığında, Avrupa finans kuruluşlarında Rus müşterilere yönelik tolerans seviyesinin düşmesi eğiliminin güçlendiğini rahatlıkla söyleyebiliriz. AB’nin 20. yaptırım paketi ve beklenen 21. yaptırım paketi, bu eğilimi açıkça doğrulamaktadır” ifadesini kullandı.