Kaliforniya eyaletinde varlığı 1 milyar doları aşan sakinler ve tröstler için tek seferlik yüzde 5 vergi öngören yasa tasarısı, genel seçimlerde oylamaya sunulmaya hak kazandı. Gerekli imza sınırını aşan girişim, 3 Kasım 2026 tarihindeki seçim pusulalarında yer alacak. Elde edilecek gelirlerin büyük bölümünün sağlık harcamalarına aktarılması planlanıyor.

ABD’nin Kaliforniya eyaleti Sekreteri Shirley Weber, varlıkları 1 milyar doların üzerinde olan sakinler ve tröstler için tek seferlik vergi getirilmesini öngören halk girişiminin, 3 Kasım 2026 tarihinde yapılacak genel seçim pusulasında yer almaya hak kazandığını açıkladı.

Weber’in ofisinden yapılan açıklamaya göre, girişimin oylamaya sunulabilmesi için Kaliforniya’da 2022 yılında yapılan valilik seçimlerinde kullanılan oyların yüzde 8’ine denk gelen 874 bin 641 geçerli imzanın toplanması gerekiyordu.

Rastgele örnekleme yöntemiyle yapılan incelemede, geçerli imza sayısının gerekli barajı aştığı bildirildi.

Eyalet makamları, başvuru sahibi tarafından geri çekilmediği takdirde girişimin resmi onay sürecinin 25 Haziran tarihinde tamamlanacağını belirtti.

Gelirlerin büyük bölümü sağlık sektörüne aktarılacak

Söz konusu girişim, varlık değeri 1 milyar doları aşan mükelleflerin ve tröstlerin varlıklarına tek seferlik yüzde 5’e kadar vergi uygulanmasını içeriyor.

Vergi kapsamına işletmeler, menkul kıymetler, sanat eserleri, koleksiyon parçaları ve fikri mülkiyet hakları dahil edilirken, gayrimenkuller ile belirli emeklilik hesapları ve birikimleri hesaplama dışında tutuluyor.

Önerinin seçmenler tarafından kabul edilmesi halinde, elde edilecek gelirlerin yüzde 90’ı sağlık hizmetlerine, kalan yüzde 10’luk kısım ise gıda yardımlarına veya eğitim programlarına yönlendirilecek.

Eyalet bütçe analistleri ve mali yönetim departmanının tahminlerine göre, bu vergi birkaç yıl içinde on milyarlarca dolar gelir sağlayabilir.

Ancak düzenlemenin uzun vadede, eyaletin gelir vergisi tahsilatında yılda yüz milyonlarca dolar veya daha fazla kayba yol açabileceği öngörülüyor.

Milyarderlerin eyaletten ayrılma eğilimi sürüyor

Tek seferlik yüzde 5 oranındaki ek vergi girişimi, eyaletteki yüksek servet sahiplerinin yer değiştirme kararlarında rol oynuyor.

Google’ın kurucu ortakları Sergey Brin ve Larry Page, ocak ayında bazı iş yapılarını Kaliforniya’dan Nevada eyaletine taşımaya başladı. Uzmanlar bu adımı, 1 milyar doların üzerinde serveti olan milyarderleri hedefleyen vergi girişimiyle ilişkilendiriyor.

Benzer şekilde, ABD’li milyarder Mark Zuckerberg de şubat ayında Miami’nin prestijli bir bölgesinden gayrimenkul satın alma planıyla gündeme geldi.

The Wall Street Journal ve Bloomberg’in haberlerine göre Zuckerberg, kişisel gelir vergisi uygulamayan Florida eyaletine taşınan yüksek servet sahibi kişilerin arasına katılıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Intel ile Apple’ın ABD’de çip tasarımı ve üretimi konusunda anlaşmaya vardığını duyurdu.

Trump, Truth Social’da paylaştığı bir gönderide şunları yazdı:

“Aptal başkanlar ekonomimizi hafife aldılar ve Tayvan ile diğerlerinin yarı iletken fabrikalarımızı çalmasına izin verdiler. Apple, çiplerini Amerika’da tasarlamak ve üretmek için Intel ile işbirliği yapmayı kabul etti.”

Semafor’a konuşan bir kaynağa göre, bu duyuru karşısında şaşkınlık duyanlar arasında Intel’in kendi yöneticileri de vardı.

Aynı kaynak, Intel ve Apple’ın aylardır bazı yongaların ABD’de üretilmesine yönelik bir anlaşma konusunda görüşmelerde bulunduğunu belirtti.

Bu görüşmelerin ne aşamada olduğu öğrenilemedi.

ABD hükümeti geçen yıl Intel’in hisselerinin büyük bir kısmını satın almıştı; bu hisselerin değeri o dönemde yaklaşık 9 milyar dolardı. Bugünkü piyasa değerine göre bu hisselerin değeri şu anda yaklaşık 67 milyar dolar.

Ticaret Bakanı Howard Lutnick, nisan ayında Semafor’a verdiği demeçte, “Ben göreve geldiğimde şirket tam bir felaketti. Şimdi ise yangın söndü,” demişti.

Intel hisseleri, yıllarca süren zorlu bir dönemden ve pazardaki hakim konumunu kaybetmesinin ardından son zamanlarda önemli kazançlar kaydetti.

Hisse senedi son 12 ayda %464 artış gösterdi ve şirketin piyasa değeri 608,7 milyar dolara ulaştı.

Intel hisseleri son işlemlerde %8,8 yükselirken, Apple hisseleri piyasa açılış öncesi işlemlerde %0,3 artış kaydetti.

Intel, üretim gecikmeleriyle boğuşur ve çip üretim işine yönelik büyük bir müşteri beklerken, yıllardır yapay zeka yarışının büyük ölçüde dışında kalmıştı.

Fakat geçen yılın başlarında şirketin başına geçen CEO Lip-Bu Tan, Nvidia ve Trump yönetiminden yatırımlar çekerek, zor günler geçiren yonga üreticisine Wall Street’in ilgisini yeniden canlandırdı.

Trump, perşembe günü Truth Social’da “Intel’e yardım etmeye karar verdim çünkü çiplerimizi tam burada, Amerika’da tasarlamalı ve üretmeliyiz” dedi ve şöyle devam etti:

“Öncelikle Nvidia’yı buraya getirmemize yardımcı olduk ve onlar da birinci seviye çiplerini Intel ile birlikte üretmeyi kabul ettiler . Ardından Elon [Musk], Intel’in teknoloji ekibiyle birlikte tasarlanan, dünyanın en büyük çip fabrikası olan TerraFab’ı kurmayı kabul etti.”

Terafab projesi, bugüne kadar yalnızca kendi ürünleri için çip üreten Intel’in sermaye yoğun yarı iletken üretim işine yönelik ilk büyük dış taahhüt.

Orta Doğu’daki çatışmalar tedarik zincirlerini aksatıp petrol fiyatlarının fırlamasına neden olurken, yapay zeka patlaması şu ana kadar hisse senetlerini, özellikle de bu teknolojiyle ilgili altyapıya bağlı olanları, olumsuz etkilerden korudu.

ABD’de işlem gören en büyük 30 yonga şirketinden oluşan Nasdaq’ın PHLX Yarı İletken Sektör Endeksi, bu yılın başından bu yana %90 artış kaydetti.

Apple ile yapılacak bir anlaşma, rakibi TSMC’ye meydan okumak için yıllardır milyarlarca dolar harcayan ve uzun süredir zorluklar yaşayan Intel’in yarı iletken üretim işine yeni bir ivme kazandıracak.

The Wall Street Journal’ın haberine göre Pentagon, İran’a karşı yürütülen savaşın maliyetleri ve diğer harcamalar için ABD Kongresi’nden 80 milyar dolar ek kaynak talep etti. Talebin, Beyaz Saray’ın önümüzdeki günlerde Kongre’ye sunması beklenen daha geniş kapsamlı ek finansman paketine dahil edilmesi öngörülüyor. 

The Wall Street Journal’ın konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre Pentagon, İran’a karşı yürütülen savaşla bağlantılı harcamalar ve diğer maliyetlerin karşılanması için ABD Kongresi’nden 80 milyar dolar ek kaynak talep etti.

Gazetenin aktardığına göre ABD Savunma Bakan Yardımcısı Stephen Feinberg, bu hafta yaptığı telefon görüşmelerinde talebi Kongre üyelerine iletti.

Söz konusu talebin, Beyaz Saray’ın önümüzdeki günlerde Kongre’ye göndermesi beklenen daha geniş kapsamlı ek finansman paketine dahil edilmesi gündemde.

Habere göre pakette Pentagon’a ayrılacak kaynakların yanı sıra çiftçilere yönelik destek harcamaları ile doğal afetlerin yol açtığı zararların giderilmesine yönelik ödenekler de yer alabilir.

Reuters, The Wall Street Journal’ın haberindeki bilgileri kısa sürede bağımsız olarak teyit edemediğini bildirdi.

Ajansın mesai saatleri dışında yönelttiği sorulara Beyaz Saray ve Pentagon yanıt vermedi.

Pentagon’un Kongre için hazırladığı değerlendirmeye göre İran’a karşı yürütülen savaşın ilk haftasının maliyeti 11,3 milyar doların üzerine çıktı.

Daha önce operasyonun ilk günlerinin yaklaşık 6 milyar dolara mal olduğu, bunun yaklaşık 4 milyar dolarının mühimmat harcamalarından kaynaklandığı bildirilmişti.

ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth ise ABD askerlerinin Avrupa’daki konuşlanmasının yeniden gözden geçirileceğini açıkladı. Hegseth ayrıca, İran’daki hedeflere yönelik saldırılar için Washington’a üslerini ve hava sahalarını kullanma imkanı tanımadığını söylediği müttefikleri eleştirdi.